Belangrijk om te weten
Een ontregeld zenuwstelsel is meestal niet zichtbaar bij regulier medisch onderzoek. Daardoor kan het als mogelijke verklaring voor aanhoudende klachten over het hoofd worden gezien.
Gratis Artrose test
Bij langdurige of moeilijk verklaarbare klachten kan een ontregeld zenuwstelsel een aanvullende of zelfs de belangrijkste oorzaak zijn.
Wil je weten of dit bij jouw klachten een rol kan spelen? De gratis test brengt in kaart of je positieve aanwijzingen herkent die daarbij passen, zoals sterk wisselende klachten of klachten die duidelijk veranderen onder invloed van stress, ontspanning of afleiding.
Binnen enkele minuten krijg je een eerste indicatie van de mate waarin een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten meespeelt en of het zinvol is om deze mogelijke oorzaak gericht te behandelen.
Een jas aantrekken, op je zij slapen of een kopje uit de kast halen kan lastig worden als je schouder pijn doet. Hoor je vervolgens dat je artrose hebt, dan wil je vooral weten: verklaart dat mijn klachten, wat kan ik zelf doen en welke behandeling helpt?
Artrose kan een duidelijke pijnbron zijn. Toch vertelt de foto niet het hele verhaal. Een peesprobleem, pijn vanuit de nek of gevoelige spieren kan daarnaast meespelen. En wanneer de lokale bevindingen onvoldoende verklaren wat je ervaart, kan een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke rol hebben.
Die laatste mogelijkheid vraagt positieve aanwijzingen én een passende medische beoordeling. In dit artikel lees je hoe je die verschillende verklaringen uit elkaar houdt. Je ontdekt wat onderzoek wel en niet laat zien en welke vervolgstap bij jouw situatie past.
Past het patroon van een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten? Het behandelprogramma van BreinMedicijn richt zich op het herkennen en veranderen van de processen die zulke klachten kunnen veroorzaken of in stand houden.
Met schouderartrose wordt meestal artrose van het grote schoudergewricht bedoeld. Artsen noemen dit glenohumerale artrose of omartrose. In dat gewricht beweegt de kop van je bovenarm tegen de kom van je schouderblad.
Het woord ‘slijtage’ wordt vaak gebruikt, maar kan de indruk geven dat je schouder simpelweg opgebruikt raakt. Artrose is een proces waarbij meerdere onderdelen van het gewricht veranderen. Hoeveel last je daarvan hebt, verschilt per persoon.
Op de kop en in de kom ligt kraakbeen: een gladde laag die helpt om de gewrichtsvlakken soepel langs elkaar te laten bewegen. Om het gewricht zit een kapsel. Het slijmvlies aan de binnenkant maakt gewrichtsvocht.
Bij artrose kan het kraakbeen dunner en minder glad worden. Ook het bot eronder, het gewrichtskapsel en het slijmvlies kunnen veranderen. Aan de randen kunnen botuitgroeisels ontstaan, ook osteofyten genoemd.
Die veranderingen kunnen samengaan met pijn en minder beweeglijkheid. Je arm naar buiten draaien, boven je hoofd brengen of achter je rug bewegen gaat dan moeilijker. De spieren en pezen rond de schouder helpen de kop tijdens deze bewegingen in de kom te houden.
Het AC-gewricht ligt bovenop de schouder, waar het uiteinde van het sleutelbeen het schouderdak raakt. Artrose op deze plek heet AC-artrose. De pijn kan vooral bovenop de schouder zitten, bijvoorbeeld bij druk op die plek of wanneer je je arm voor je borst langs beweegt.
Dat is iets anders dan artrose van het grote schoudergewricht. De plaats van de klachten, het onderzoek en de behandeling verschillen. Een pijnlijke beweging bewijst op zichzelf ook niet dat het AC-gewricht de oorzaak is.
Aan de andere kant van het sleutelbeen ligt het SC-gewricht, bij het borstbeen. Pijn of een zwelling daar vraagt een eigen beoordeling. Een nieuwe bobbel bij het sleutelbeen mag je dus niet zonder onderzoek ‘schouderartrose’ noemen.
Een oude AC-ontwrichting, soms beschreven met een Tossy-classificatie, gaat over beschadigde banden en stand van het gewricht. Tossy II of III is geen stadium van artrose. Bij AC-artrose wordt soms een klein stukje sleutelbeen verwijderd; dat is geen schouderprothese.
Schouderartrose komt vaker voor bij het ouder worden, maar kan ook op jongere leeftijd ontstaan. Soms is er geen duidelijke afzonderlijke oorzaak. Soms volgt de gewrichtsverandering op een breuk, herhaalde ontwrichting of een groot peesprobleem.
Een risicofactor maakt het waarschijnlijker dat artrose ontstaat. Dat verklaart nog niet waardoor jouw schouder nu pijn doet. Ook bij artrose die na letsel is ontstaan, blijft de samenhang met je huidige klachten belangrijk.
Leeftijd en aanleg kunnen bijdragen aan veranderingen in het gewricht. Artrose in de familie kan daarbij een rol spelen. Het is geen vast eindpunt dat iedereen op dezelfde leeftijd bereikt.
Meer jaren gebruik betekenen niet automatisch meer pijn. Je leeftijd alleen bepaalt daarom niet welke behandeling of operatie bij je past.
Een breuk die het gewricht raakt, kan het kraakbeen of de vorm van kop en kom beschadigen. Ook herhaalde ontwrichtingen kunnen later bijdragen aan artrose. Dit heet artrose na letsel, of posttraumatische artrose.
Bij een jongere sporter met eerder schouderletsel is die voorgeschiedenis daarom relevant. De arts beoordeelt ook of instabiliteit, een peesscheur of een ander gevolg van het letsel de klachten beter verklaart.
De rotator cuff is een groep spieren en pezen rond de schouderkop. Ze helpen je arm bewegen en houden de kop op zijn plaats. Bij een grote, langdurige scheur kan die aansturing veranderen.
De kop kan dan anders in de kom bewegen en het gewricht kan beschadigen. Artsen spreken van cuffartropathie. Daarbij kan vooral het optillen van de arm moeilijk worden. De toestand van deze pezen telt mee bij de keuze voor een behandeling of een bepaald type prothese.
Nee. Reumatoïde artritis is een ontstekingsziekte die gewrichten kan aantasten. Artrose en reumatoïde artritis zijn verschillende aandoeningen, al kunnen beide pijn en stijfheid geven. Meerdere gezwollen gewrichten of langdurige ochtendstijfheid verdienen daarom gerichte beoordeling.
Botontkalking, of osteoporose, gaat over verminderde botsterkte. Een bot kan daardoor makkelijker breken. Dat is iets anders dan de gewrichtsveranderingen bij artrose.
Pseudartrose betekent dat een botbreuk niet goed vastgroeit. Het woord lijkt op artrose, maar beschrijft geen kraakbeenaandoening. Ook ‘artrose van het schouderblad’ is geen nauwkeurige verklaring voor pijn rond het schouderblad: eerst moet duidelijk worden welk gewricht of weefsel wordt bedoeld.
Heb je al artrose in je knie, handen of voeten? Dat bewijst niet dat nieuwe schouderpijn ook door artrose komt. De schouder vraagt een eigen beoordeling. Meer over artrose op verschillende plekken lees je in het algemene artikel over artrose.
Welke klachten je hebt, helpt om te bepalen welk deel van de schouder onderzocht moet worden. De plaats, het soort beweging en het verloop geven meer informatie dan alleen hoe hevig de pijn is.
Klachten die bij artrose van het grote schoudergewricht kunnen passen, zijn:
Je kunt ook minder kracht ervaren doordat pijn een beweging afremt. Dat verschilt van een spier die door pees- of zenuwproblemen werkelijk minder kracht levert. Alleen kraken bewijst geen artrose of nieuwe beschadiging. Ook klachten aan beide schouders zijn op zichzelf geen bewijs voor één bepaalde oorzaak.
Pijn diep in het gewricht of aan de buitenzijde van de bovenarm kan uit het grote schoudergewricht komen. Pijn die heel plaatselijk bovenop de schouder zit, kan passen bij klachten vanuit het AC-gewricht. Maar pijngebieden overlappen.
Pijn rond de binnenrand van het schouderblad kan ook samenhangen met spieren of de nek. De bovenarm is zelf geen gewricht: ‘artrose in de bovenarm’ is daarom geen precieze diagnose.
Wijs bij het onderzoek aan waar de pijn begint, waar die naartoe trekt en welke beweging hem oproept. Een pijntekening helpt om dat te bespreken, maar stelt geen diagnose.
Artrose kan pijn geven bij liggen op de schouder en soms ook in rust. Een geïrriteerde pees of slijmbeurs kan eveneens nachtelijke pijn geven. Nachtpijn alleen maakt dus niet duidelijk welk weefsel de oorzaak is.
Ook wisselende nachten passen bij schouderklachten. Kijk naar het geheel: een nieuwe duidelijke verandering, algemene ziekteverschijnselen of onverklaard gewichtsverlies vraagt beoordeling. Voor praktische steun tijdens het slapen kun je verder lezen bij slapen met schouderpijn.
Tintelingen, gevoelsverlies en duidelijke uitval van spierkracht passen niet vanzelf bij een lokaal kraakbeenprobleem. Ze kunnen aanleiding zijn om ook de nek of een zenuw in de arm te onderzoeken.
Geen van deze kenmerken beslist op zichzelf over de oorzaak. Een ander patroon vraagt gerichter kijken; het sluit artrose niet automatisch uit. In hoofdstuk 12 lees je wanneer een ontregeld zenuwstelsel als verklaring kan passen.
Zoek direct medische hulp bij plotselinge hevige schouderpijn met benauwdheid, zweten of misselijkheid. Dat geldt ook bij ernstig letsel, een duidelijk ontwrichte schouder, een koude of bleke arm of plotseling duidelijk verlies van kracht of gevoel. Bel bij een levensbedreigende indruk 112.
Neem dezelfde dag contact op bij een plotseling sterk pijnlijk, warm of gezwollen gewricht. Ook snel toenemende pijn na een injectie of operatie moet worden beoordeeld. Wacht bij een zorgelijk gewricht niet tot je koorts krijgt.
Na een ongeval vraagt een zwelling bij het borstbeen of sleutelbeen met ademhalings- of slikproblemen eveneens directe beoordeling. Laat toenemende gevoels- of krachtsuitval, nieuwe problemen met lopen of handvaardigheid, en een onverklaarde aanhoudende verandering van de klachten beoordelen.
Maak ook een afspraak als de pijn niet vermindert, slapen of dagelijkse handelingen steeds moeilijker worden, of een afgesproken behandeling onvoldoende helpt.
Bekijk de gratis online training
Een diagnose begint met je verhaal en lichamelijk onderzoek. Aanvullende tests hebben vooral waarde als duidelijk is welke vraag ze moeten beantwoorden. Niet iedereen met schouderpijn heeft een echo, MRI, CT-scan en bloedonderzoek nodig.
De arts vraagt wanneer de klachten begonnen, of er een val of ontwrichting was en waar je pijn voelt. Ook het verschil tussen pijn bij bewegen, pijn in rust en een werkelijk geblokkeerde beweging is van belang.
Vertel concreet wat niet meer lukt: je arm heffen, een autogordel pakken, je jas aantrekken of op de schouder liggen. Bespreek daarnaast tintelingen, gevoelsverlies, nekklachten en het verloop na eerdere behandelingen.
Het maakt verschil of een behandeling nooit hielp, eerst wel hielp en later uitwerkte, of gevolgd werd door nieuwe klachten. Die tijdlijn helpt om een passende onderzoeksvraag te kiezen.
De arts bekijkt de schouder en vergelijkt beweging, kracht en pijn met de andere kant. Zo wordt duidelijk of vooral het gewricht, een pees, een spier of de zenuwaansturing aandacht vraagt.
De uitkomst krijgt betekenis door de combinatie van bevindingen. Een pijnlijke test zonder passend verhaal is minder overtuigend dan meerdere waarnemingen die dezelfde verklaring ondersteunen.
Wat onderzoekt dit? Eerst beweeg je de arm zelf. Daarna kan de arts de arm begeleiden terwijl jij zo goed mogelijk ontspant. Dit onderscheid tussen actief en passief bewegen helpt om te zien of ook het gewricht of kapsel de beweging beperkt.
Wat betekent een afwijkende uitslag? Herkenbare diepe pijn met beperkte passieve draaiing kan een gewrichts- of kapselprobleem ondersteunen. Weinig kracht bij zelf bewegen, terwijl begeleid bewegen redelijk lukt, maakt onderzoek van pezen en zenuwen belangrijker. Pijn kan kracht bovendien tijdelijk afremmen.
Wat betekent een normale uitslag? Redelijke beweeglijkheid en kracht maken een ernstige mechanische beperking minder passend. Ze sluiten artrose of een pijnlijk peesprobleem niet volledig uit.
Bij verdenking op een cuffprobleem kan de arts afzonderlijke krachtproeven gebruiken. Bij de empty-can-test houd je de arm schuin voorwaarts geheven tegen weerstand. Bij een external-rotation-lag-test wordt nagegaan of je een naar buiten gedraaide stand kunt vasthouden.
Minder kracht bij deze proeven of het niet kunnen vasthouden van de stand kan wijzen op een pees die minder goed werkt. De arts kijkt daarbij of pijn het kracht zetten afremt. Een negatieve proef sluit niet elke peesafwijking uit en een positieve proef bewijst niet dat een scheur al je pijn veroorzaakt.
Wat onderzoekt dit? Bij pijn bovenop de schouder kan de arts op het AC-gewricht drukken en de arm voorzichtig voor de borst langs bewegen. Die laatste beweging heet cross-body-adductie.
Wat betekent een positieve test? Herkenbare pijn bovenop de schouder kan helpen om de pijn te lokaliseren. Met deze proef alleen kan de arts niet betrouwbaar vaststellen of het AC-gewricht de pijnbron is. In een eerstelijnsonderzoek kon deze proef onvoldoende onderscheid maken tussen mensen bij wie een gerichte verdovingsinjectie de bekende AC-pijn sterk verminderde en mensen bij wie dat niet gebeurde.
Wat betekent een negatieve test? Ook zonder pijn bij deze beweging kan het AC-gewricht bijdragen. De test sluit AC-pijn niet betrouwbaar uit. Het verhaal, de plaatselijke bevindingen en eventueel gerichte aanvullende diagnostiek moeten samen worden beoordeeld.
Wat onderzoekt dit? Bij uitstraling, tintelingen of uitval vergelijkt de arts gevoel, spierkracht en reflexen. Ook wordt gekeken of nekbewegingen de herkenbare armklachten beïnvloeden.
Een probleem bij zenuwwortel C5 kan bijvoorbeeld klachten rond schouder en bovenarm geven, met minder kracht bij heffen. Bij C6 kan bijvoorbeeld pijn aan de duimzijde van de onderarm optreden, met tintelingen in de duim. Ook het buigen van de elleboog of het achterover bewegen van de pols kan minder krachtig worden. De gebieden overlappen; dit is geen kaart voor een zekere zelfdiagnose.
Wat betekent een afwijkende uitslag? Een passend geheel van gevoels-, kracht- en reflexveranderingen ondersteunt zenuwbetrokkenheid. Alleen ‘slijtage bij C5–C6’ op een scan vertelt niet welke zenuw minder goed werkt of welke klachten daardoor ontstaan.
Wat betekent een normale uitslag? Bij de geteste spieren, gevoelsgebieden en reflexen zijn dan geen duidelijke afwijkingen gevonden. Pijnlijke zenuwirritatie is daarmee niet volledig uitgesloten. De arts kan ook kijken of bewegingen of een gerichte test van de nek, zoals de Spurling-test, de herkenbare armklacht oproepen. Zulke tests en zenuwrektests geven aanvullende aanwijzingen.
Een röntgenfoto helpt om veranderingen van het schoudergewricht te beoordelen. Andere onderzoeken beantwoorden een aanvullende vraag, bijvoorbeeld of een pees is gescheurd of een zenuw minder goed werkt. De arts kiest het onderzoek op basis van je klachten en het lichamelijk onderzoek. Vraag daarom: welke vraag moet deze test beantwoorden en wat verandert de uitslag aan mijn behandeling?
Wat onderzoekt een röntgenfoto? De foto laat de botten en de ruimte tussen de gewrichtsvlakken zien. De arts kijkt onder meer naar een smallere gewrichtsspleet, botuitgroeisels en een veranderde botstand. Zo wordt duidelijk welk schoudergewricht is veranderd en of dat bij artrose past.
Wat betekent een afwijkende foto? Een smallere gewrichtsspleet en botuitgroeisels ondersteunen de diagnose artrose. Passen ook de pijnplek en de beperkte beweging bij datzelfde gewricht, dan wordt artrose als verklaring sterker. De foto alleen bepaalt niet hoeveel pijn je hebt of welke behandeling nodig is.
Wat betekent een normale foto? Duidelijke, gevorderde artrose wordt minder waarschijnlijk. Een beginnende gewrichtsverandering of een probleem van pezen, spieren, slijmbeurs of zenuwen kan nog steeds aanwezig zijn. De arts kijkt daarom of een gerichte aanvullende vraag overblijft; een normale foto is geen reden om automatisch alle andere scans aan te vragen.
Wat onderzoekt een echo? De onderzoeker beweegt een echokop over de schouder. Met geluidsgolven worden onder meer de pezen van de rotator cuff en de slijmbeurs zichtbaar. Een echo kan bijvoorbeeld helpen bij de vraag of er een peesscheur is wanneer heffen of kracht zetten niet goed lukt.
Wat betekent een afwijkende echo? Een scheur of verandering van een pees kan het krachtverlies of de pijn helpen verklaren. Dat wordt overtuigender wanneer dezelfde pees bij lichamelijk onderzoek problemen geeft. De bevinding kan meewegen bij de keuze tussen oefenen en een specialistische beoordeling; een peesafwijking betekent niet automatisch dat een operatie nodig is.
Wat betekent een normale echo? De gezochte afwijking is niet aangetoond. Niet iedere kleine of gedeeltelijke peesscheur wordt gezien. Als de echo de vraag niet beantwoordt, kan de arts een MRI overwegen. Een echo onderzoekt niet alle mogelijke oorzaken van schouderpijn.
Wat onderzoekt een MRI? Terwijl je in de scanner ligt, worden gedetailleerde beelden van de schouder gemaakt. De arts kan daarmee bijvoorbeeld de rotator cuff en omliggende spieren bekijken. Dit kan helpen als een mogelijke peesscheur na eerder onderzoek nog onduidelijk is of als de toestand van de pezen belangrijk is voor een operatie.
Wat betekent een afwijkende MRI? De scan kan laten zien welke pees is gescheurd en hoe uitgebreid die scheur is. Dat helpt bij de behandelkeuze. Of de bevinding jouw klachten verklaart, hangt ook af van de pijnplek en het verlies van beweging of kracht. Een MRI van de schouder beoordeelt bovendien niet automatisch een zenuwwortel in de nek.
Wat betekent een normale MRI? De gezochte, op MRI zichtbare afwijking is niet aangetoond. Dat maakt die verklaring minder waarschijnlijk. Het zegt niet dat je geen pijn hebt en is geen bewijs voor een ontregeld zenuwstelsel. Een MRI is bij de meeste mensen niet nodig om schouderartrose vast te stellen; het is aanvullend onderzoek voor een concrete vraag.
Wat onderzoekt een CT-scan? Een CT maakt gedetailleerde doorsnedebeelden van de botten. Bij schouderartrose kan de specialist zo de vorm en stand van de gewrichtskom beoordelen, bijvoorbeeld na een oude breuk of bij de voorbereiding van een prothese.
Wat betekent een afwijkende CT? De scan kan laten zien dat de kom ongelijk is afgesleten of dat de botstand door eerder letsel is veranderd. Dat kan invloed hebben op de keuze en plaatsing van een prothese. Het laat niet vanzelf zien welk deel van je pijn door die botverandering komt.
Wat betekent een normale CT? De gezochte botafwijking is niet gevonden. Een probleem van een pees, spier of zenuw is daarmee niet uitgesloten. Een CT is daarom geen algemene controle voor alle schouderklachten en ook geen verplichte aanvulling op een duidelijke röntgenfoto.
Wat onderzoekt bloedonderzoek? Bij een vermoeden van ontstekingsreuma of een infectie kan de arts bloed laten afnemen. Ontstekingswaarden, zoals CRP en BSE, geven informatie over ontsteking in het lichaam. Bij een gerichte verdenking op reumatoïde artritis kunnen ook antistoffen worden bepaald. Bloedonderzoek toont de gewone artrose zelf niet aan.
Wat betekent een afwijkende uitslag? Verhoogde ontstekingswaarden kunnen de verdenking op een ontsteking versterken. Ze vertellen niet vanzelf waar de ontsteking zit of waardoor die komt. Samen met bijvoorbeeld een warm, gezwollen gewricht kan de uitslag aanleiding zijn voor verdere beoordeling of verwijzing.
Wat betekent een normale uitslag? Normale ontstekingswaarden of negatieve reuma-antistoffen sluiten reumatoïde artritis niet uit. Bij een aanhoudend ontstoken gewricht en verdenking op reumatoïde artritis mag verwijzing naar de reumatoloog niet wachten op afwijkende bloeduitslagen. Ontstaat plots hevige pijn in een warme, gezwollen schouder, zeker met ziek voelen of koorts? Neem dezelfde dag contact op met de huisarts; wacht dan niet op een geplande bloedtest.
Wat onderzoekt zenuwgeleidingsonderzoek? Dit onderzoek heet ook ENG of NCS. Elektroden op de huid meten hoe snel en hoe goed een zenuw kleine elektrische prikkels doorgeeft. Bij tintelingen, doofheid of krachtsverlies kan de neuroloog hiermee onderzoeken of een zenuw in de arm minder goed werkt. Dit is een andere vraag dan of er artrose in het schoudergewricht zit.
Wat betekent een afwijkende uitslag? Een tragere of zwakkere reactie kan wijzen op een zenuw die signalen minder goed doorgeeft. De plaats van de afwijking helpt om het probleem te lokaliseren, bijvoorbeeld in de arm of rond de elleboog of pols. De neuroloog vergelijkt dit met de klachten en het lichamelijk onderzoek, en zo nodig met naald-EMG.
Wat betekent een normale uitslag? In de geteste zenuwen is de gezochte geleidingsafwijking niet aangetoond. Toch kan zenuwschade soms aanwezig zijn. Ook bij een zenuwwortelprobleem in de nek kan deze meting normaal zijn. Een normale uitslag sluit dus niet alle zenuwoorzaken van arm- of schouderklachten uit.
Wat onderzoekt naald-EMG? De onderzoeker brengt een dunne meetnaald in enkele spieren en meet hun elektrische activiteit terwijl je ontspant en aanspant. Daarmee wordt beoordeeld hoe de spieren werken en hoe zenuwen ze aansturen. ENG meet de doorgifte van zenuwsignalen; naald-EMG meet in de spier. De naald is hier een meetinstrument, geen behandeling zoals dry needling.
Wat betekent een afwijkende uitslag? Afwijkingen in een passend patroon van spieren kunnen wijzen op een probleem van een zenuwwortel in de nek, een zenuw verderop in de arm of de spier zelf. Dat helpt de neuroloog om de oorzaak van krachtverlies te beoordelen en het vervolg te kiezen. De uitslag bewijst niet dat alle schouderpijn uit die zenuw of spier komt.
Wat betekent een normale uitslag? In de onderzochte spieren zijn de gezochte elektrische afwijkingen niet gevonden. Een beginnend of mild zenuwwortelprobleem kan toch aanwezig zijn. Ook pijn en tintelingen kunnen bestaan zonder de spierafwijkingen die dit onderzoek meet. Het moment van onderzoeken en de gekozen spieren tellen mee.
Wil je begrijpen waarom klachten kunnen blijven bestaan wanneer lokale behandeling niet alles verklaart? Ons gratis e-book geeft meer uitleg over de rol van het zenuwstelsel bij aanhoudende klachten.
De belangrijkste vraag is niet alleen óf er artrose is, maar of deze artrose jouw huidige klachten voldoende verklaart. De plaats van de pijn, de bewegingen die beperkt zijn, het onderzoek en het verloop moeten daarvoor samen bekeken worden.
De vijf situaties hieronder laten zien hoe je een artrosebevinding samen met je klachten kunt begrijpen. Het is geen medische puntentest en ook geen indeling van lichte naar ernstige artrose. Hoe goed artrose een klacht verklaart, welk deel van je klachten daarbij hoort en hoe snel je zorg nodig hebt, zijn verschillende vragen. Ontbreekt belangrijk onderzoek, dan is de beoordeling nog onvolledig. Dat is iets anders dan weinig aanwijzingen.
Bij het grote schoudergewricht gaat het bijvoorbeeld om diepe pijn en moeite met draaien of heffen. Bij het AC-gewricht gaat het eerder om pijn bovenop de schouder. De voorbeelden hieronder kunnen bij beide gewrichten voorkomen: artrose van het ene gewricht is niet automatisch een overtuigender verklaring dan artrose van het andere.
Wat zie je?
Wat betekent dit?
Schouderartrose is dan een overtuigende hoofdverklaring voor deze pijn en bewegingsbeperking. De bevindingen bij schouderonderzoek wijzen samen naar hetzelfde gewricht. Dat zegt meer dan alleen veel artrose op de foto of één pijnlijke beweging.
Blijft onduidelijk of de pijn werkelijk uit het gewricht komt, dan kan een specialist soms een gerichte verdovingsinjectie gebruiken. Wordt juist de bekende pijn bij dezelfde beweging tijdelijk veel minder, dan ondersteunt dat het gewricht als pijnbron. Zo’n injectie is geen verplichte stap; de uitleg over injecties bespreekt dit verder.
Wat doe je nu?
Bespreek welke aanpak je helpt om de arm beter te gebruiken. Kies een concreet doel, zoals zelf je jas aantrekken, makkelijker naar een plank reiken of beter slapen. Oefentherapie, aanpassing van activiteiten en zo nodig pijnbehandeling kunnen daarbij passen. Spreek ook af wanneer je samen beoordeelt of het doel dichterbij komt.
Zeer sterke aanwijzingen betekenen niet automatisch dat een operatie nodig is. Die keuze hangt ook af van de blijvende beperkingen en het resultaat van eerdere zorg. Lees welke behandelingen mogelijk zijn en wanneer sneller medische hulp nodig is.
Wat zie je?
Wat betekent dit?
Artrose is een waarschijnlijke verklaring voor de plaatselijke klachten. Bij het AC-gewricht is vooral de combinatie van bevindingen belangrijk: de arm voor de borst langs bewegen kan de pijn helpen lokaliseren, maar die ene test stelt de oorzaak niet vast. In de uitleg over het AC-onderzoek lees je wat de bevindingen toevoegen.
Niet elke beweging hoeft pijnlijk te zijn en niet ieder aanvullend onderzoek is nodig. Een CT, MRI of verdovingsproef heeft vooral zin als daarmee een resterende vraag wordt beantwoord die de behandeling kan veranderen.
Wat doe je nu?
Kies zorg voor het gewricht dat bij de klachten past. Bespreek bijvoorbeeld welke armbeweging je tijdelijk aanpast en hoe je die weer kunt oefenen. Spreek af waaraan je verbetering merkt: makkelijker wassen of aankleden, een tas dragen of op de schouder kunnen liggen. In hoofdstuk 7 staan praktische mogelijkheden; hoofdstuk 8 bespreekt behandelingen.
Wat zie je?
Wat betekent dit?
Artrose kan de plaatselijke pijn en stijfheid overtuigend verklaren, terwijl daarnaast een pees, spier of zenuw een ander deel verklaart. Een gedeeltelijke verklaring is dus niet automatisch een zwakke verklaring voor dat plaatselijke deel.
Duidelijke veranderingen door stress, ontspanning of afleiding kunnen daarnaast positieve aanwijzingen zijn voor een ontregeld zenuwstelsel. Dat kan pijn versterken, ook wanneer er werkelijk artrose aanwezig is. De tintelingen of het krachtsverlies moeten wel op hun eigen betekenis worden beoordeeld.
Wat doe je nu?
Maak met je behandelaar onderscheid tussen de klachten en de doelen. Wordt het draaien door oefenen makkelijker, maar blijven tintelingen tot in de vingers bestaan? Laat dan beoordelen of die een andere aanpak vragen. Een behandeling van het gewricht hoeft niet vanzelf alle klachten op te lossen.
Lees welke andere schouderproblemen kunnen meespelen. Met de gratis Artrose test kun je positieve zenuwstelselkenmerken verkennen; hoofdstuk 12 legt die kenmerken uit. De test vervangt gericht gewrichts- of zenuwonderzoek niet.
Wat zie je?
Wat betekent dit?
De gevonden artrose is minder waarschijnlijk als hoofdverklaring voor de klacht die nu wordt beoordeeld. Vooral de combinatie telt: de plek past niet goed, gericht gewrichtsonderzoek geeft weinig steun en een andere verklaring sluit beter aan. Eén negatieve test is daarvoor niet genoeg.
Een pijnlijke plek bij het AC-gewricht kan nog steeds naast de hoofdklacht bestaan. De vraag is dan welk deel je met een behandeling van dat gewricht redelijkerwijs kunt verbeteren. Lees welke andere schouderproblemen kunnen meespelen.
Wat doe je nu?
Bespreek eerst onderzoek naar de beter passende verklaring, bijvoorbeeld van de nek en zenuwen bij uitstraling met gevoelsverandering. Een behandeling die alleen op de artrosefoto is gebaseerd, sluit dan niet goed aan bij de hoofdklacht.
Past na medische beoordeling geen andere verklaring beter en komen meerdere positieve zenuwstelselkenmerken samen? Gebruik de gratis Artrose test als eerste verkenning en lees welke klachtenpatronen daarbij passen. Zo krijgt ook die mogelijkheid een inhoudelijke beoordeling.
Wat zie je?
Wat betekent dit?
Artrose is dan onwaarschijnlijk als hoofdverklaring voor deze klachten. De afwijking kan op de achtergrond aanwezig zijn, zonder de beste verklaring te zijn voor waar je nu last van hebt. De beter onderbouwde verklaring hoort de behandeling te sturen.
Komen na passende medische beoordeling meerdere positieve zenuwstelselkenmerken samen en past geen andere verklaring beter? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel de belangrijkste verklaring zijn. Het gaat om dat samenhangende patroon; een normale scan of één mislukte behandeling alleen is daarvoor niet genoeg.
Wat doe je nu?
Richt de aanpak op de gevonden verklaring. Een aangetoond zenuwprobleem vraagt bijvoorbeeld de daarbij passende zorg. Wijzen de klachten vooral op een ontregeld zenuwstelsel, dan kan een behandeling gericht op die pijnreactie beter aansluiten dan nogmaals dezelfde plaatselijke behandeling.
De gratis Artrose test geeft een eerste indicatie van zulke kenmerken. Hoofdstuk 12 geeft de uitleg en hoofdstuk 13 helpt je een vervolgstap kiezen. Nieuwe of toenemende gevoels- of krachtsuitval blijft reden voor medische beoordeling.
‘Beginnende’, ‘matige’ of ‘ernstige’ artrose kan slaan op de foto, op bewegingsverlies of op de last die iemand ervaart. Vraag daarom welke betekenis wordt bedoeld. Veel pijn is niet automatisch veel kraakbeenverlies, en veel artrose op de foto betekent niet bij iedereen dezelfde beperking.
Een smallere gewrichtsspleet betekent dat de zichtbare ruimte tussen de botten smaller is. Dat kan passen bij verlies van kraakbeen. Osteofyten zijn botuitgroeisels aan de rand van het gewricht. Zulke bevindingen helpen vaststellen welk gewricht veranderd is. Ze vertellen nog niet hoeveel pijn je daarvan hebt.
Vraag bij je verslag daarom: over welk gewricht gaat het, past die plek bij mijn herkenbare pijn en wat laat het bewegingsonderzoek zien? Ook bij een duidelijke artrosebevinding kan een pees, spier of zenuw een deel van de klachten verklaren.
Veel pijn, slecht slapen en je arm nauwelijks kunnen gebruiken zijn belangrijke behandelproblemen, ook wanneer de foto de ernst van je klachten niet volledig verklaart. In het volgende hoofdstuk lees je wat onderzoek laat zien over artrose, scanbevindingen en pijn.
Andere schouderproblemen kunnen op artrose lijken of ermee samengaan. Het doel is om een beter passende verklaring te vinden voor de klachten die nog niet voldoende zijn verklaard.
Een peesprobleem kan pijn geven bij heffen of bij kracht zetten. Bij een grotere scheur kan vooral het zelf optillen moeilijk zijn, terwijl begeleid bewegen verder mogelijk blijft. Pijn kan kracht echter ook afremmen zonder dat er een grote scheur is.
Daarom worden verhaal, actief en passief bewegen, krachtproeven en zo nodig gerichte beeldvorming gecombineerd. Een peesafwijking op een echo zonder overeenkomst met de klachten is geen volledige verklaring. Lees eventueel verder over peesklachten.
Bij een frozen shoulder wordt de schouder pijnlijk en stijf, met beperking van zowel actief als passief bewegen. Vooral draaien kan lastig zijn. Dat kan op artrose lijken, maar het gaat om een ander proces rond het gewrichtskapsel.
De arts kijkt naar het ontstaan, het patroon van de bewegingsbeperking en eventuele beeldvorming om dit onderscheid te beoordelen.
De slijmbeurs helpt weefsels rond de schouder langs elkaar bewegen. Klachten uit deze omgeving kunnen pijn geven bij heffen of liggen op de schouder. Passief bewegen is vaak relatief beter mogelijk dan bij een sterk beperkt gewricht of kapsel.
Ook hier beslist één pijnlijke beweging of één echobevinding niet alles. Een passend geheel ondersteunt de verklaring. Meer uitleg vind je bij slijmbeursklachten van de schouder.
Een gewrichtsontsteking vraagt een andere beoordeling dan gewone artrose. Denk aan duidelijke warmte, zwelling, een plotselinge verandering of meerdere ontstoken gewrichten. De veiligheidsadviezen staan in hoofdstuk 2.
De nek of een zenuw wordt relevanter bij een passend geheel van uitstraling, tintelingen, gevoelsverandering, kracht- of reflexafwijkingen. Alleen een afwijkende nekscan verklaart de schouderpijn niet. Spierpijn rond het schouderblad kan weer een andere bijdrage vormen.
Voor verdieping kun je lezen over nekartrose, nekhernia en een beknelde zenuw.
Artrose kan de pijn bij draaien en een deel van de stijfheid verklaren, terwijl spieren, een zenuwprobleem of een versterkte pijnreactie daarnaast meespelen. Bespreek daarom per klacht wat de vermoedelijke verklaring is. Diepe gewrichtspijn, tintelingen in de hand en pijn rond het schouderblad hoeven niet allemaal dezelfde oorzaak te hebben.
Koppel ook de behandeling aan dat onderscheid. Met oefenen wil je bijvoorbeeld makkelijker aankleden; bij tintelingen wil je weten of een zenuw aandacht nodig heeft. Spreek af welke verandering je verwacht en wanneer je het resultaat bespreekt. Verbetert het ene onderdeel terwijl het andere blijft bestaan, dan geeft dat richting voor de volgende stap.
Merk je daarnaast herhaald dat vergelijkbaar bewegen veel minder pijn doet tijdens ontspanning of afleiding, of dat de klachten zich verplaatsen zonder een passende verandering van belasting? Dan is het zinvol om ook te onderzoeken hoe het zenuwstelsel de pijn beïnvloedt. In hoofdstuk 12 lees je welke kenmerken samen richting geven. De gratis online training legt uit hoe deze pijnreactie kan blijven bestaan en wat je daarin kunt veranderen.
Een röntgenfoto kan veranderingen in een schoudergewricht zichtbaar maken. Om te begrijpen of juist die veranderingen jouw pijn verklaren, moeten ze aansluiten bij de pijnplek, het lichamelijk onderzoek en het verloop. Schouderonderzoek laat zien waarom die vergelijking belangrijk is.
Meer artrose op de röntgenfoto betekende in onderzoek bij 515 patiënten met artrose van het grote schoudergewricht niet vanzelf meer pijn of meer moeite met het gebruiken van de arm. De onderzoekers vergeleken onder meer de ruimte tussen kop en kom en de ernst van de gewrichtsveranderingen met pijn en dagelijkse mogelijkheden. In het algemeen gaf de foto daarvan geen goede voorspelling. Daarom bepaalt niet alleen de foto hoeveel last je hebt of welke behandeling je nodig hebt.
Ook een gevonden afwijking kan jarenlang pijnloos blijven. Frigg en collega’s volgden 114 mensen met AC-artrose op de MRI die daar aanvankelijk geen klachten van hadden. Volgens de auteurs bleef 90% gedurende zeven jaar zonder AC-klachten. Dit gaat om het kleine gewricht bovenop de schouder. Het percentage is dus geen voorspelling voor mensen met pijnlijke artrose van het grote schoudergewricht.
Scans van mensen zonder pijn: zichtbare veranderingen komen ook voor zonder bijbehorende pijn.
In een overzicht van 63 onderzoeken werden MRI-bevindingen bekeken van 5.397 knieën bij 4.751 volwassenen zonder knieklachten of eerder knieletsel. Bij gemiddeld 24% waren veranderingen aan het kraakbeen zichtbaar. In onderzoeksgroepen met een gemiddelde leeftijd van 40 jaar of ouder was dat 43%. Mensen kunnen dus duidelijke veranderingen aan het kniegewricht hebben zonder kniepijn.
Zelfs de ernstigste graad van knieartrose op een röntgenfoto hoeft niet met pijn gepaard te gaan. Son en collega’s onderzochten mensen met graad 4, de hoogste röntgengraad van knieartrose. In drie onderzoeksgroepen gaf 5,9% tot 31,2% aan géén langdurige kniepijn te hebben volgens de gebruikte vragen. Zelfs vergevorderde gewrichtsveranderingen betekenden dus niet dat iedereen het onderzochte pijnpatroon had.
Ook bij de heup is dat verschil groot. In twee onderzoeken naar heupartrose had slechts 20,7% respectievelijk 23,8% van de heupen met artrose op de röntgenfoto regelmatig pijn. Bij de meeste heupen met zichtbare artrose ontbrak dus die frequente pijn.
Bij de wervelkolom zijn de namen soms verwarrend. Een brede uitbolling van een tussenwervelschijf (bulging disc) is op zichzelf geen hernia. Een protrusie is een plaatselijke hernia: schijfmateriaal komt op één plek buiten de normale rand. Een extrusie is ook een hernia, waarbij schijfmateriaal verder naar buiten is gekomen. Stenose betekent dat de ruimte in of rond het wervelkanaal, waar zenuwen lopen, is vernauwd.
Een overzicht van 33 onderzoeken met 3.110 mensen zonder rugpijn laat zien hoe vaak zulke bevindingen voorkomen. Bij zestigjarigen werd slijtage van een tussenwervelschijf geschat op 88%, een brede uitbolling op 69% en een plaatselijke hernia (protrusie) op 38%. Bij tachtigjarigen waren de schattingen voor slijtage en protrusie respectievelijk 96% en 43%. Deze mensen hadden geen rugpijn, ondanks de zichtbare afwijkingen.
Ook duidelijke veranderingen aan de wervelkolom komen voor zonder rugpijn (Brinjikji en collega’s, 2015).
In een MRI-onderzoek onder 98 mensen zonder rugpijn had 52% een brede uitbolling van minstens één tussenwervelschijf, 27% een protrusie en 1% een extrusie. Ook een beeld dat als hernia wordt aangeduid, kan dus voorkomen zonder rugpijn.
Een ander onderzoek onder 67 mensen die nooit rugpijn, ischias of loopklachten door zenuwbeknelling hadden gehad vond bij de deelnemers van 60 jaar en ouder zelfs bij 36% een hernia en bij 21% een wervelkanaalvernauwing op de MRI. Een medische naam op een scan zegt dus niet vanzelf dat die afwijking klachten veroorzaakt.
Het gaat bovendien niet alleen om wat op één moment zichtbaar is. In een vervolgonderzoek van zeven jaar voorspelden de oorspronkelijke MRI-afwijkingen niet betrouwbaar wie later rugpijn kreeg of hoe lang die pijn duurde. De mensen met de langdurigste rugpijn hadden aanvankelijk ook niet de ernstigste MRI-afwijkingen.
De conclusie is duidelijk: een afwijking op een röntgenfoto, MRI of CT-scan is niet automatisch de oorzaak van pijn. Zelfs forse slijtage, een hernia of een vernauwing kan zichtbaar zijn zonder dat iemand de bijbehorende pijn ervaart. Meer zichtbare veranderingen betekenen dus niet automatisch meer pijn.
Een afwijking kan wél degelijk klachten veroorzaken. Daarom kijkt een arts of de precieze pijnplek, de herkenbare symptomen, het lichamelijk onderzoek en het verloop aansluiten bij wat op de scan te zien is. De scan is één onderdeel van de verklaring, niet de verklaring op zichzelf.
Voor jouw schouder betekent dit dat een arts nagaat welk gewricht of ander weefsel de bekende pijn kan verklaren, welke beweging die pijn oproept en wat gericht onderzoek laat zien. De vijf situaties in het vorige hoofdstuk helpen je die bevindingen samen te begrijpen.
Wil je begrijpen waarom klachten kunnen blijven bestaan wanneer lokale behandeling niet alles verklaart? Ons gratis e-book geeft meer uitleg over de rol van het zenuwstelsel bij aanhoudende klachten.
Een artrosebevinding hoeft niet te betekenen dat je klachten alleen maar erger worden. De toestand van het gewricht en de hoeveelheid pijn verlopen niet altijd gelijk. Herstel kan daarom ook betekenen dat je beter beweegt, beter slaapt en minder pijn hebt, terwijl op de foto nog artrose zichtbaar is.
Beschadigd kraakbeen groeit door een gewone oefenbehandeling niet aantoonbaar terug naar een volledig normaal gewricht. Toch kunnen klachten afnemen. Beweeglijkheid, spierfunctie, belastbaarheid en de manier waarop pijn wordt verwerkt kunnen veranderen.
Het verloop verschilt per persoon. Er is geen vaste termijn waarbinnen iedereen herstelt of uiteindelijk een prothese nodig heeft. Spreek daarom concrete doelen af, zoals je jas makkelijker aantrekken of een nacht beter slapen, en beoordeel samen wat er verandert.
Klachten kunnen opvlammen en later weer rustiger worden. Een verandering in activiteit, slaap of spierspanning kan daarbij meespelen. Meer pijn betekent niet automatisch dat het kraakbeen plotseling veel verder is beschadigd.
Een plotseling heel ander patroon moet je echter niet automatisch als een artrose-opvlamming beschouwen. Bij een warm of gezwollen gewricht, letsel, duidelijk verlies van kracht of gevoel of klachten na een ingreep gelden de adviezen voor medische hulp.
Zelfzorg is vooral gericht op beter functioneren en een haalbare balans tussen gebruiken en herstellen. Kies een paar veranderingen die je in het dagelijks leven kunt volgen. Denk aan hoe je slaapt, hoe ver je kunt reiken en hoe de schouder later op de dag reageert.
Blijf je schouder zo veel mogelijk gebruiken binnen wat haalbaar is. Langdurig volledig stilhouden kan de stijfheid en onzekerheid over bewegen vergroten. Bij een duidelijke opvlamming kan tijdelijk minder zwaar belasten wel helpen.
Kies rustige bewegingen en bouw geleidelijk op. Lichte gevoeligheid hoeft niet meteen op schade te wijzen, maar een scherpe pijn forceren is geen goed oefendoel. Let ook op de reactie later op de dag en de volgende ochtend.
Na een operatie, recente ontwrichting of breuk gelden de afspraken van je behandelaar. Een algemeen oefenvoorbeeld vervangt dat persoonlijke herstelplan niet.
Pendelen
Steun met je andere hand op een tafel en buig iets voorover. Laat de pijnlijke arm ontspannen hangen. Beweeg je romp voorzichtig, zodat de arm een kleine rustige beweging maakt. Trek de schouder niet met kracht door een pijnlijke grens.
Ondersteund naar buiten draaien
Houd de bovenarm dicht bij je lichaam en de elleboog gebogen. Laat je andere hand of een lichte stok de onderarm rustig naar buiten begeleiden. Beweeg alleen binnen een haalbare ruimte; dit is geen poging om een stijve schouder in één keer los te duwen.
Begin met een korte oefenperiode en enkele rustige herhalingen om je reactie te leren kennen. Er bestaat geen vast aantal dat voor iedere schouder is bewezen. Bij pijn bovenop de schouder kan juist de arm ver voor de borst langs brengen irriteren; kies dan samen een andere beweging.
Wanneer bewegen beter gaat, kun je geleidelijk kracht oefenen. Een lichte roeibeweging met de ellebogen laag kan bijvoorbeeld helpen om schouder- en schouderbladspieren te trainen. Kies een weerstand waarbij de beweging beheerst blijft.
Verander één onderdeel tegelijk: bijvoorbeeld iets meer herhalingen óf iets meer weerstand. Wordt slapen duidelijk slechter of zijn dagelijkse bewegingen de volgende dag veel moeilijker, pas de belasting dan aan.
Wandelen en fietsen kunnen helpen om in beweging te blijven zonder veel bovenhandse belasting. Zwemmen is niet voor iedere pijnlijke schouder prettig. De reactie op de gekozen slag en de hoeveelheid bepaalt of het past.
Probeer je arm te ondersteunen. In rugligging kan een kussen onder elleboog en onderarm prettig zijn. Lig je op de andere zij, dan kun je de pijnlijke arm op een kussen voor je laten rusten.
Er is geen speciaal matras of kussen dat voor iedereen het beste werkt. Zoek een houding waarin de arm minder trekt of hangt en je makkelijker ontspant. Als nachtelijke pijn aanhoudt of duidelijk verandert, bespreek dat met je behandelaar.
Verplaats veelgebruikte spullen naar een lagere plank, houd een voorwerp dichter bij je lichaam of verdeel een last over twee handen. Een hulpmiddel is zinvol als het een concrete handeling makkelijker maakt, zonder dat je steeds minder durft te bewegen.
Warmte of koeling kan tijdelijk prettig zijn. Bescherm je huid, vermijd extreme temperaturen en wees extra voorzichtig bij verminderd gevoel. Slaap niet met een warmtemiddel aan, tenzij het hulpmiddel daar uitdrukkelijk voor bedoeld is.
Een brace of langdurig gebruik van een mitella is geen standaardoplossing voor artrose. Na letsel of een operatie kan ondersteuning wel onderdeel zijn van een persoonlijk behandelplan.
Bespreek welke taken de klachten vooral oproepen: langdurig boven schouderhoogte werken, zware voorwerpen ver van je lichaam tillen of steeds dezelfde belastende beweging maken. Aanpassen kan betekenen dat je taken afwisselt, hulpmiddelen gebruikt of tijdelijk anders werkt.
De bedrijfsarts kan helpen bij een haalbare opbouw en de afstemming met je werk. Alleen een artrosefoto bepaalt niet hoeveel je mag tillen of dat je arbeidsongeschikt bent.
Voor een WIA-beoordeling kijkt UWV naar de gevolgen voor je mogelijkheden om te werken en wat je nog kunt verdienen. De diagnose alleen is niet beslissend. De gewone route speelt na twee jaar ziekte; 35% arbeidsongeschiktheid gaat over verlies aan verdienvermogen, niet over een percentage beschadigd kraakbeen. Bekijk voor je eigen situatie de voorwaarden van UWV.
Welke behandeling past, hangt af van de waarschijnlijkste pijnbron, je beperkingen en wat je wilt kunnen. Een goede keuze heeft een duidelijk doel en een moment waarop je samen beoordeelt of dat doel wordt bereikt.
Behandeling kan pijn verminderen of functioneren verbeteren zonder het kraakbeen te herstellen. Als de artrose maar een deel van de klachten verklaart, kan ook de behandeling maar een deel oplossen.
Fysiotherapie of oefentherapie kan helpen om haalbare bewegingen te vinden, kracht op te bouwen en activiteiten te hervatten. De behandeling wordt afgestemd op de beweeglijkheid, spierfunctie en reactie van jouw schouder.
Onderzoek naar niet-operatieve zorg voor schouderartrose is beperkter dan bijvoorbeeld onderzoek naar knieartrose. Een richtlijn voor heup of knie kan daarom niet zonder meer als bewijs voor dezelfde schouderoefeningen worden gebruikt.
Manuele therapie naast oefeningen gaf in een klein onderzoek bij schouderartrose meer verbetering dan alleen oefeningen: na vijf weken konden deelnemers hun arm verder naar binnen en buiten draaien en scoorden zij beter op enkele krachtmetingen en op vragen over armgebruik. Dertig deelnemers maakten het onderzoek af. Deze behandeling kan dus helpen bij bewegen en armgebruik. Of zij ook extra of langdurige pijnverlichting geeft, is hiermee niet duidelijk.
In een ander onderzoek bij 62 mensen met schouderartrose koos iedereen zelf welke behandeling zonder operatie hij of zij wilde volgen, zoals fysiotherapie, pijnstillers of injecties. Bij hun laatste beschikbare meting hadden 19 deelnemers een verbetering op de vragenlijst voor pijn en armgebruik die de onderzoekers als merkbaar beschouwden.
Veertien deelnemers kregen later toch een totale schouderprothese, gemiddeld bijna acht maanden na de start. Geen operatie krijgen en duidelijk minder klachten hebben waren dus verschillende uitkomsten. Omdat de behandelingen niet door loting waren toegewezen, laat deze studie niet zien welke aanpak het beste werkt.
Spreek daarom bij oefenen of fysiotherapie af wat je wilt verbeteren, bijvoorbeeld je jas aantrekken, je haren verzorgen of een voorwerp uit de kast pakken. Kijk of juist die handelingen makkelijker worden. Blijft dezelfde behandeling weinig opleveren, bespreek dan of de oefeningen moeten worden aangepast of een andere verklaring voor de klachten aandacht verdient.
Pijnmedicatie kan tijdelijk helpen om beter te slapen of te bewegen. Het middel herstelt het kraakbeen niet. Kies samen met arts of apotheker wat past bij je gezondheid, andere medicijnen en de gewenste gebruiksduur.
Beoordeel ook of het middel werkelijk voldoende helpt. Meer of langer gebruiken zonder duidelijk voordeel is geen doel op zichzelf.
Paracetamol is in Nederlandse patiëntenvoorlichting vaak de eerste optie. Het heeft bij passend gebruik doorgaans minder risico’s dan ontstekingsremmende pijnstillers, maar helpt niet bij iedereen voldoende.
Volg het advies op de verpakking of van je behandelaar. Let op andere middelen waarin ook paracetamol zit, zodat je niet ongemerkt dubbel gebruikt. Bij leverproblemen of andere omstandigheden die de veilige dosis beïnvloeden, is overleg nodig.
Ibuprofen, naproxen en diclofenac zijn NSAID’s: pijnstillers die ook ontsteking remmen. Ze kunnen klachten verminderen, maar zijn niet voor iedereen geschikt. Maag- en darmproblemen, nierfunctie, hart- en vaatziekten en andere medicatie kunnen de keuze beïnvloeden.
Combineer niet op eigen initiatief verschillende NSAID’s. Bespreek het middel, de duur en eventuele maagbescherming met arts of apotheker.
Bij een plaatselijke pijnplek bovenop de schouder kan een gel met een ontstekingsremmende pijnstiller een optie zijn. Dat zegt nog niet hoe goed zo’n gel helpt bij artrose van het dieper gelegen grote schoudergewricht. Ook een gel heeft gebruiksaanwijzingen en mogelijke bijwerkingen.
Vraag vóór een injectie waar de arts precies wil prikken: in het grote gewricht, rond een pees of in het AC-gewricht. Bespreek welke klacht daarmee moet verminderen en welk effect je kunt verwachten.
Een corticosteroïd is een ontstekingsremmend medicijn. Een gerichte injectie kan soms tijdelijk pijn verminderen, waardoor bewegen of oefenen makkelijker wordt. Hoe lang dat helpt, verschilt; een vaste duur of genezing is niet te beloven.
Een hogere dosis gaf in een klein onderzoek naar corticosteroïdinjecties bij schouderartrose geen duidelijk beter resultaat. Na zes maanden waren gegevens van 19 deelnemers beschikbaar. In alle drie de dosisgroepen was de gemiddelde score voor schouderpijn en dagelijkse beperkingen verbeterd, maar tussen de groepen was geen overtuigend verschil aangetoond. Omdat iedereen een werkzame injectie kreeg, is met dit onderzoek niet te bepalen hoeveel verbetering de injectie zelf gaf.
Een plaatselijke verdoving kan daarnaast helpen om een vermoedelijke pijnbron te onderzoeken. Duidelijke tijdelijke vermindering van de herkenbare pijn ondersteunt die bron als plaatsing en tijdsverloop passen. Verspreiding van de verdoving en andere effecten beperken de zekerheid.
Helpt de verdoving niet? Dan moeten onder meer het gekozen doel, de plaatsing en andere verklaringen worden bekeken. Geen reactie is niet automatisch bewijs dat het zenuwstelsel de oorzaak is.
Mogelijke bijwerkingen van een injectie zijn tijdelijk meer pijn of een opvlieger. Bij diabetes kan de bloedsuiker veranderen. Neem bij sterk toenemende pijn, warmte, zwelling of ziektegevoel na de prik dezelfde dag contact op; een infectie moet worden uitgesloten.
Hyaluronzuur wordt soms als ‘smering’ van het gewricht aangeboden. Voor artrose van het grote schoudergewricht concludeert de AAOS-richtlijn uit 2020 dat er geen aangetoond voordeel is van deze behandeling.
Een uitleg over smering bewijst dus nog geen werkzaamheid. Wordt zo’n injectie aangeboden, vraag dan welk voordeel bij artrose van het grote schoudergewricht is aangetoond en waarmee de behandeling is vergeleken.
PRP is bloedplasma met relatief veel bloedplaatjes, bereid uit je eigen bloed. Het wordt geïnjecteerd met het doel klachten te verminderen. De naam ‘regeneratief’ bewijst niet dat kraakbeen daadwerkelijk opnieuw aangroeit.
Onderzoek bij 70 mensen met schouderartrose liet geen duidelijk voordeel zien van één PRP-injectie boven één injectie met hyaluronzuur. Beide groepen hadden na twaalf maanden gemiddeld minder schouderpijn en minder moeite met dagelijkse handelingen.
De gezamenlijke score voor die klachten daalde met 14,3 punten na PRP en met 15,8 punten na hyaluronzuur. De schaal loopt van 0 tot 100; lager betekent minder pijn en beperkingen. Er was geen groep met een placebo-injectie, zodat niet duidelijk is hoeveel van deze verbetering door de middelen zelf kwam. Herstel van kraakbeen is met dit onderzoek niet aangetoond.
Bij een blokkade van de nervus suprascapularis wordt een zenuw die pijnsignalen uit de schouder doorgeeft tijdelijk beïnvloed met een injectie. Het doel is pijnverlichting; de behandeling herstelt het gewricht niet.
Een onderzoek bij 83 mensen met langdurige schouderpijn vond minder pijn en minder moeite met dagelijkse handelingen na zo’n zenuwblokkade dan na een oppervlakkige prik met zoutoplossing. De blokkade bestond uit een plaatselijke verdoving en een ontstekingsremmer. Het voordeel was aanwezig bij de metingen na één, vier en twaalf weken.
De deelnemers hadden verschillende schouderaandoeningen, waaronder gewrichts- of peesveranderingen en reumatoïde artritis. De studie ondersteunt tijdelijke verlichting bij deze groep, maar geeft geen afzonderlijke herstelkans voor artrose van het grote schoudergewricht.
Dat een blokkade helpt, bewijst niet dat de zenuw beschadigd was. Bespreek het doel, mogelijke risico’s en wat je met de tijdelijke verlichting wilt kunnen doen.
Een operatie kan passend zijn bij ernstige, aanhoudende pijn en beperkingen die overtuigend bij het gewrichtsprobleem passen, wanneer niet-operatieve zorg onvoldoende helpt. De beslissing wordt samen met een orthopedisch chirurg genomen.
De vorm van kop en kom, botkwaliteit, toestand van de rotator cuff, je gezondheid en je doelen bepalen mede welke schouderoperatie geschikt is. ‘Ernstige artrose’ op een foto is geen zelfstandige operatie-indicatie.
Bij een anatomische totale schouderprothese worden de kop en het gewrichtsvlak van de kom vervangen. De opbouw lijkt op het natuurlijke gewricht. Voor een goede werking is de functie van de rotator cuff belangrijk.
Een onderzoek bij 79 mensen met schouderartrose vergeleek een totale met een halve schouderprothese. Door loting werd bepaald welke ingreep iemand kreeg. Na vijf jaar had de groep met de totale prothese gemiddeld minder pijn en een beter werkende schouder.
Dat werd gemeten met de Constant-Murley-score: een combinatie van pijn, dagelijks gebruik van de arm, beweeglijkheid en kracht. De gemiddelde score was 77 na de totale prothese en 65 na de halve prothese. De schaal loopt van 0 tot 100; hoger betekent een beter resultaat. Het verschil was dus gemiddeld 12 punten.
Alleen mensen met voldoende werkende pezen rond de schouderkop en met bepaalde vormen van slijtage van de kom konden meedoen. Bij ongeveer een derde ontbrak de vijfjaarsmeting. De uitkomst helpt daarom bij de keuze tussen deze twee operaties voor een vergelijkbare schouder, maar beantwoordt niet of opereren beter is dan doorgaan zonder operatie.
Bij een halve schouderprothese, of hemiprothese, wordt de kop vervangen en blijft de eigen kom behouden. Dat kan in bepaalde omstandigheden worden overwogen, maar de toestand van de kom blijft belangrijk voor het resultaat.
De vergelijking hierboven viel na vijf jaar gunstiger uit voor de totale prothese. Bespreek daarom waarom een halve prothese in jouw situatie toch de voorkeur zou hebben en wat de toestand van de kom betekent voor de kans op blijvende pijn of een latere ingreep.
Bij een omgekeerde schouderprothese worden de kogel en kom andersom geplaatst. Hierdoor kan de grote schouderspier, de deltoideus, een andere rol krijgen bij het heffen van de arm.
Deze opbouw kan onder meer worden gekozen wanneer de rotator cuff onvoldoende functioneert. Ook andere anatomische en persoonlijke factoren kunnen meespelen. Het is een eigen operatiekeuze met eigen mogelijkheden en risico’s, geen automatisch ‘sterkere’ versie van iedere andere prothese.
Mogelijke risico’s zijn infectie, zenuwletsel, instabiliteit, een breuk rond de prothese, loslating en aanhoudende pijn of stijfheid. De persoonlijke kans hangt onder meer samen met gezondheid, anatomie en de ingreep. Vraag de orthopeed welke risico’s in jouw situatie het meest van belang zijn.
Herstel en revalidatie duren doorgaans maanden. De afspraken over bewegen, ondersteuning en kracht opbouwen hangen af van het type operatie en het weefsel dat moet herstellen.
Bespreek vooraf wat je weer wilt kunnen en welke beperkingen kunnen blijven. Neem bij nieuwe of toenemende klachten contact op met het behandelteam; blijvende pijn mag niet zonder onderzoek alleen aan stress worden toegeschreven.
Bij duidelijk gelokaliseerde, blijvende AC-klachten kan soms een stukje van het uiteinde van het sleutelbeen worden verwijderd. Dit heet een distale clavicularesectie. Het doel is het pijnlijke contact in het AC-gewricht te verminderen.
Deze ingreep vervangt niet de kop en kom van het grote schoudergewricht. Bespreek daarom waarom juist deze ingreep bij jouw klachten past en welk resultaat je ervan kunt verwachten. Een toevallige AC-afwijking op een foto is op zichzelf onvoldoende reden voor deze operatie.
Bij nieuwe behandelingen is vooral belangrijk wat daadwerkelijk bij schouderartrose is onderzocht. Een aannemelijk werkingsverhaal, verbetering in één groep of onderzoek bij een andere aandoening bewijst nog geen extra effect voor jouw gewricht.
Beenmergaspiraat bevat verschillende cellen en wordt soms aangeboden binnen een ‘stamcelbehandeling’. Niet iedere behandeling onder die naam is hetzelfde.
Een verkennend onderzoek naar beenmergaspiraat bij schouderartrose gaf een gemengd resultaat. Na twaalf maanden was er geen overtuigend verschil met een corticosteroïdinjectie op de belangrijkste vragenlijst. Die meet hoeveel invloed de schouderartrose heeft op klachten, dagelijkse activiteiten en kwaliteit van leven.
Op een andere vragenlijst, de QuickDASH voor armklachten en dagelijkse handelingen, verbeterde de score gemiddeld 17,0 punten na beenmergaspiraat en 2,3 punten na corticosteroïd. De schaal loopt van 0 tot 100; een daling betekent minder problemen. Ook enkele aanvullende metingen van pijn en ervaren gezondheid vielen gunstiger uit voor beenmergaspiraat.
Het onderzoek stopte vroeg en omvatte 22 mensen met samen 25 behandelde schouders. Het geeft dus een reden voor verder onderzoek, maar nog geen stevige basis om deze behandeling als beter aan te bieden. Kraakbeenherstel is niet aangetoond en de uitkomst geldt niet voor iedere behandeling die onder de naam stamceltherapie wordt verkocht.
Shockwave wordt onder meer onderzocht en gebruikt bij bepaalde peesproblemen met kalkafzetting. Dat is een andere aandoening dan artrose van het grote schoudergewricht.
Een resultaat bij een verkalkte schouderpees kan daarom niet als bewijs voor behandeling van schouderartrose worden gebruikt. Laat eerst vaststellen welk probleem met shockwave zou worden behandeld.
Volgens de AAOS-richtlijn uit 2020 is er te weinig betrouwbaar onderzoek om acupunctuur bij artrose van het grote schoudergewricht aan of af te raden. Hoeveel extra pijnverlichting je ervan kunt verwachten, is dus onvoldoende duidelijk.
Wil je acupunctuur proberen, spreek dan af welk resultaat je wilt zien, bijvoorbeeld beter slapen of makkelijker bewegen, en wanneer je beoordeelt of dat lukt. Neem ook de kosten mee in die afweging.
Tape kan het gevoel bij bewegen beïnvloeden of tijdelijk ondersteuning geven. Het is nog onvoldoende duidelijk of tape bij artrose van het grote schoudergewricht extra pijnverlichting of beter functioneren geeft.
Gebruik een eventueel prettiger gevoel om een haalbare activiteit te ondersteunen. Maak de schouder niet steeds afhankelijker van tape en stop bij huidirritatie.
Voor vitamine K als behandeling van schouderartrose is geen overtuigend direct bewijs gevonden. Dat een voedingsstof een functie in het lichaam heeft, betekent niet automatisch dat extra innemen deze aandoening verbetert.
Ook glucosamine, chondroïtine en andere supplementen hebben geen aangetoond kraakbeenherstellend effect voor deze schouderklacht. Meld supplementen bij arts of apotheker, zeker als je andere medicijnen gebruikt. Laat een eventuele vastgestelde tekorttoestand als afzonderlijk probleem beoordelen.
De huisarts kan helpen bij de eerste beoordeling en het kiezen van passende zorg. Een fysiotherapeut of oefentherapeut kan ondersteunen bij bewegen en functioneren. Bij ernstige, blijvende klachten of een operatievraag kan verwijzing naar een orthopedisch chirurg passend zijn.
Vraag bij iedere behandeling:
Een behandeling in een andere kliniek of in het buitenland moet dezelfde inhoudelijke vragen kunnen beantwoorden. Vraag daarnaast wie de nazorg verzorgt en bespreek eventuele vergoeding met je verzekeraar.
Wil je begrijpen waarom klachten kunnen blijven bestaan wanneer lokale behandeling niet alles verklaart? Ons gratis e-book geeft meer uitleg over de rol van het zenuwstelsel bij aanhoudende klachten.
Blijven je schouderklachten bestaan na oefeningen, een injectie of een operatie? Vergelijk dan welke klachten zijn veranderd en welke niet. Misschien kun je je arm verder optillen, maar slaap je nog steeds slecht. Of de diepe gewrichtspijn is minder, terwijl tintelingen in je hand zijn gebleven. Die verschillen helpen om de volgende behandeling op de juiste klacht te richten.
De oorspronkelijke klachten zijn nooit duidelijk verminderd. Bespreek eerst wat de behandeling moest verbeteren. Ging het om pijn bij het aantrekken van je jas, minder stijfheid of beter slapen? Bekijk ook of de behandeling volgens afspraak is uitgevoerd en of de verwachte herstelperiode is verstreken. Een oefening die vooral kracht traint, heeft bijvoorbeeld een ander doel dan een injectie die gewrichtspijn moet verminderen.
Daarna wordt opnieuw beoordeeld of de bedoelde klacht wel uit het behandelde gewricht komt. Blijven zowel de herkenbare diepe pijn als de beperkte draaibeweging bestaan, dan blijft het gewricht relevant. Zijn vooral tintelingen tot in de hand onveranderd, dan moet ook de nek of een zenuw worden onderzocht. Uitblijven van verbetering betekent dus dat het doel, de uitvoering en de verklaring opnieuw naast elkaar moeten worden gelegd.
De klachten waren minder en komen terug. Kijk welke klacht afnam, hoe lang dat duurde en wat er rond de terugkeer veranderde. Een injectie kan tijdelijk helpen zonder dat de artrose verdwijnt. Ook een verandering in werk of sport, een nieuwe blessure of een andere pijnbron kan meespelen. Tijdelijke verbetering is bruikbare informatie; de betekenis ervan wordt duidelijker als juist de behandelde klacht herkenbaar veranderde.
Werd na een gewrichtsinjectie bijvoorbeeld het aankleden minder pijnlijk, terwijl de tintelingen hetzelfde bleven? Dan geeft dat informatie over twee verschillende klachtendelen. Bespreek beide, zodat niet opnieuw alleen de schouder wordt behandeld voor klachten die mogelijk een andere verklaring hebben.
Er ontstaan nieuwe of anders aanvoelende klachten. Wijs aan waar die zitten en vertel wanneer ze begonnen. Een nieuwe brandende pijn naar de hand, minder gevoel of plotseling minder kracht vraagt een andere beoordeling dan de bekende stijve schouder. Schrijf zulke veranderingen niet zonder onderzoek aan de oude artrose toe.
In paragraaf 2.5 lees je bij welke veranderingen je direct of dezelfde dag medische hulp zoekt.
Na een operatie beoordeelt het behandelteam eerst of de pijn en stijfheid passen bij de ingreep en het herstelverloop. Een schouderprothese, een peesoperatie en een ingreep aan het AC-gewricht hebben verschillende doelen en nazorg. Vraag daarom welke vooruitgang bij jouw ingreep wordt verwacht en wanneer opnieuw onderzoek nodig is.
Bij een prothese kan de orthopedisch chirurg onder meer onderzoeken of de onderdelen goed vastzitten en of er een infectie of ontwrichting is. Daarnaast worden beweging, stabiliteit en de werking van spieren en pezen beoordeeld.
Vertel ook wat wél beter gaat. Kun je je arm verder heffen, maar blijft dezelfde pijn vanuit de nek naar de hand trekken? Dan vraagt die resterende klacht om een eigen beoordeling. De nek, een zenuw of spieren kunnen naast het geopereerde gewricht meespelen. Vraag bij een voorstel voor een nieuwe ingreep welke gevonden oorzaak daarmee wordt aangepakt en welke klacht daardoor moet verbeteren.
Neem bij snel toenemende pijn, nieuwe of toenemende warmte of zwelling, of ziektegevoel dezelfde dag contact op met het behandelteam. Bij plotseling duidelijk verlies van kracht of gevoel zoek je direct medische hulp. Volg ook de ontslaginstructies die je hebt meegekregen.
Als het herstel en mogelijke plaatselijke problemen voldoende zijn beoordeeld, kan ook worden onderzocht of een ontregeld zenuwstelsel de pijn mede in stand houdt. Daarvoor zijn positieve aanwijzingen in het klachtenpatroon nodig. Die afweging staat hieronder.
Een bredere beoordeling is zinvol als de gevonden artrose de overgebleven klachten onvoldoende verklaart. Kijk dan per klacht wat nog past bij het gewricht en wat om een andere verklaring vraagt. Pijn en een beperkte draaibeweging kunnen uit het gewricht komen, terwijl uitstraling naar de hand of pijn rond het schouderblad daarnaast aandacht nodig heeft.
Let ook op terugkerende verschillen die niet goed aansluiten bij de belasting. Stel dat dezelfde reikbeweging de ene keer veel pijn doet en tijdens een prettige bezigheid nauwelijks. De pijn begint soms al bij het vooruitzicht op de beweging, neemt toe als je erop let en wordt minder bij ontspanning of afleiding. Als zulke patronen samen voorkomen, geeft dat positieve aanwijzingen dat het zenuwstelsel invloed heeft op de klachten.
Binnen de klinische benadering van Clarke, Schechter en Schubiner wordt onderzocht of het zenuwstelsel bewegingen of situaties als bedreigend heeft leren herkennen en daarop pijn blijft oproepen. Dat kan ook meespelen wanneer er echte artrose aanwezig is. Als meerdere positieve kenmerken samenkomen en geen andere medische verklaring beter past, kan een ontregeld zenuwstelsel de belangrijkste verklaring voor de blijvende pijn zijn.
Dat verandert de aanpak. Behandeling van een nog passend gewrichts-, pees- of zenuwprobleem blijft gericht op dat probleem. Voor klachten die vooral samenhangen met een ontregeld zenuwstelsel richt de aanpak zich ook op de aangeleerde pijnreactie, spanning en het weer oppakken van bewegingen.
Neem bij je beoordeling enkele concrete voorbeelden mee: welke beweging lukt op het ene moment wel, wanneer verandert de pijn en wat doet aandacht, verwachting of ontspanning? In paragraaf 12.2 lees je welke positieve kenmerken daarbij worden meegewogen. De Artrose test geeft een eerste indicatie of een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten kan meespelen.
Wil je begrijpen hoe zo’n aangeleerde pijnreactie kan ontstaan en wat je eraan kunt veranderen? In de gratis online training leggen we uit hoe klachten, verwachtingen en beschermend gedrag elkaar kunnen versterken en hoe je dat patroon kunt gaan doorbreken.
Spieren rond de schouder en het schouderblad kunnen pijn geven of versterken. Dat kan naast artrose bestaan. Een gewrichtsafwijking op een foto maakt een spierbijdrage dus niet onmogelijk.
Een triggerpoint is een pijnlijke spierknoop die plaatselijke pijn en soms pijn op afstand kan geven. De plek waar je pijn voelt, hoeft daardoor niet precies samen te vallen met de plek van de spierknoop.
Bij gericht spieronderzoek kijkt de behandelaar of een pijnlijke spierknoop op een plek ligt die bij jouw klachten past. Zo’n pijnlijke spierknoop is al een aanwijzing voor een spierbijdrage. Als gerichte druk of beweging jouw bekende pijn herhaald oproept, wordt dat verband sterker.
Het is niet nodig dat bij iedere drukproef het hele uitstralingspatroon ontstaat. Ook een onduidelijk resultaat bij zelf drukken sluit een spierbijdrage niet uit. Ga niet hard of diep drukken in de hals of borst; laat onduidelijke klachten beoordelen.
De volgende vier spierpatronen zijn beschreven door Clair en Amber Davies in het Handboek Triggerpoint-therapie. De ligging van de spier en het beschreven pijngebied helpen begrijpen waar een spierbijdrage kan zitten.
Een getekend pijngebied of één reactie bij onderzoek stelt geen diagnose. Een behandelaar vergelijkt je klachten met onderzoek van spieren, gewricht, pezen en zo nodig zenuwen. Gevoelsverlies of duidelijke krachtsuitval moet ook apart worden beoordeeld.
De infraspinatus ligt aan de achterkant van het schouderblad en helpt de bovenarm naar buiten draaien. Triggerpoints in deze spier kunnen pijn rond de schouder en verder in de arm geven, soms vooral aan de voorkant van de schouder.
Dat kan verwarrend zijn: de pijnplek ligt dan niet boven de spier zelf.
De supraspinatus ligt boven de kam van het schouderblad en helpt bij het heffen van de arm. Pijn uit deze spier kan rond de schouder en aan de buitenzijde van de bovenarm worden gevoeld.
Een spierknoop in deze spier is iets anders dan een scheur of kalkafzetting in de bijbehorende pees. Pijn bij het heffen van de arm kan bij verschillende schouderproblemen voorkomen. Alleen die pijnlijke beweging vertelt daarom nog niet welk probleem de klachten verklaart.
De deltoideus vormt de ronde spierkap over de schouder en helpt de arm heffen. Pijnlijke plekken in deze spier kunnen lokale pijn aan de schouder en bovenarm geven.
Pijn uit het gewricht kan er ook voor zorgen dat je deze spier anders gebruikt. Een pijnlijke spier en een gewrichtsprobleem kunnen naast elkaar bestaan.
De rhomboïde spieren lopen tussen de wervelkolom en de binnenrand van het schouderblad. Ze helpen het schouderblad bewegen en op zijn plaats houden. Pijnlijke spierknopen kunnen pijn in dat gebied geven.
Pijn langs de rand van het schouderblad is daarom niet automatisch ‘artrose van het schouderblad’. Ook de nek en andere spieren kunnen meespelen.
Wordt jouw bekende pijn herhaald bij gericht spieronderzoek opgeroepen en neemt die na behandeling van die spier duidelijk af? Dan zijn dat binnen de klinische triggerpointbenadering sterke aanwijzingen dat die spier aan de klacht bijdraagt. Dat wordt concreter als bijvoorbeeld aankleden of reiken daarna makkelijker gaat.
Ook tijdelijke verbetering geeft informatie; verbetering die aanhoudt versterkt het verband verder. Keert de pijn terug, kijk dan ook naar pezen, het gewricht, belasting en het verloop van de klachten.
In onderzoek van Bron en collega’s bij 72 mensen met langdurige schouderpijn gaf een combinatie van drukbehandeling, rekken, koeling, thuisoefeningen en advies een beter resultaat dan wachten op behandeling. Na twaalf weken had de behandelde groep gemiddeld minder pijn en minder moeite met dagelijkse handelingen.
Het verschil in armklachten en beperkingen was 7,7 punten op de DASH-vragenlijst. De schaal loopt van 0 tot 100; lager betekent minder problemen. Het ging om de volledige combinatie van behandelingen. De studie laat dus niet zien hoeveel alleen de drukbehandeling of één oefening helpt, en was niet specifiek gericht op mensen met schouderartrose.
Eén dry-needlingbehandeling gaf in een kleine studie naar spiergerelateerde schouderpijn meer pijnverlichting dan een schijnbehandeling. Zeven dagen na behandeling was de gemiddelde pijnscore gedaald van 6,3 naar 2,4. Met de schijnbehandeling daalde die van 6,0 naar 5,1. De schaal loopt van 0 tot 10; lager betekent minder pijn.
De resultaten van 41 deelnemers konden worden geanalyseerd. Het verschil werd vanaf de tweede dag gezien en hield tot de laatste meting op dag zeven aan. Dit laat dus een kortdurend voordeel zien bij deze spiergerelateerde schouderpijn; hoelang de verlichting daarna bleef bestaan is hiermee niet bekend.
Dry needling gaf in onderzoek bij 77 mensen met nekpijn juist geen extra verbetering van pijn of dagelijks functioneren. Beide groepen kregen manuele therapie en oefeningen; de ene groep kreeg daarnaast dry needling, de andere een schijnbehandeling. De uitkomsten verschilden niet duidelijk na vier weken, zes maanden en één jaar. Deze onderzoeken gaan over verschillende klachten en bieden geen bewijs dat dry needling een duurzame behandeling voor schouderartrose is.
Stop met verdere dry-needlingbehandelingen en overleg met je behandelaar als je klachten duidelijk en aanhoudend erger worden.
Dry needling is niet zonder risico. Bij behandeling rond borstkas en schouder kan onder meer een klaplong ontstaan. Nieuwe benauwdheid of borstpijn na zo’n behandeling vraagt urgente medische beoordeling.
Wisselen terugkerende klachten bij dezelfde belasting sterk door stress, ontspanning of afleiding? Dan is er reden om ook het zenuwstelsel mee te wegen. Alleen de terugkeer van spierknopen stelt geen TMS-diagnose; het gaat om het totale klachtenpatroon. In paragraaf 12.2 lees je welke aanwijzingen hierbij passen.
Tillen, zwemmen, krachttraining en boven je hoofd werken kunnen schouderpijn uitlokken. Om te begrijpen wat dat betekent, moet je vier vragen uit elkaar houden:
Die vragen kunnen verschillende antwoorden hebben. Een vroegere ontwrichting kan bijvoorbeeld het gewricht hebben beschadigd. Nu kan reiken dezelfde gewrichtspijn oproepen, terwijl ook een pees, gespannen spieren of de reactie van het zenuwstelsel invloed heeft. Alleen weten dat een beweging pijn doet, vertelt dus nog niet hoe de artrose is ontstaan of waarom alle klachten blijven bestaan.
Zwaar werk, herhaalde bewegingen en sportletsels zijn relevant om met je behandelaar te bespreken. Maak daarbij onderscheid tussen veel gebruik en aantoonbaar letsel. Een breuk in het gewricht of herhaalde ontwrichtingen kunnen de gewrichtsvlakken beschadigen. Een grote, langdurige scheur in de schouderpezen kan veranderen hoe de kop in de kom beweegt.
Je beroep of sport alleen is onvoldoende om de huidige pijn te verklaren. De arts kijkt ook naar eerder letsel, leeftijd, aanleg, peesfunctie en de plek waar de artrose zit. Iemand die veel bovenhands werkt kan bijvoorbeeld gewrichtspijn hebben, maar ook een peesprobleem. Dat vraagt om verschillend onderzoek en een andere aanpak. In paragraaf 1.3 lees je hoe schouderartrose kan ontstaan.
Een label als RSI maakt evenmin duidelijk of de pijn uit een gewricht, pees, spier of zenuw komt. Ook een anders bewegend schouderblad is nog geen volledige verklaring. De behandelaar moet nagaan of juist die bevinding samenhangt met jouw herkenbare klacht en of gerichte behandeling die klacht verbetert.
Een gevoelig schoudergewricht kan pijn doen bij tillen of draaien. Ook een pees of spier kan op die beweging reageren. Pijn vertelt dan dat de beweging klachten oproept; de pijnscore vertelt niet hoeveel kraakbeen er tijdens die beweging beschadigt. Welke structuur bijdraagt, wordt duidelijker door de pijnplek, de beweging en het lichamelijk onderzoek samen te beoordelen.
Een aanpassing kan wel degelijk helpen. Zet je materiaal bijvoorbeeld dichterbij, zodat je minder ver hoeft te reiken, en kijk of juist die taak makkelijker wordt. Houdt de verbetering aan en kun je meer doen, dan is dat een bruikbaar resultaat. Het effect laat zien dat de verandering helpt bij de klacht, zonder daarmee vast te stellen dat de oude werkhouding de artrose heeft veroorzaakt.
Bij een recent letsel, duidelijke instabiliteit of herstel na een operatie gelden de afspraken van je behandelaar. Daarbuiten kun je bespreken hoe je activiteiten passend opbouwt. Het doel is dat je weer beter kunt werken, sporten of iets uit een kast pakken, met een aanpak die past bij wat er in jouw schouder speelt.
Heb je het bovenhandse werk verminderd, vaker pauze genomen of een tijd niet gesport, maar blijft de pijn? Dan is het zinvol om opnieuw te kijken wat je met minder belasten wilde veranderen. Tijdelijk minder belasten kan pijn verminderen, maar herstelt geen verdwenen kraakbeen en laat een bestaande gewrichtsafwijking niet verdwijnen. Dat de pijn blijft, sluit een gewrichtsbijdrage dus niet uit.
De uitleg dat de klachten volledig komen door te veel of verkeerd belasten moet wel passen bij het verloop. De volgende vijf verwachtingen helpen om die uitleg te toetsen:
Hoeveelheid belasting. Als vooral de hoeveelheid de pijn in stand houdt, verwacht je een herkenbaar verband: meer van dezelfde taak geeft meer klachten en een passende vermindering helpt. Vergelijk bijvoorbeeld niet alleen een zware werkdag met een vrije dag, maar ook dezelfde reik- of tiltaak op verschillende momenten. Gaat ongeveer dezelfde beweging de ene keer veel makkelijker dan de andere, dan is meer uitleg nodig dan alleen het aantal herhalingen.
Houding en ergonomie. Als vooral een bepaalde houding of taakuitvoering de oorzaak van de aanhoudende klachten is, zou een gerichte aanpassing blijvend verschil moeten maken. Wordt werken makkelijker doordat gereedschap dichterbij ligt of je minder lang met de arm omhoog werkt? Dan helpt die aanpassing. Blijft het effect telkens kort of wisselend, dan verdient ook de rest van de verklaring aandacht.
Rust en herstel. Bij een tijdelijke overbelasting verwacht je dat minder belasten ruimte geeft voor herstel en dat je daarna weer kunt opbouwen. Blijft de pijn na voldoende aanpassing hetzelfde, bespreek dan of het gewricht, een pees of een ander probleem nog aandacht nodig heeft. Steeds langer ontzien is geen vanzelfsprekende oplossing, zeker als je daardoor steeds minder durft of kunt bewegen.
Verschillende bevolkingsgroepen. Als zwaar schoudergebruik op zichzelf de volledige verklaring was, zou je bij groepen met structureel zwaarder werk ook duidelijk meer langdurige schouderpijn en uitval verwachten. Daarbij moeten onder meer leeftijd, eerder letsel en het soort werk worden meegewogen. Zo’n vergelijking gaat bovendien over langdurige pijn en functioneren; alleen vaker artrose op een foto vinden, beantwoordt die vraag nog niet.
Vroegere samenlevingen. Ook vroeger moesten mensen dragen, bouwen en met gereedschap werken, vaak zonder moderne hulpmiddelen. Als gewoon of veel armgebruik de schouder vooral steeds verder zou beschadigen, zou je op grote schaal blijvende uitval door dat noodzakelijke gebruik verwachten. Die gedachte helpt om het beeld van een lichaam dat nauwelijks tegen bewegen kan kritisch te bekijken.
Je lichaam heeft bovendien het vermogen om te herstellen en zich aan belasting aan te passen. Spieren kunnen sterker worden en vaardigheden kunnen verbeteren door oefening. Het lichaam is daarmee niet alleen iets dat door gebruik afslijt. Dat betekent niet dat vroeger niemand artrose of pijn had. De besproken schouderstudies geven geen cijfers waarmee we alle beroepsgroepen of vroegere samenlevingen kunnen vergelijken.
Bij schouderartrose gaat het erom welke verklaring het beste bij jouw klachten past. Doet draaien steeds op dezelfde plek pijn, is die beweging ook bij onderzoek beperkt en past de artrose bij dat gewricht? Dan blijft gerichte gewrichtszorg logisch. Het doel is dat je beter beweegt en functioneert; iedere pijnscheut hoeft daarbij geen nieuwe beschadiging te betekenen.
Blijven de klachten ondanks rust, aanpassingen en gerichte behandeling bestaan, laat dan opnieuw beoordelen welk deel nog uit het gewricht komt. Misschien past een pees-, spier- of zenuwprobleem beter bij de overgebleven klacht. Zijn er daarnaast grote, terugkerende verschillen bij ongeveer dezelfde beweging, of verandert de pijn duidelijk door verwachting, stress, ontspanning of afleiding? Dan kan ook een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke rol spelen.
Spreek af welke dagelijkse handeling moet verbeteren, wat je daarvoor gaat veranderen en wanneer je het resultaat bespreekt. Zo wordt “minder belasten” een gerichte keuze met een doel, in plaats van een steeds langere lijst met dingen die je niet meer kunt doen.
Voor praktische stappen bij het opbouwen van bewegen en oefenen kun je terug naar paragraaf 7.1. In paragraaf 12.2 lees je welke positieve aanwijzingen passen bij een ontregeld zenuwstelsel.
Wil je uitgebreider lezen hoe belasting, verwachtingen en een ontregeld zenuwstelsel bij aanhoudende klachten kunnen samenhangen? In het gratis e-book leggen we dit verder uit.
Soms verklaart schouderartrose het totale klachtenbeeld niet voldoende. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer klachten niet goed bij schouderartrose passen of ondanks een passende behandeling blijven bestaan.
Zijn er daarnaast positieve aanwijzingen, zoals sterk wisselende klachten of duidelijke veranderingen door stress, ontspanning of afleiding, en past geen andere medische verklaring beter? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke of zelfs de meest waarschijnlijke oorzaak zijn.
In dit hoofdstuk lees je wat een ontregeld zenuwstelsel is, welke aanwijzingen daarbij passen en wanneer deze verklaring relevant kan zijn.
Pijn en andere lichamelijke klachten hebben een beschermende functie. Bij een verwonding kan pijn bijvoorbeeld waarschuwen dat er iets beschadigd is. Maar de hoeveelheid pijn laat niet één-op-één zien hoeveel schade er in het lichaam aanwezig is.
Het brein en zenuwstelsel verwerken niet alleen signalen uit het lichaam. Ook eerdere ervaringen, verwachtingen en de situatie waarin je je bevindt spelen mee bij de beoordeling of iets veilig of bedreigend is.
Bij langdurige klachten kan dit alarmsysteem te gevoelig worden. Pijn, vermoeidheid, tintelingen, een branderig gevoel of spierspanning kunnen dan blijven ontstaan of sterker worden, terwijl voortdurende weefselschade of druk op een zenuw het klachtenbeeld niet voldoende verklaart.
De klachten zijn daarbij echt en ontstaan niet bewust. Met een ontregeld zenuwstelsel bedoelen we dat het brein en zenuwstelsel te snel of te sterk reageren op signalen die als bedreigend worden ingeschat.
Revalidatiearts John Sarno beschreef dit als Tension Myositis Syndrome (TMS). Onder anderen Howard Schubiner, David Schechter en Alan Gordon ontwikkelden deze benadering verder. Pijnonderzoeker Lorimer Moseley legt uit hoe pijn ons tegen gevaar beschermt.
In de medische en wetenschappelijke literatuur kom je ook termen tegen als nociplastische pijn, neuroplastische pijn en centrale sensitisatie. Deze begrippen betekenen niet precies hetzelfde, maar hebben gemeen dat veranderingen in de verwerking van signalen door het zenuwstelsel een belangrijke rol kunnen spelen.
In dit artikel gebruiken we vooral de begrijpelijke term ontregeld zenuwstelsel.
Bekijk de uitleg van Howard Schubiner
Een Engelse bouwvakker sprong van een steiger en landde op een spijker die dwars door zijn schoen ging. Hij schreeuwde van de pijn en kreeg sterke pijnstilling. Toen de schoen werd verwijderd, bleek de spijker tussen zijn tenen door te zijn gegaan. Zijn voet was niet verwond.
De pijn was echt, maar de verwachte schade was er niet. Wat hij zag en dacht dat er was gebeurd, kon dus een hevige pijnreactie oproepen.
De spijker ging door de schoen, maar had de voet niet verwond.
Bij de rubberen-handillusie kan een kunsthand als onderdeel van het eigen lichaam aanvoelen. Een dreiging naar die hand kan een schrik- of dreigingsreactie oproepen. Dat is op zichzelf geen bewijs dat de proefpersoon pijn voelde.
Bekijk de demonstratie met een rubberen arm
Pijn en schade zijn dus niet hetzelfde. Dat betekent niet dat schade nooit belangrijk is, maar wel dat het brein ook verwachtingen en eerdere ervaringen meeweegt.
Wil je uitgebreider lezen hoe zo’n zenuwstelsel klachten kan veroorzaken en in stand houden? In ons gratis e-book leggen we dit stap voor stap uit.
Dat een ontregeld zenuwstelsel klachten kan veroorzaken, betekent nog niet dat dit ook jouw klachten verklaart. Daarom kijken we niet alleen naar wat medisch onderzoek níét laat zien, maar vooral naar positieve aanwijzingen in het patroon van de klachten.
De klinische gids van Clarke, Schechter en Schubiner beschrijft hoe je dit klachtenpatroon aan positieve kenmerken kunt herkennen. De aanwijzingen worden sterker wanneer meerdere van de volgende patronen samenkomen:
Niet ieder kenmerk hoeft aanwezig te zijn. Past geen andere medische verklaring beter en komen meerdere positieve aanwijzingen samen? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel de meest waarschijnlijke oorzaak zijn.
Ontdek of een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten meespeelt
Met de gratis Artrose test krijg je een eerste indicatie van de mate waarin een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten meespeelt.
Wanneer het zenuwstelsel een beweging of situatie als bedreigend heeft leren herkennen, kan het daarop steeds sneller reageren. Zo kan bijvoorbeeld reiken, aankleden of een bepaalde beweging klachten gaan oproepen, ook wanneer die activiteit op zichzelf geen schade veroorzaakt.
Dit gebeurt niet bewust. Het zenuwstelsel heeft als het ware geleerd: hier moet ik voor oppassen. Verwachting, angst en eerdere ervaringen kunnen die beschermingsreactie vervolgens versterken.
Ook de manier waarop je op klachten reageert, kan het alarmsysteem onbedoeld actief houden. Denk aan voortdurend letten op de klachten, bang zijn dat je je schouder verder beschadigt, steeds een nieuwe oplossing zoeken of de klachten proberen weg te krijgen.
De 9 F’s zijn geen aparte oorzaken of diagnoses. Ze laten zien welke gedachten, emoties en gedragingen het gevoel van dreiging kunnen blijven versterken.
Klachten kunnen onzekerheid of angst oproepen. Daardoor ga je er meer op letten, activiteiten vermijden, je lichaam testen of steeds zoeken naar een oplossing. Voor het zenuwstelsel kan dat opnieuw bevestigen dat er iets mis of gevaarlijk is.
Het alarmsysteem blijft daardoor actief en de klachten kunnen sterker worden. Dat zorgt weer voor meer onzekerheid en beschermgedrag. Zo kunnen klachten, onzekerheid, gedrag en het alarmsysteem van het zenuwstelsel elkaar blijven beïnvloeden.
De vicieuze cirkel van klachten.
Het herkennen van deze cirkel kan een belangrijke eerste stap zijn om hem te doorbreken.
Frea de V beschrijft schouderpijn die zij frozen shoulder noemt. Fysiotherapie en een injectie hadden volgens haar onvoldoende geholpen. Daarna volgde zij het BreinMedicijn-programma.
Zij vertelt dat haar klachten na enkele maanden afnamen en dat zij bij terugkeer opnieuw de geleerde oefeningen gebruikt. Dit is haar eigen ervaring met frozen shoulder, niet het bewijs dat schouderartrose of kraakbeenschade is verdwenen.
Lees het volledige herstelverhaal van Frea de V
Ontdek hoe deze vicieuze cirkel werkt
In de gratis online training van BreinMedicijn leggen we uit hoe een ontregeld zenuwstelsel klachten kan blijven versterken. Je ontdekt welke onderdelen van deze vicieuze cirkel je bij jezelf kunt herkennen. Ook leggen we uit wat je kunt doen om dit patroon te gaan doorbreken.
Onderzoek laat zien dat artsen niet alleen hoeven te kijken naar wat de klachten níét verklaart. Ze kunnen ook letten op kenmerken die erop wijzen dat een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke rol speelt.
De Amerikaanse internist en onderzoeker Howard Schubiner en zijn collega’s onderzochten 222 mensen met langdurige rug- of nekpijn. Bij iedere deelnemer werd lichamelijk onderzoek gedaan en werden beschikbare scans beoordeeld. Bij 97,7% van de deelnemers was minstens één zichtbare afwijking aan de wervelkolom op de scans te zien.
Bij 88,3% vonden de onderzoekers de zichtbare afwijkingen niet de beste verklaring voor de pijn. Het klachtenpatroon - bijvoorbeeld wisselende of verspreidende pijn en verergering door stress - paste volgens hun klinische beoordeling beter bij een ontregeld zenuwstelsel.
Een onderzoek naar Pain Reprocessing Therapy (PRT) volgde 151 volwassenen met langdurige rugpijn waarbij geen lichamelijke oorzaak de pijn voldoende verklaarde. Bij PRT leren mensen om pijnsignalen minder als teken van schade of gevaar te zien en bewegingen weer als veilig te ervaren. De deelnemers hadden gemiddeld ongeveer tien jaar pijn.
Na vier weken was:
Pain Reprocessing Therapy: drie groepen in het onderzoek met 151 deelnemers.
Dit onderzoek ging niet over schouderartrose. De percentages kunnen daarom niet rechtstreeks op schouderartrose worden toegepast. Het laat wel zien dat langdurige klachten sterk kunnen verminderen wanneer een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke rol speelt en de aanpak daarop gericht is.
Dat sluit aan bij wat we in de praktijk zien bij mensen met aanhoudende schouderklachten.
Pain Reprocessing Therapy is namelijk één van de methoden die binnen het behandelprogramma van BreinMedicijn wordt gebruikt.
BreinMedicijn past vooral wanneer je klachten medisch voldoende zijn onderzocht en er aanwijzingen zijn dat een ontregeld zenuwstelsel de klachten veroorzaakt of in stand houdt.
De gratis Artrose test helpt je te onderzoeken of er bij jouw klachten aanwijzingen zijn voor een ontregeld zenuwstelsel.
Je leert binnen het behandelprogramma onder andere anders reageren op pijn en tintelingen, angst voor beschadiging verminderen, beschermgedrag loslaten en aangeleerde triggers doorbreken.
In hoofdstuk 13 lees je welke vervolgstap in jouw situatie het meest logisch is.
De beste vervolgstap hangt vooral af van wat je klachten waarschijnlijk veroorzaakt. Daarbij is belangrijk hoe goed schouderartrose je klachten verklaart en of er aanwijzingen zijn voor een andere oorzaak.
Gebruik de volgende situaties als praktische leidraad:
Ben je al bezig met het herstellen van een ontregeld zenuwstelsel, maar blijft je herstel steken? Dan kan de BreinMedicijn Herstelanalyse helpen om te onderzoeken wat je herstel op dit moment belemmert.
Blijven je klachten bestaan en past een ontregeld zenuwstelsel bij jouw situatie?
Dan heeft het weinig zin om uitsluitend de schouder te blijven behandelen. Het behandelprogramma van BreinMedicijn richt zich op klachten die door een ontregeld zenuwstelsel worden veroorzaakt of in stand gehouden.
Op de programmapagina vind je ook de mogelijkheid om met de proefversie te starten.
Ja. Artrose kan zichtbaar zijn terwijl een pees, spier, zenuw of veranderde pijnverwerking daarnaast bijdraagt. De arts vergelijkt de foto daarom met de plaats van je klachten, je beweeglijkheid en het verloop. Een afwijkende foto bewijst niet dat alle pijn daarvandaan komt; een normale foto bewijst geen ontregeld zenuwstelsel.
Nee. Het AC-gewricht ligt bovenop de schouder, tussen het sleutelbeen en het schouderdak. Het grote schoudergewricht ligt tussen de bovenarmkop en de kom van het schouderblad. De klachten en behandelkeuzes verschillen. Het verwijderen van een stukje sleutelbeen bij AC-artrose is bijvoorbeeld iets anders dan een schouderprothese.
De gewrichtsveranderingen verdwijnen meestal niet vanzelf. Je klachten kunnen wel verminderen en je kunt beter gaan bewegen, ook zonder herstel van het kraakbeen. Hoe dat bij jou verloopt, hangt onder meer af van de pijnbron, de toestand van het gewricht en de gekozen behandeling.
Probeer op je rug of op de andere zij te liggen en ondersteun de pijnlijke arm met een kussen. Kies de houding die prettig voelt; er is geen verplichte ideale slaaphouding. Blijft de pijn je slaap ernstig verstoren of verandert het klachtenbeeld duidelijk, bespreek dit dan met je arts.
Dat hangt af van wat je werk vraagt en wat je schouder op dit moment aankan. Afwisseling, minder boven schouderhoogte werken of tijdelijk andere taken kunnen helpen. De bedrijfsarts kan begeleiden bij passende aanpassingen. De diagnose of foto alleen bepaalt niet of je arbeidsongeschikt bent.
Een prothese kan in beeld komen bij ernstige, aanhoudende pijn en beperkingen, wanneer passende andere behandelingen onvoldoende helpen en het gewricht de klachten goed verklaart. De orthopedisch chirurg bespreekt de toestand van bot en pezen, het verwachte voordeel en de risico’s. Er bestaat geen foto- of pijnscore die deze beslissing alleen bepaalt.
Voor de uitleg gebruiken we richtlijnen, patiënteninformatie, klinische studies en enkele boeken. Bij onderzoeksresultaten staat in de tekst wat er is onderzocht en waar de uitkomst wel of niet voor geldt.
Over dit artikel
Dit artikel is opgesteld voor BreinMedicijn, dat ook het genoemde behandelprogramma, de tests en analyses aanbiedt. De informatie helpt je behandelkeuzes te bespreken; een arts beoordeelt welke verklaring en zorg bij jouw klachten passen.
Onderzoeksresultaten worden gebruikt binnen de onderzochte groep en behandeling. Resultaten bij rugpijn, nekpijn of myofasciale schouderpijn zijn geen aangetoond effect bij schouderartrose. Ervaringsverhalen en klinische boeken hebben een andere bewijskracht dan gecontroleerd onderzoek.
De gratis Artrose test geeft een eerste indicatie van klachtenpatronen. De uitkomst stelt geen medische diagnose en sluit een gewrichts-, pees- of zenuwaandoening niet uit.
Wil je breder lezen over gewrichtsklachten? Bekijk dan ook onze artikelen over artrose in het algemeen, de heup, de knie, de handen, de pols, de rug en voet, enkel en tenen.
Lees verder over schouderpijn als je verschillende verklaringen voor klachten rond de schouder wilt vergelijken. Is een hernia genoemd als mogelijke verklaring voor uitstralende klachten, dan biedt dat overzicht meer achtergrond. De ervaringsverhalen rond artrose beschrijven persoonlijke ervaringen; ze tonen geen gemiddeld behandelresultaat of kraakbeenherstel aan.
