Artrose pols

Alles over artrose pols- symptomen, behandeling

In het kort

  • Polsartrose verandert het kraakbeen, bot en andere weefsels van één of meer polsgewrichten, bijvoorbeeld na een breuk of bandletsel. Je kunt pijn, stijfheid en minder grip krijgen bij een pot openen, draaien of op je hand steunen. De pijn kan aan de duimzijde, pinkzijde of elders rond de pols zitten.
  • De arts onderzoekt de pijnplek, beweeglijkheid en kracht. Een röntgenfoto kan minder ruimte tussen de botten en extra botvorming tonen. Die bevindingen verklaren de pijn overtuigender als de plek en het lichamelijk onderzoek erbij passen. Bij een andere verdenking kan een echo een pees bekijken, een MRI banden tonen of zenuwgeleidingsonderzoek meten hoe goed een zenuw signalen doorgeeft.
  • Zoek met spoed medische hulp bij ernstig nieuw polsletsel, plots verlies van gevoel of spierkracht, of een hete, sterk gezwollen pols, zeker met koorts of ziektegevoel. Blijvende pijn aan de duimzijde na een val verdient ook beoordeling: een breuk kan op de eerste foto nog onzichtbaar zijn.
  • Passend bewegen, handtherapie en een spalk kunnen helpen bij dagelijkse handelingen. Soms worden pijnstillers of een injectie besproken. Bij ernstige, blijvende beperkingen die duidelijk bij het aangedane gewricht passen, kan een operatie worden overwogen. Pijn en handfunctie kunnen verbeteren terwijl de artrose op de foto blijft bestaan; er is geen vaste hersteltijd voor iedereen.
  • Blijven klachten na behandeling bestaan, laat dan opnieuw beoordelen wat wel en niet is veranderd en welk deel het gewricht verklaart. Ook pezen, gewrichtsbanden, triggerpoints/spierknopen, ontstekingsreuma of een zenuwprobleem kunnen polsklachten geven. Tintelingen en een doof gevoel vragen bijvoorbeeld onderzoek naar een zenuw; ze worden niet automatisch verklaard door artrose op een foto.
  • Verklaart artrose je klachten onvoldoende en wisselen ze sterk bij dezelfde handeling, of veranderen ze duidelijk door stress, ontspanning of afleiding? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke rol spelen. De gratis Artrose test hieronder geeft een eerste indicatie of je zulke positieve aanwijzingen herkent. De uitslag vervangt geen medische beoordeling.

Belangrijk om te weten

Een röntgenfoto laat veranderingen in het gewricht zien, maar niet hoe gevoelig je zenuwstelsel reageert. Wie alleen naar de foto kijkt, kan een ontregeld zenuwstelsel als mogelijke verklaring over het hoofd zien. Daarom tellen óók het verloop, herhaalde reacties op vergelijkbare activiteiten en de invloed van verwachting, spanning en ontspanning mee. Dat onderzoek gebeurt naast, niet in plaats van, de beoordeling van je gewricht.


Gratis Artrose test

Met de gratis Artrose test krijg je een eerste indicatie van de mate waarin een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten meespeelt.

De vragen gaan over het patroon van je klachten, zoals sterke wisselingen en veranderingen door stress, ontspanning of afleiding. De uitslag helpt je deze mogelijke verklaring te verkennen; het is geen medische diagnose.

Doe de gratis Artrose test

Introductie

Een pot openen, een tas dragen, op je hand steunen of een deurknop draaien kan lastig zijn door polspijn. Misschien vermeldt je verslag STT-artrose, PT-artrose of artrose van een ander polsgewricht. Dan wil je weten: op welke plek zit het, hoeveel van mijn klachten past daarbij en welke behandeling heeft zin?

In dit artikel vind je eerst de herkenbare klachten, het onderzoek en vijf concrete situaties waarmee je een artrosebevinding kunt duiden. Daarna volgen zelfzorg, behandelingen met hun onderzoeksresultaten, blijvende klachten en de mogelijke rol van een ontregeld zenuwstelsel.

BreinMedicijn richt zich op aanhoudende klachten waarbij een ontregeld zenuwstelsel een rol speelt.

Bekijk ons behandelprogramma



Inhoudsopgave

1. Wat is artrose in de pols?

Je pols bestaat uit meerdere gewrichten. De plek waar artrose zit bepaalt welke bewegingen of handelingen mogelijk hinder geven. Het belangrijkste onderscheid is tussen de verandering op een foto en de vraag of juist die verandering jouw pijn verklaart.

1.1 Wat verandert er in het gewricht?

Bij artrose veranderen kraakbeen, bot onder het kraakbeen en andere gewrichtsweefsels. Dat kan de pols stijver maken of pijnlijk bij gebruik. Hoeveel hinder je hebt verschilt per gewricht en situatie.

Polsartrose wordt vaak ‘slijtage’ genoemd. Dat woord kan het beeld oproepen van een onderdeel dat door gebruik steeds verder afslijt. Een gewricht is levend weefsel. Bewegen betekent daarom niet automatisch dat je de pols verder beschadigt. [1]

1.2 Veroorzaakt polsartrose altijd pijn?

Nee. Er kan artrose op de foto staan zonder bijpassende polspijn. In onderzoek hing STT-artrose niet samen met polspijn, terwijl artrose tussen het spaakbeen en de handwortel juist wél met een bepaalde pijnplek samenhing. Een fotoafwijking is dus niet automatisch de oorzaak van je klachten. [13]

Voor jouw pols is de vraag of de aangedane plek, je dagelijkse beperkingen en het lichamelijk onderzoek bij elkaar passen. In hoofdstuk 4 lees je de polsspecifieke onderzoeksuitkomsten en hoe je die samenweegt.

1.3 Welke gewrichten kunnen aangedaan zijn?

Je kunt het verslag eerst aan een plek koppelen: STT ligt bij de duimzijde van de pols, PT bij het voelbare erwtvormige botje aan de handpalmkant van de pinkzijde, en het DRU-gewricht laat de onderarm draaien. Radiocarpale artrose zit tussen spaakbeen en handwortel; intercarpale artrose tussen handwortelbeentjes. STT is iets anders dan de duimbasis (CMC1).

artrose-pols-pt-stt-cmc1-

STT-artrose aan de duimzijde

STT staat voor scaphoid, trapezium en trapezoid: drie handwortelbeentjes aan de duimzijde. STT-artrose betreft de gewrichtsverbindingen tussen deze botjes. Dat is een andere plek dan het gewricht aan de basis van de duim.

Dat duimbasisgewricht heet CMC1 en ligt tussen het trapezium en het eerste middenhandsbeentje. Bij CMC1-klachten kan bijvoorbeeld iets tussen duim en wijsvinger vasthouden lastig zijn. STT en CMC1 kunnen tegelijk artrose vertonen; onderzoek moet helpen bepalen welke plek de klachten geeft. Meer over duimbasis en vingers lees je bij artrose in de handen.

Pijn aan de duimzijde kan ook uit een pees of het scaphoid komen. Alleen het woord STT in een verslag vertelt dus nog niet waar alle duim- en polspijn vandaan komt. [2, 3]

PT-artrose aan de pinkzijde

PT betekent pisotriquetraal: het gewricht tussen het pisiform en het triquetrum. Het pisiform is het erwtvormige botje dat je aan de handpalmkant van de pols, aan de pinkzijde, kunt voelen.

Bij PT-artrose kunnen druk op die plek, steunen op de hand of kracht zetten klachten oproepen. Aan dezelfde kant liggen ook pezen, zenuwen en andere gewrichten. Vooral de precieze pijnplek en de beweging die klachten oproept helpen die mogelijkheden uit elkaar te houden. [4, 5]

Radiocarpale en intercarpale artrose

Radiocarpale artrose betreft de verbinding tussen het spaakbeen en de handwortel. Intercarpale artrose betekent artrose tussen handwortelbeentjes. Vraag bij zo’n uitslag welke gewrichtsoppervlakken precies bedoeld worden.

Andere botnamen in je verslag kunnen helpen de precieze locatie te vinden:

Het scaphoid ligt aan de duimzijde, het lunatum en capitatum liggen meer centraal in de handwortel en het hamatum richting pinkzijde. Een breuk of niet-vastgegroeide breuk is iets anders dan artrose. De ziekte van Kienböck is een afzonderlijk botprobleem van het lunatum. De arts beoordeelt om welk gewricht of botprobleem het gaat. [6, 7]

Bij een bevinding rond het capitatum is vooral van belang met welk aangrenzend botje het gewricht is veranderd. Bij het hamatum moet artrose worden onderscheiden van een breuk van het haakvormige uitsteeksel en van pees- of zenuwproblemen in de buurt. Een botnaam alleen bepaalt dus geen behandeling. [1, 4]

Artrose van het DRU-gewricht

DRU staat voor distaal radio-ulnair. Dit gewricht ligt bij de pols tussen het spaakbeen en de ellepijp. Het is belangrijk voor het draaien van de onderarm, bijvoorbeeld wanneer je een sleutel omdraait of je handpalm naar boven draait.

Artrose van het DRU-gewricht kan samengaan met pijn bij draaien en minder bewegingsruimte. Na een eerdere polsbreuk kan de stand van de botten veranderd zijn. De arts vergelijkt je draaiklachten met het onderzoek en de beelden voordat een behandeling wordt gekozen. [8]

Polsartrose, handartrose en artrose op meerdere plekken

Artrose in de vingers, aan de duimbasis en in de pols kan tegelijk voorkomen. Toch heeft elk gewricht een eigen functie en kan iedere pijnplek een andere bijdrage hebben aan wat je dagelijks merkt.

Dat geldt ook als je artrose op meerdere plekken in het lichaam hebt. Eén afwijking verklaart niet vanzelf alle klachten. Bij een breder patroon van ontsteking of opvallende pijngevoeligheid kan aanvullend onderzoek nodig zijn. Lees ook onze uitleg over artrose.

Meer uitleg per plek vind je bij handen, schouder, nek, rug, heup, knie en voet, enkel en teen.

1.4 Waardoor ontstaat polsartrose, ook op jongere leeftijd?

Een eerdere breuk of beschadigde gewrichtsband, instabiliteit en leeftijd kunnen bijdragen aan veranderingen in polsgewrichten. Niet elke persoon met zo’n risicofactor krijgt pijn; ontstaan van artrose en verklaring van de huidige klachten zijn verschillende vragen.

artrose pols oorzaak

Eerder letsel, een breuk en instabiliteit

Een breuk kan het gewrichtsoppervlak beschadigen of de stand van de botten veranderen. Ook een beschadigde gewrichtsband kan de samenwerking tussen handwortelbeentjes verstoren. Zulke veranderingen kunnen later bijdragen aan artrose.

Bij een scaphoidbreuk die niet vastgroeit, spreekt men van een non-union of pseudoartrose. Pseudoartrose betekent dus iets anders dan gewrichtsartrose. Het veranderde bewegingspatroon kan op termijn wel tot artrose leiden; dat patroon wordt SNAC genoemd.

SLAC beschrijft een ander artrosepatroon, dat samenhangt met een verstoorde verbinding tussen scaphoid en lunatum. De eerdere beschadiging en de huidige klacht moeten nog steeds bij elkaar passen. Een oude breuk verklaart niet automatisch iedere nieuwe pijn. [1, 6]

Leeftijd en erfelijke aanleg

Artrose komt vaker voor naarmate mensen ouder worden, maar polsartrose kan ook op jongere leeftijd ontstaan. Dan zijn een eerdere breuk, bandletsel en instabiliteit extra relevant. PT-artrose heeft geen vaste leeftijdsgrens.

Familiaire aanleg kan bij artrose meespelen, vooral beschreven bij hand- en duimbasisartrose. Voor de pols blijven eerdere letsels en de plaatselijke gewrichtssituatie belangrijk. Uit je leeftijd of familiegeschiedenis alleen kun je geen persoonlijke oorzaak of herstelverwachting afleiden.

artrose pols leeftijd

2. Welke symptomen passen bij polsartrose en wanneer moet je hulp zoeken?

Pijn bij grijpen, draaien of steunen, stijfheid en soms minder bewegingsruimte kunnen bij polsartrose passen. Waar de pijn begint, welke beweging haar steeds oproept en of er tintelingen of echte uitval bijkomen, helpen het onderscheid maken.

2.1 Pijn, stijfheid en minder kracht bij dagelijkse handelingen

Klachten die bij polsartrose kunnen passen zijn:

  • Pijn bij grijpen, knijpen, tillen, draaien of op de hand steunen.
  • Stijfheid en minder ruimte om de pols te bewegen.
  • Minder grip, bijvoorbeeld bij het openen van een pot of dragen van een tas.
  • Plaatselijke zwelling of gevoeligheid rond het gewricht.

Welke handeling lastig is, verschilt per gewricht. Minder kracht kan bijvoorbeeld ontstaan doordat pijn je remt. Duidelijk gevoelsverlies of uitval van een spier vraagt daarnaast onderzoek naar een zenuwprobleem.

2.2 Wat vertelt de plek van je klachten?

Pijn aan de duimzijde kan uit andere gewrichten en pezen komen dan pijn aan de pinkzijde. Tintelingen of pijn buiten de pols vragen daarnaast aandacht voor zenuwen en andere mogelijke verklaringen.

artrose pols symptomen

Pijn aan de duimzijde

Pijn aan de duimzijde kan passen bij STT-artrose of duimbasisartrose. Ook de duimpezen, onderarmspieren en het scaphoid kunnen daar klachten geven. Pijn die naar de duim trekt, wijst daarom niet vanzelf één oorzaak aan.

Vertel waar de pijn begint en bij welke beweging je die herkent. Maak ook onderscheid tussen pijn, tintelingen en een doof gevoel. Dat helpt de behandelaar kiezen wat onderzocht moet worden.

Pijn rond het erwtvormige botje aan de pinkzijde

Bij PT-klachten zit de pijn vaak aan de handpalmkant rond het erwtvormige botje. Druk op die plek, steunen en knijpen kunnen de bekende pijn oproepen. Zwelling kan voorkomen.

Pijn aan de pinkzijde bij draaien kan ook aanleiding zijn om het DRU-gewricht of het TFCC te onderzoeken. Het TFCC is steunweefsel aan de pinkzijde dat helpt de pols stabiel te houden. Pijn aan de rugkant van de pols ligt weer anders dan pijn recht op het pisiform. Een pijnkaart is een hulpmiddel bij het gesprek, geen diagnose.

Tintelingen, een bult of pijn buiten de pols

Tintelingen of een doof gevoel verdienen een eigen beoordeling. Ze kunnen bijvoorbeeld samenhangen met een beknelde zenuw in de pols, elleboog of hoger in de arm. Een polsfoto met artrose verklaart die verschijnselen niet automatisch.

Een bult kan een ganglion zijn, een benige verdikking of iets anders. De ligging, groei, pijn en invloed op bewegen helpen bepalen of verder onderzoek nodig is. Een ganglion is een met vocht gevuld bultje en geen synoniem voor artrose.

Heb je ook elleboogpijn? Laat beide gebieden bekijken. Ze kunnen door gedeelde spieren of zenuwen met elkaar samenhangen, maar een polsafwijking bewijst die samenhang niet.

2.3 Zwelling en een plotselinge opvlamming

Bij artrose kunnen klachten tijdelijk toenemen. Een pols kan gevoeliger of wat dikker worden na een activiteit. Pas dan de belasting aan en let op het verdere verloop.

Een plotseling hete, sterk gezwollen pols, een duidelijke kleurverandering of ziek zijn vraagt een andere afweging. Een gewrichtsontsteking, bijvoorbeeld door een infectie of kristallen, mag niet zonder onderzoek ‘een artroseaanval’ worden genoemd.

2.4 Wanneer moet je medische hulp zoeken?

Zoek met spoed medische hulp bij:

  • Ernstig nieuw letsel, een zichtbare standsafwijking of een pols die je na een ongeluk nauwelijks kunt gebruiken.
  • Acuut verlies van gevoel of spierkracht.
  • Een sterk ontstoken, hete en gezwollen pols, zeker als je ook koorts hebt of je ziek voelt.

Maak ook een afspraak bij aanhoudende hinder, nieuwe klachten, toenemende beperkingen of langdurige zwelling en ochtendstijfheid. De huisarts kan beoordelen of handtherapie, een handchirurg, een reumatoloog of ander gericht onderzoek past. [9, 10]

Heb je na een val blijvende pijn aan de duimzijde van de pols? Laat dit beoordelen, ook als de pijn niet heel hevig is. Een breuk van het scaphoid kan op de eerste röntgenfoto nog onzichtbaar zijn. [6]


Begrijp waarom klachten kunnen blijven bestaan

Wil je begrijpen hoe een ontregeld zenuwstelsel klachten kan versterken? De gratis online training legt uit hoe dat kan werken en welke kenmerken je bij jezelf kunt herkennen.

Online training blijvend herstellen van chronische klachten

Bekijk de gratis online training

3. Hoe wordt artrose in de pols onderzocht?

De arts onderzoekt eerst waar de pijn zit, welke handelingen haar uitlokken, hoe de pols beweegt en of er een passende gewrichtsbevinding is. Een röntgenfoto kan dat ondersteunen. Alleen bij een gerichte aanvullende vraag komen bijvoorbeeld CT, MRI, echo, zenuw- of bloedonderzoek in beeld.

Hieronder staat bij elke test wat de uitkomst daadwerkelijk bijdraagt. Dit is geen lijst met onderzoeken die iedereen met polsartrose nodig heeft.

3.1 Wat vertelt je klachtenverhaal?

De arts vraagt wanneer de klachten begonnen, of er een breuk of bandletsel was, welke plek pijn doet en bij welke taak je die herkent. Herhaalde pijn op één plek bij bijvoorbeeld draaien of steunen ondersteunt een lokale verklaring; tintelingen, uitval of grote wisselingen bij dezelfde taak vragen een bredere beoordeling.

Slaap, angst en stress geven aanvullende context. Ze bewijzen op zichzelf geen oorzaak en sluiten artrose niet uit. [1, 11]

3.2 Wat laat lichamelijk onderzoek zien?

De arts vergelijkt pijnplek, drukpijn, zwelling, actief en passief bewegen en grip bij herkenbare handelingen. PT en STT krijgen gericht onderzoek als juist die plek verdacht is. Onderzoek naar pezen, zenuwen of het TFCC volgt bij een passend ander klachtenpatroon.

artrose pols diagnose

Kijken en voelen aan de pols

Wat onderzoekt het? De arts bekijkt de stand en eventuele zwelling en voelt gericht waar je bekende pijn zit. Daarbij worden gewrichten, pezen en zenuwgebied vergeleken.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Geen plaatselijke drukpijn maakt die plek minder aannemelijk als pijnbron. Een dieper gelegen probleem is daarmee niet zelfstandig uitgesloten.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Herkenbare pijn precies op de verdachte structuur ondersteunt de lokalisatie. Warmte, kleurverandering en zwelling kunnen aanleiding zijn om ook naar ontsteking te kijken.

Gevoelig weefsel is niet automatisch beschadigd. Drukpijn alleen is weinig specifiek. [12, 13, 10]

Actief en passief bewegen

Wat onderzoekt het? De arts vergelijkt buigen, strekken, zijwaarts bewegen en draaien van de onderarm. Je beweegt zelf en de arts kan de beweging begeleiden.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Normaal bewegen maakt een ernstige blokkade minder aannemelijk. Het sluit milde artrose of een andere pijnbron niet uit.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Bij elkaar passende bewegingsbeperking en gewrichtspijn ondersteunen een bijdrage van het gewricht. Pijn bij draaien richt de aandacht mede op het DRU-gewricht.

Minder bewegingsruimte kan ook door pijn, pezen of beschermende spierspanning ontstaan. [8, 14]

Knijpkracht en een herkenbare handeling

Wat onderzoekt het? De arts beoordeelt grijpen, iets tussen duim en wijsvinger vasthouden en een dagelijkse handeling die voor jou lastig is. Daarmee kan verandering tijdens behandeling worden gevolgd.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Normale kracht is geruststellend voor wat op dat moment is getest. Het is geen bewijs dat je pijn ingebeeld is.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Herhaalbaar functieverlies helpt om de beperkingen te beoordelen. Duidelijke uitval van een spier vraagt ook onderzoek naar een zenuwprobleem.

De arts maakt onderscheid tussen minder kracht door pijn en echte uitval door een zenuwprobleem. [14, 15, 2]

Onderzoek van het PT-gewricht

Wat onderzoekt het? Bij pijn aan de handpalmkant aan de pinkzijde beweegt de onderzoeker het erwtvormige botje (pisiform) gericht ten opzichte van het handwortelbeentje eronder (triquetrum).

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Geen herkenbare reactie verlaagt de verdenking op PT-klachten. De test kan het probleem niet met bewezen zekerheid uitsluiten.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Herkenbare pijn rond het PT-gewricht, eventueel met kraken, ondersteunt een bijdrage wanneer ook de beelden en het verloop passen.

De test stelt op zichzelf de oorzaak niet vast. Laat dit onderzoek door een behandelaar uitvoeren. [12]

Onderzoek van STT en duimbasis

Wat onderzoekt het? De arts voelt gericht aan de duimzijde en vergelijkt beweging van STT, de duimbasis en de pezen.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Als de bekende klacht niet op die plek wordt herkend, kan de fotoafwijking een toevallige bevinding zijn. Een bijdrage is niet absoluut uitgesloten.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Pijn op de passende plek bij belasting helpt om STT en CMC1 van elkaar te onderscheiden.

Pijnpatronen kunnen overlappen. De beelden en het lichamelijk onderzoek moeten samen worden beoordeeld. [13, 2]

3.3 Welk beeldonderzoek is zinvol?

Een röntgenfoto is het gebruikelijke beeldonderzoek bij verdenking op duidelijke polsartrose. CT kan een specifieke bot- of operatievraag verduidelijken. MRI is vooral zinvol bij een gerichte vraag over botmerg, banden of het TFCC; echo bijvoorbeeld bij een pees of zenuw. Meer scans zijn niet automatisch beter.

Röntgenfoto

Wat laat een normale foto zien? Er zijn geen duidelijke röntgentekenen van artrose op de afgebeelde plekken. Een vroege breuk, beginnende gewrichtsverandering of pees- en bandprobleem kan nog onzichtbaar blijven.

Wat laat een afwijkende foto zien? Een smallere gewrichtsspleet (de ruimte tussen de botten) en extra botvorming kunnen artrose aantonen en de aangedane plek verduidelijken. Een veranderde botstand kan bijvoorbeeld passen bij eerder letsel of instabiliteit; dat is op zichzelf geen bewijs van artrose. De arts vergelijkt de beelden met je pijnplek, beweging en lichamelijk onderzoek. [1, 13, 6]

CT-scan

Wat toont een CT-scan? Een gedetailleerd beeld van bot, stand en gewrichtsoppervlakken. Dat is vooral nuttig bij een niet-vastgegroeide breuk, een onduidelijke botafwijking of voorbereiding op een ingreep.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Als de gezochte afwijking ontbreekt, wordt die verklaring minder aannemelijk. Daarmee zijn niet alle oorzaken van pijn uitgesloten.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Een afwijking kan nauwkeuriger laten zien hoe het bot staat en hoe gewrichtsoppervlakken op elkaar aansluiten.

Een CT gebruikt röntgenstraling en is niet standaard nodig bij iedere artrosebevinding. De scan bepaalt niet zelfstandig wat de pijn veroorzaakt. [12, 14, 6]

MRI-scan

Wat toont een MRI? Naast botmerg ook banden en het TFCC. Een MRI kan bijvoorbeeld helpen als een bandletsel, botprobleem of pijn aan de pinkzijde nog niet voldoende is verklaard.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Een normale uitslag is vooral informatief voor de afwijking waarnaar is gezocht. De betekenis hangt mede af van de kwaliteit van het onderzoek.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Een passende bevinding, zoals een breuk, botprobleem of bandafwijking, kan richting geven aan verdere zorg.

Toevallige bevindingen komen voor. Een MRI is niet standaard nodig om iedere pijnklacht te verklaren. [6, 7, 4]

Echo

Wat onderzoekt het? Een echo gebruikt geluidsgolven om bijvoorbeeld een zenuw, pees of bultje te bekijken. De behandelaar kiest dit onderzoek bij een passende vraag.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Een normale echo geeft minder steun voor de gezochte afwijking. De uitslag hangt af van de vraag en uitvoering.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Bij carpaletunnelsyndroom (CTS) kan een verdikte middelste handzenuw (medianuszenuw) bijvoorbeeld de verdenking ondersteunen.

Een echo is geen algemene test die artrose of een ontregeld zenuwstelsel vaststelt. [15, 17]

3.4 Kan een verdovingsinjectie de pijnbron helpen vinden?

Wat onderzoekt het? Een specialist kan een specifieke plek tijdelijk verdoven en vergelijken wat er met de bekende pijn bij een handeling gebeurt. Dat kan helpen bij een vraag over de pijnbron of behandeling.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Uitblijven van effect vraagt herbeoordeling. De uitvoering en verspreiding van het middel kunnen de uitslag beïnvloeden.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Duidelijke tijdelijke verlichting van juist de bekende pijn bij de bedoelde handeling ondersteunt een bijdrage van die plek.

De proef bewijst niet dat dit de enige oorzaak is. Een reactie op corticosteroïd is bovendien niet hetzelfde als een zuivere verdovingsproef. [12, 19]

3.5 Welke onderzoeken zijn bedoeld voor andere mogelijke oorzaken?

Pijn langs duimpezen, klikken of instabiliteit aan de pinkzijde, tintelingen of langdurige ontstekingsverschijnselen vragen een eigen onderzoek. De volgende tests onderzoeken dus niet allemaal de artrose zelf.

Onderzoek van de duimpezen

Wat onderzoekt het? Bij pijn door duimgebruik onderzoekt de behandelaar de duimpezen aan de duimzijde van de pols. Daarvoor kan onder meer de Finkelstein-test worden gebruikt.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Als de test de bekende pijn niet oproept, is er minder steun voor dit peespatroon.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Herkenbare pijn in het gebied van de pezen ondersteunt een mogelijke peesaandoening zoals De Quervain.

Dit is geen artrosetest en geen zelfstandig bewijs van de oorzaak. Ga de pijnlijke beweging niet steeds zelf herhalen. [16]

Onderzoek van TFCC en stabiliteit

Wat onderzoekt het? Een deskundige onderzoekt pijn aan de pinkzijde, klikken en de stabiliteit van het DRU-gewricht. Dit kan passen bij klachten na letsel of bij pijn door draaien en steunen.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Geen aantoonbare instabiliteit sluit niet iedere TFCC-afwijking uit.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Herkenbare pijn en aantoonbare instabiliteit maken een bijdrage van banden of TFCC aannemelijker.

Een klik alleen stelt geen diagnose. Artrose en een bandprobleem kunnen ook samengaan. [4, 8]

Onderzoek van gevoel en spierkracht

Wat onderzoekt het? Bij tintelingen, doofheid, krachtsverlies of ongewone uitstraling vergelijkt de arts gevoel en spierfunctie. Zo nodig worden ook arm, elleboog en nek onderzocht.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Een normaal onderzoek geeft minder steun voor belangrijke zenuwuitval. Het sluit wisselende zenuwklachten niet allemaal uit.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Gevoels- of krachtsverlies dat past bij het verzorgingsgebied van een zenuw ondersteunt een zenuwprobleem.

De arts onderscheidt carpaletunnelsyndroom, problemen van een zenuw aan de pinkzijde en oorzaken hoger in de arm. Eén symptoom beslist dat niet. [15, 11]

Zenuwgeleidingsonderzoek en eventueel spieronderzoek

Wat onderzoekt het? Zenuwgeleidingsonderzoek, of ENG, meet hoe een zenuw signalen doorgeeft. Bij een verdenking op carpaletunnelsyndroom helpt het beoordelen hoe goed de middelste handzenuw rond de pols signalen doorgeeft.

Soms is aanvullend naaldonderzoek van spieren, of EMG, nodig voor een specifieke vraag. Daarbij wordt de elektrische activiteit van een spier onderzocht. ENG en naald-EMG zijn verschillende onderdelen; geen van beide onderzoekt de artrose zelf.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Een normale meting sluit niet elke milde of wisselende zenuwklacht uit. De arts weegt de uitslag naast het klachtenpatroon en het lichamelijk onderzoek.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Een passende vertraging van de zenuwgeleiding ondersteunt dat de zenuw minder goed signalen doorgeeft. Daarmee is nog niet aangetoond dat alle polspijn uit die zenuw komt. [15, 11]

Bloedonderzoek bij mogelijke ontstekingsreuma

Wat onderzoekt het? Bij een verdenking op ontstekingsreuma kan de arts gerichte bloedbepalingen aanvragen. Bloedonderzoek is niet bedoeld om gewone artrose standaard te bewijzen.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Normale waarden sluiten reumatoïde artritis niet zelfstandig uit.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Afwijkende ontstekingswaarden, zoals CRP of BSE, kunnen samen met het klachtenpatroon een ontsteking ondersteunen. Ze geven op zichzelf geen volledige diagnose.

Bij een duidelijke verdenking mag verder onderzoek een benodigde verwijzing niet onnodig uitstellen. [10, 18]

4. Wanneer verklaart polsartrose je klachten?

Polsartrose verklaart je klachten overtuigender als de pijnplek, dagelijkse handeling, het lichamelijk onderzoek en de gewrichtsbevinding naar dezelfde plek wijzen. Hieronder lees je hoe je die aanwijzingen samen kunt begrijpen.

4.1 Hoe sterk zijn de aanwijzingen?

De vijf situaties hieronder zijn een praktische uitleg, geen medische puntentest of indeling in ernst van artrose. Ze kunnen bij elk polsgewricht voorkomen: PT-artrose is niet automatisch overtuigender dan STT-artrose. Hoe goed artrose de pijn verklaart, hoeveel van je klachten zij verklaart en hoe snel je zorg nodig hebt, zijn verschillende vragen. Ontbreekt belangrijk onderzoek, dan is de beoordeling nog onvolledig; dat is niet hetzelfde als weinig aanwijzingen.

Zeer sterke aanwijzingen

Wat zie je?

  • De bekende pijn zit precies bij het gewricht met artrose. Bijvoorbeeld aan de handpalmkant van de pols, bij het erwtvormige botje aan de pinkzijde: het PT-gewricht.
  • Steunen op die plek of kracht zetten roept herhaald dezelfde plaatselijke pijn op. Het gaat om jouw herkenbare klacht, niet alleen om een gevoelig punt bij hard drukken.
  • Bij lichamelijk onderzoek voelt de behandelaar gericht aan die plek en beweegt het erwtvormige botje ten opzichte van het botje eronder. Dat roept dezelfde pijn op. Eventuele bewegingsbeperking past bij dit gewricht.
  • De röntgenfoto of ander gericht beeldonderzoek toont artrose van datzelfde gewricht. Bijvoorbeeld een smallere gewrichtsspleet of botveranderingen op de plek die bij onderzoek pijnlijk is.
  • Het klachtenverloop past hierbij en onderzoek naar nabijgelegen pezen, andere gewrichten of zenuwen levert geen betere verklaring voor juist deze pijn op.

Wat betekent dit?

Polsartrose is dan een overtuigende hoofdverklaring voor deze plaatselijke pijn. Een specialist kan bij een resterende vraag een gerichte verdovingsinjectie gebruiken: neemt juist de bekende pijn bij dezelfde handeling tijdelijk af, dan ondersteunt dat die plek als pijnbron. Zo’n injectie is geen verplichte test voor iedereen. [1, 12]

Wat doe je nu?

Bespreek passende handtherapie, ondersteuning en zo nodig verdere behandeling. Sterke aanwijzingen betekenen niet automatisch dat je geopereerd moet worden. In hoofdstuk 7 staan de behandelkeuzes; paragraaf 2.4 beschrijft wanneer je sneller medische hulp nodig hebt.

Sterke aanwijzingen

Wat zie je?

  • De pijn en stijfheid zitten meestal bij hetzelfde polsgewricht. Bijvoorbeeld aan de duimzijde van de pols, in het STT-gebied, bij knijpen, dragen of steunen.
  • Gericht voelen en bewegen van dat gebied roept de bekende klacht op. De arts vergelijkt dit met de duimbasis en de duimpezen, omdat die vlakbij liggen en ook pijn kunnen geven.
  • Een gemaakte röntgenfoto laat artrose op diezelfde plek zien. Het lichamelijk onderzoek en de beperkingen passen daarbij; alleen het woord STT in een verslag is niet voldoende.
  • De belangrijkste bevindingen sluiten op elkaar aan, maar niet elke beweging of klacht is even duidelijk te verklaren. Een CT, MRI of verdovingsproef is niet standaard nodig om alle onderdelen nog eens te bevestigen.
  • Een andere aandoening staat niet duidelijker op de voorgrond. Is nog onduidelijk of vooral STT, de duimbasis of een pees pijn doet, dan moet eerst dat onderscheid worden onderzocht.

Wat betekent dit?

Artrose is een waarschijnlijke verklaring voor de plaatselijke klachten. De arts kijkt naar het totale patroon en niet naar één losse test. De verschillen tussen STT en duimbasis staan in paragraaf 1.3; wat gericht onderzoek toevoegt lees je in paragraaf 3.2 en paragraaf 3.3. [2, 3, 13]

Wat doe je nu?

Kies behandeling die past bij het gewricht en spreek af wat moet verbeteren, zoals een pot openen, grijpen of steunen. In hoofdstuk 6 staan praktische mogelijkheden en in hoofdstuk 7 de behandelingen en onderzoeksresultaten.

Een deel van de klachten past

Wat zie je?

  • Een plaatselijke pijn past goed bij het gewricht. Bijvoorbeeld herkenbare pijn op het PT-gewricht bij steunen, met passende drukpijn en artrose op de foto.
  • Daarnaast zijn er klachten die die gewrichtsbevinding niet voldoende verklaart, zoals tintelingen of minder gevoel in pink en ringvinger, of pijn die zich veel verder verspreidt.
  • De arts beoordeelt die andere klachten apart. Bij tintelingen of zwakte wordt bijvoorbeeld onderzocht waar het gevoel anders is en welke spieren minder kracht hebben. Zo nodig volgt gericht zenuwonderzoek; de artrosefoto beantwoordt die zenuwvraag niet.
  • Er kan ook sprake zijn van grote, herhaalde verschillen bij ongeveer dezelfde handeling. Je kunt bijvoorbeeld op een ontspannen moment iets dragen, terwijl vergelijkbaar dragen tijdens stress veel pijnlijker is.

Wat betekent dit?

Artrose kan het plaatselijke deel overtuigend verklaren zonder alle klachten te verklaren. Een pees, spier of zenuw kan daarnaast een rol spelen. Bij duidelijke invloed van stress, ontspanning of afleiding kunnen er ook positieve aanwijzingen zijn voor een ontregeld zenuwstelsel. [11]

Wat doe je nu?

Laat de klachten afzonderlijk beoordelen en kies per probleem passende zorg. Paragraaf 3.5 en paragraaf 4.4 bespreken aanvullende onderzoeken en andere oorzaken. De Artrose test helpt kenmerken van een ontregeld zenuwstelsel herkennen; hoofdstuk 11 legt die mogelijkheid verder uit. De test vervangt het zenuw- of gewrichtsonderzoek niet.

Weinig aanwijzingen

Wat zie je?

  • De artrose zit niet op de plek waar jij vooral pijn hebt. Bijvoorbeeld STT-artrose aan de duimzijde op de foto, terwijl de bekende pijn vooral aan de pinkzijde zit.
  • Gericht voelen en bewegen van het STT-gebied roept die bekende pijn niet of nauwelijks op. De beperking bij je dagelijkse handelingen past ook niet duidelijk bij dit gewricht.
  • De foto bevestigt wel dat er STT-artrose aanwezig is, maar helpt de pijn aan de andere kant van de pols weinig verklaren. Eventueel aanvullend onderzoek geeft geen duidelijk beter passend verband met die artrose.
  • Onderzoek naar de werkelijke pijnplek kan meer richting geven: bijvoorbeeld naar het PT-gewricht, een pees, een spier of een zenuw. Welke mogelijkheid past hangt af van de plek, de beweging en eventuele veranderingen van gevoel of kracht.
  • Klachten kunnen bovendien sterk wisselen bij vergelijkbaar gebruik, al vóór een activiteit beginnen of duidelijk afnemen door ontspanning of afleiding. Dat vraagt ook aandacht voor de reactie van het zenuwstelsel.

Wat betekent dit?

De gevonden artrose is minder waarschijnlijk als verklaring voor het volledige klachtenpatroon. Eén normale test is daarvoor niet genoeg: vooral de combinatie van een niet-passende pijnplek, weinig steun uit gericht onderzoek en een beter passende andere verklaring telt.

Wat doe je nu?

Laat onderzoeken welke verklaring beter aansluit bij je klachten; zie paragraaf 4.4 en hoofdstuk 9. Past geen andere medische verklaring beter en komen meerdere positieve zenuwstelselkenmerken samen? De Artrose test helpt die herkennen. In paragraaf 11.2 lees je welke kenmerken samen richting geven.

Nauwelijks aanwijzingen

Wat zie je?

  • Bij het gewricht waarop de artrosefoto betrekking heeft, ontbreken vrijwel alle bijpassende klachten. Bijvoorbeeld een oude STT-bevinding zonder herkenbare pijn aan de duimzijde, terwijl de huidige klachten elders zitten.
  • Gericht onderzoek van dat gewricht roept de bekende klacht niet op. Er is ook geen bijpassende beperking van bewegen of handgebruik die de actuele klachten voldoende verklaart.
  • De artrosebevinding blijft zichtbaar, maar onderzoek ondersteunt een andere oorzaak duidelijker. Bijvoorbeeld een zenuwprobleem als tintelingen, verminderd gevoel en specifieke spierzwakte in hetzelfde zenuwgebied samenkomen.
  • Of de klachten vormen een patroon dat niet goed bij één gewricht past: ze wisselen of verplaatsen sterk, verschillen herhaald bij dezelfde belasting en veranderen duidelijk door stress, ontspanning of afleiding.

Wat betekent dit?

De artrose is dan onwaarschijnlijk als hoofdverklaring voor deze klachten. Zij kan een bevinding op de achtergrond zijn. De beter onderbouwde verklaring hoort de behandeling te sturen.

Is er na passende medische beoordeling geen andere medische verklaring die beter past en komen meerdere positieve kenmerken samen? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel de belangrijkste verklaring zijn. Een normale scan of een mislukte behandeling alleen is daarvoor niet genoeg. [11]

Wat doe je nu?

Richt de aanpak op wat het klachtenpatroon wél verklaart. De gratis Artrose test helpt positieve zenuwstelselkenmerken herkennen. In hoofdstuk 11 staat de uitleg; hoofdstuk 12 helpt een vervolgstap kiezen. Nieuwe of toenemende uitval blijft reden voor medische beoordeling.

4.2 Waarom artrose op een röntgenfoto niet automatisch polspijn verklaart

Een röntgenfoto kan artrose in de pols laten zien, maar vertelt niet automatisch of juist die artrose jouw pijn veroorzaakt. Daarvoor moet de gevonden verandering aansluiten bij de plek en het patroon van je klachten.

Wat onderzoek naar polsartrose zelf laat zien

Onderzoekers bekeken de foto’s en klachten van 100 patiënten in een handkliniek. Bij 59 patiënten was STT-artrose zichtbaar: artrose van kleine gewrichten aan de duimzijde van de pols. Toch hing die STT-artrose niet samen met polspijn. Bij sommige andere gewrichten vonden de onderzoekers juist wél een herkenbaar verband: artrose van het SLAC-type met pijn aan de duimzijde van de pols en duimbasisartrose met drukpijn bij de duimbasis.

Wat er op de foto stond, verklaarde de pijn dus niet vanzelf. Het ging erom welke plek was aangedaan en of juist die plek bij de klachten paste.

Zelfs ernstige artrose kan bestaan zonder pijn

In een overzicht van 63 onderzoeken werden MRI-bevindingen bekeken van 5.397 knieën bij 4.751 volwassenen zonder knieklachten of eerder knieletsel. Bij gemiddeld 24% waren veranderingen aan het kraakbeen zichtbaar. In onderzoeksgroepen met een gemiddelde leeftijd van 40 jaar of ouder was dat 43%. Mensen kunnen dus duidelijke veranderingen aan het kniegewricht hebben zonder kniepijn.

wl-lichamelijke-schade-geen-pijn

Zelfs de ernstigste graad van knieartrose op een röntgenfoto hoeft niet met pijn gepaard te gaan. Son en collega’s onderzochten mensen met graad 4, de hoogste röntgengraad van knieartrose. In drie onderzoeksgroepen gaf 5,9% tot 31,2% aan géén langdurige kniepijn te hebben volgens de gebruikte vragen. Zelfs vergevorderde gewrichtsveranderingen betekenden dus niet dat iedereen het onderzochte pijnpatroon had.

Ook bij de heup is dat verschil groot. In twee onderzoeken naar heupartrose had slechts 20,7% respectievelijk 23,8% van de heupen met artrose op de röntgenfoto regelmatig pijn. Bij de meeste heupen met zichtbare artrose ontbrak dus die frequente pijn.

Ook hernia’s en wervelkanaalvernauwing komen voor zonder rugpijn

Bij de wervelkolom zijn de namen soms verwarrend. Een brede uitbolling van een tussenwervelschijf (bulging disc) is op zichzelf geen hernia. Een protrusie is een plaatselijke hernia: schijfmateriaal komt op één plek buiten de normale rand. Een extrusie is ook een hernia, waarbij schijfmateriaal verder naar buiten is gekomen. Stenose betekent dat de ruimte in of rond het wervelkanaal, waar zenuwen lopen, is vernauwd.

Een overzicht van 33 onderzoeken met 3.110 mensen zonder rugpijn laat zien hoe vaak zulke bevindingen voorkomen. Bij zestigjarigen werd slijtage van een tussenwervelschijf geschat op 88%, een brede uitbolling op 69% en een plaatselijke hernia (protrusie) op 38%. Bij tachtigjarigen waren de schattingen voor slijtage en protrusie respectievelijk 96% en 43%. Deze mensen hadden geen rugpijn, ondanks de zichtbare afwijkingen.

In een MRI-onderzoek onder 98 mensen zonder rugpijn had 52% een brede uitbolling van minstens één tussenwervelschijf, 27% een protrusie en 1% een extrusie. Ook een beeld dat als hernia wordt aangeduid, kan dus voorkomen zonder rugpijn.

Een ander onderzoek onder 67 mensen die nooit rugpijn, ischias of loopklachten door zenuwbeknelling hadden gehad vond bij de deelnemers van 60 jaar en ouder zelfs bij 36% een hernia en bij 21% een wervelkanaalvernauwing op de MRI. Een medische naam op een scan zegt dus niet vanzelf dat die afwijking klachten veroorzaakt.

Het gaat bovendien niet alleen om wat op één moment zichtbaar is. In een vervolgonderzoek van zeven jaar voorspelden de oorspronkelijke MRI-afwijkingen niet betrouwbaar wie later rugpijn kreeg of hoe lang die pijn duurde. De mensen met de langdurigste rugpijn hadden aanvankelijk ook niet de ernstigste MRI-afwijkingen.

scans-van-mensen-zonder-pijn-v2
Wat betekenen deze onderzoeken voor de verklaring van pijn?

De conclusie is duidelijk: een afwijking op een röntgenfoto, MRI of CT-scan is niet automatisch de oorzaak van pijn. Zelfs forse slijtage, een hernia of een vernauwing kan zichtbaar zijn zonder dat iemand de bijbehorende pijn ervaart. Meer zichtbare veranderingen betekenen dus niet automatisch meer pijn.

Een afwijking kan wél degelijk klachten veroorzaken. Daarom kijkt een arts of de precieze pijnplek, de herkenbare symptomen, het lichamelijk onderzoek en het verloop aansluiten bij wat op de scan te zien is. De scan is één onderdeel van de verklaring, niet de verklaring op zichzelf.

Voor jouw pols betekent dit dat een arts nagaat welk gewricht daadwerkelijk klachten kan geven, welke beweging de herkenbare pijn oproept en wat gericht onderzoek laat zien. De vijf aanwijzingensituaties in het artikel helpen dit onderscheid verder te begrijpen.

4.3 Wat betekenen ernstige of bijkomende afwijkingen in je verslag?

Een verslag met ‘forse STT-artrose’ beschrijft een duidelijke verandering in het gewricht. Die kan belangrijk zijn als juist de duimzijdige pols bij bewegen, knijpen of onderzoek herkenbaar pijn doet. Maar de ernst op de foto is niet hetzelfde als de ernst van je klachten; beslis niet alleen op basis van het woord ‘fors’ over een operatie.

Lees een verslag daarom per onderdeel. Welk gewricht wordt genoemd? Wat is er veranderd? Welke bevindingen zijn juist normaal? En welke van jouw klachten passen daarbij?

Cysten, een los botje en geen scafolunaire diastase

Subchondrale cysten zijn kleine holten of veranderingen in het bot onder het kraakbeen. Ze kunnen bij artrose horen, maar zijn iets anders dan een ganglion. Laat beoordelen of de cyste bij het gewricht ligt dat tijdens bewegen en onderzoek jouw bekende pijn geeft.

Een ‘los botje’ kan bijvoorbeeld een oud botfragment of een los gewrichtslichaampje betekenen. Vraag welke structuur wordt bedoeld en of blokkeren, nieuw letsel of andere klachten erbij passen.

‘Geen scafolunaire diastase’ of ‘geen SLD’ betekent dat in dat onderzoek geen duidelijke verwijding tussen scaphoid en lunatum zichtbaar is. Dat sluit niet ieder bandprobleem uit en maakt STT-artrose niet automatisch de pijnbron.

Staat er ook ‘osteopenie’ of ‘geen erosies’? Osteopenie beschrijft verminderde botdichtheid. Geen erosies betekent dat bepaalde botbeschadigingen niet zichtbaar zijn. Een foto zonder erosies sluit vroege ontstekingsreuma niet uit. [20]

Een ulna-majorvariant en TFCC-afwijkingen

Een ulna-major- of ulna-plusvariant betekent dat de ellepijp relatief langer is dan het spaakbeen. De meting hangt mede af van de positie. De bevinding kan relevant zijn voor de belasting aan de pinkzijde, maar moet bij je klachten passen.

Het TFCC is steunweefsel aan de pinkzijde van de pols. Het helpt de pols stabiel te houden en krachten op te vangen. Een afwijking of scheur van dit weefsel wordt apart beoordeeld, naast eventuele artrose en instabiliteit van het DRU-gewricht.

Pijn bij draaien, steunen of een gevoel van instabiliteit kan aanleiding zijn voor gericht onderzoek. Een afwijking in het verslag is geen reden om zonder die afweging een ingreep te kiezen.

4.4 Welke andere verklaringen kunnen tegelijk spelen?

Een gewrichtsbevinding sluit een tweede probleem niet uit. Bij tintelingen, ontstekingsverschijnselen, een bult of pijn langs een pees kan een andere of aanvullende verklaring passen.

Lees voor een breder overzicht ook over pijn in de pols.

Carpaletunnelsyndroom of een andere zenuwaandoening

Bij carpaletunnelsyndroom, of CTS, speelt de middelste handzenuw in de pols een rol. Tintelingen, een doof gevoel en soms zwakte van de duim kunnen opvallen. Dat is een andere klacht dan pijn uit een gewricht.

Artrose en CTS kunnen tegelijk aanwezig zijn. Ook een andere zenuw, bijvoorbeeld aan de pinkzijde, of een probleem hoger in de arm kan aandacht vragen. Onderzoek gevoel, kracht en verdeling van de klachten afzonderlijk. Lees meer over carpaletunnelsyndroom. [15]

Ontstekingsreuma en andere gewrichtsontsteking

Artrose en ontstekingsreuma zijn verschillende aandoeningen. Aanhoudende zwelling, warmte, langdurige ochtendstijfheid of ontstoken gewrichten op meerdere plekken geven aanleiding om naar ontstekingsartritis te kijken.

Een eerdere artrosefoto, normale bloedwaarden of een foto zonder erosies sluit reumatoïde artritis niet zelfstandig uit. Bij een passende verdenking kan verwijzing nodig zijn. Plotselinge heftige ontsteking met ziek zijn vraagt sneller beoordeling. [18, 20]

Pezen, een ganglion en andere lokale problemen

Pezen, een ganglion of een plaatselijke beschadiging kunnen dezelfde regio pijnlijk maken. Bij duimpezen kan bijvoorbeeld De Quervain worden overwogen. Een voelbaar bultje vraagt een eigen beoordeling van aard, ligging en hinder.

De vraag is niet alleen welke afwijkingen bestaan, maar welke klacht elke afwijking kan verklaren. Een gerichte aanpak kan nodig zijn voor meer dan één probleem.

Bij een passende andere klacht vind je aparte uitleg over peesklachten, een tennisarm en slijmbeursontsteking in de arm. Deze namen zijn geen onderling uitwisselbare polsdiagnoses. [16, 17]

Begrijp waarom klachten kunnen blijven bestaan

Wil je begrijpen hoe een ontregeld zenuwstelsel klachten kan versterken? De gratis online training legt uit hoe dat kan werken en welke kenmerken je bij jezelf kunt herkennen.

Online training blijvend herstellen van chronische klachten

Bekijk de gratis online training

5. Kan artrose in de pols overgaan?

Hoe de klachten verlopen, hangt af van het betrokken polsgewricht en de gekozen aanpak. Kijk daarbij niet alleen naar de foto, maar vooral naar pijn en wat je dagelijks met je hand kunt.

5.1 Blijvende gewrichtsveranderingen en veranderlijke klachten

Gewrichtsveranderingen kunnen zichtbaar blijven terwijl je minder pijn hebt en meer kunt. Een behandeling kan bijvoorbeeld het openen van een pot of werken makkelijker maken zonder dat de foto normaal wordt. Welke verbetering haalbaar is, hangt af van het gewricht en de verklaring voor je klachten.

Volg daarom ook grip, draaien, steunen en wat je gedurende de week kunt doen. Vergelijk dezelfde handelingen over tijd, in plaats van elke dag op één losse pijnprikkel af te gaan.

5.2 Wanneer kun je afwachten en wanneer laat je opnieuw beoordelen?

Bij milde, stabiele en passend beoordeelde klachten kun je samen met je behandelaar een periode oefenen, ondersteuning gebruiken en zo nodig pijnstilling proberen. Spreek af welke handelingen moeten verbeteren.

Nieuwe zwelling, uitval, duidelijke verslechtering of het uitblijven van verwachte vooruitgang vraagt herbeoordeling; er bestaat geen vaste veilige afwachttermijn voor iedere pols.

6. Wat kun je zelf doen bij polsartrose?

Zelfzorg richt zich op wat je met je hand wilt kunnen: bewegen, grijpen, steunen en werken. Hieronder staan praktische keuzes voor thuis en werk. Onderzoeksresultaten over handtherapie en andere behandelingen vind je in hoofdstuk 7.

6.1 Oefenen en bewegen

Bewegen helpt je de hand te blijven gebruiken. Een passende routine kan bestaan uit rustige polsbewegingen, draaien van de onderarm en zo nodig geleidelijk kracht opbouwen. De diagnose en de reactie op oefenen bepalen de invulling. [1, 21]

Bewegen binnen wat je pols op dat moment aankan

Kies bewegingen die je beheerst kunt uitvoeren. Pas kracht, duur of het aantal herhalingen aan als je duidelijke napijn krijgt. Bij STT-klachten kunnen ook de duimbasis en de bewegingen waarbij je kracht zet aandacht vragen.

Begin met een haalbare hoeveelheid beweging en kijk hoe je op dezelfde dag en de volgende dag reageert. Herhaalbare, beheersbare opbouw is nuttiger dan telkens testen hoe ver je door pijn heen kunt gaan. Bij nieuwe zwelling of duidelijke uitval laat je opnieuw beoordelen.

Een korte thuisroutine

Een eenvoudige routine om met je behandelaar te bespreken is:

  • Ondersteun je onderarm en open en sluit de hand rustig.
  • Buig en strek de pols beheerst, binnen de afgesproken bewegingsruimte.
  • Draai de onderarm rustig, zodat je handpalm afwisselend naar boven en beneden wijst.

Kies alleen bewegingen die bij jouw pols passen. Er is geen vastgesteld optimaal aantal herhalingen voor iedere PT- of STT-pols. Bespreek extra weerstand apart en kijk ook naar de reactie later op de dag.

artrose pols oefeningen

Knijpkracht en grip opbouwen

Als grip een belangrijk probleem is, kan knijpkracht zo nodig geleidelijk worden getraind. Gebruik passende weerstand en volg of dagelijkse handelingen makkelijker worden. Alleen steeds harder knijpen is geen zinvol doel als de napijn toeneemt.

Een knijpbal of ander oefenmiddel is daarmee geen behandeling die voor iedere pols geschikt is. Begin vanuit de functie die je wilt verbeteren en laat weerstand en uitvoering daarop aansluiten.

6.2 Een brace of spalk kiezen

Een brace of spalk kan een pijnlijke beweging tijdelijk ondersteunen. Welke vorm past, hangt af van het gewricht, de handeling en de pasvorm. Een polsbrace ondersteunt de pols; een pols-duimspalk (orthese) ondersteunt ook de duim.

Beoordeel tijdens een proefperiode of de ondersteuning helpt bij de bedoelde taak. Let ook op drukplekken, huidproblemen, tintelingen en of je de hand nog bruikbaar kunt bewegen. De pols langdurig helemaal stilhouden zonder duidelijk doel is geen standaardoplossing.

Een compressiehandschoen geeft druk, maar ondersteunt anders dan een spalk. Voor handartrose is het onderzoek hiernaar zeer beperkt. In de A-GLOVES-studie bij 206 mensen met reumatoïde of nog niet nader ingedeelde ontstekingsartritis gaf een drukkende handschoen geen extra klinisch voordeel boven een losse warme handschoen. [22, 23]

Die uitkomst wijst geen beste brace voor PT- of STT-artrose aan. Kies ook niet alleen op merk, materiaal of een productletter zoals ‘L’. Controleer wat de productaanduiding betekent en laat vooral pasvorm en functie beoordelen.

Ondersteuning bij PT-artrose

Bij PT-klachten moet de ondersteuning het pijnlijke gebied ontzien. Een brace die juist hard op het erwtvormige botje drukt kan onprettig zijn. Test of steunen, grijpen of een andere belangrijke taak er daadwerkelijk makkelijker mee wordt.

Laat de pasvorm aanpassen als de druk verkeerd zit. Het doel is bruikbare ondersteuning bij een concrete taak, met behoud van nuttige handfunctie.

Ondersteuning bij STT-artrose of bijkomend CTS

Bij STT-artrose kan ondersteuning rond pols en duimbasis worden overwogen. Of ook de duim moet worden ondersteund, hangt mede af van de pijnlijke beweging en eventuele CMC1-klachten.

Een nachtspalk bij carpaletunnelsyndroom heeft een ander doel: de pols in een rustige stand houden voor de zenuw. Als je beide problemen hebt, moet de ondersteuning bij beide passen. Een brace voor het ene label is niet vanzelf geschikt voor het andere.

6.3 Hulpmiddelen, warmte, koude en tape

Een hulpmiddel kan precies de beweging veranderen die moeite kost. Denk aan dikkere handvatten, een potopener of tweehandig tillen. Probeer of de aanpassing de taak werkelijk makkelijker maakt; je hoeft niet voor iedere handeling een nieuw hulpmiddel aan te schaffen.

Warmte of koude voor comfort

Warmte kan prettig zijn bij stijfheid. Sommige mensen ervaren juist comfort door kortdurende koeling. Kies een aangename temperatuur, bescherm de huid en stop als het onprettig wordt.

Warmte of koude verandert de artrosebevinding niet. Bij een plotseling hete en sterk gezwollen pols, zeker met ziektegevoel, gaat medische beoordeling vóór verder experimenteren met zelfzorg.

Wat kan tape doen?

Tape kan tijdelijk ondersteunen of je helpen voelen hoe je de pols beweegt. Laat een behandelaar bepalen wat het doel is en welke toepassing bij jouw klachten past.

Verwijder tape bij huidreacties, knelling of veranderend gevoel. Laat aanhoudende tintelingen of andere nieuwe verschijnselen beoordelen. Een standaard tapepatroon via internet houdt geen rekening met jouw pijnplek en huid.

6.4 Werken en dagelijkse handelingen aanpassen

Breng eerst in kaart welke taken lastig zijn: draaien, wringen, stevig knijpen, tillen, herhalen of op de hand steunen. Daarna kun je gericht iets veranderen aan duur, kracht, hulpmiddelen of taakverdeling.

Taken, gereedschap en werktempo afstemmen

Wissel taken af en probeer een aanpassing bij een herkenbare handeling. Bijvoorbeeld een ander handvat, een hulpmiddel om iemand te verplaatsen of kortere blokken van een zware taak. Kijk vervolgens of je de taak beter kunt uitvoeren en hoe je pols later reageert.

Ook in de zorg of bij lichamelijk werk zegt de beroepsnaam alleen weinig. De werkelijke handelingen, beschikbare hulpmiddelen en herstelmogelijkheden bepalen wat nodig is. Er bestaat geen lijst beroepen die voor iedereen met polsartrose geschikt of ongeschikt zijn.

Hulp bij beperkingen in je werk

Bespreek beperkingen met je werkgever en de bedrijfsarts. Een arbeidsdeskundige kan helpen om belasting en mogelijkheden te vergelijken. Een overzicht van moeilijke taken en wat je al hebt geprobeerd maakt dat gesprek concreter.

Een artroselabel bepaalt geen afkeuringspercentage of recht op een uitkering. Daarvoor geldt een individuele beoordeling van wat je kunt en van de eisen in je werk. Vraag voor persoonlijke aanspraken advies bij de bevoegde instantie.

7. Welke behandelingen zijn mogelijk?

De keuze voor behandeling hangt af van het betrokken gewricht, de klachten die je wilt verbeteren en de onderbouwing van die klachten. Begin doorgaans met uitleg, oefenen, handtherapie en gerichte ondersteuning; bespreek pijnstilling of een injectie als dat passend is. Een operatie is vooral een optie bij ernstige, goed verklaarde hinder na eerdere behandeling.

artrose pols behandeling

De huisarts helpt bij nieuwe of onduidelijke klachten. Een handtherapeut begeleidt functioneren en hulpmiddelen. Een handchirurg beoordeelt mogelijke ingrepen; bij verdenking op ontstekingsreuma kan een reumatoloog nodig zijn.

7.1 Fysiotherapie en handtherapie

Een handtherapeut helpt met oefenen, dagelijkse taken en een passende spalk. In een onderzoek bij 48 mensen met SLAC- of SNAC-polsartrose kregen beide groepen uitleg en een spalk. De ene groep deed oefeningen voor coördinatie, stabiliteit en kracht; de andere vooral beweeglijkheidsoefeningen.

Na twaalf weken was de middelste pijnscore bij belasting in de uitgebreidere oefengroep gedaald van 8 naar 6 op een schaal van 0–10. Bij beweeglijkheidsoefeningen was dat van 8 naar 7. De middelste score is de score in het midden als je alle scores van laag naar hoog zet. Het verschil tussen de groepen was niet overtuigend genoeg om aan te tonen dat één programma beter werkte. Voor deze analyse waren nog 41 deelnemers beschikbaar. [14]

Op de belangrijkste vragenlijst voor polspijn en beperkingen, de PRWE, was de verbetering beperkt: de middelste scores gingen van 50 naar 46 en van 56 naar 52 op een schaal van 0–100; lager is beter. Geen programma was daarop aantoonbaar beter. Op een tweede vragenlijst voor arm- en handfunctie (DASH) verschilden de groepen wel, mede doordat de andere groep achteruitging. Zonder groep die niet oefende, is niet te bepalen hoeveel verbetering door oefenen zelf kwam. [14]

Bij vervolgmetingen na zes en twaalf maanden bleef een duidelijk voordeel van één programma uit. Na 24 maanden was 21% in de uitgebreidere oefengroep en 17% in de andere groep geopereerd. 

7.2 Pijnstilling en injecties

Medicijnen of een injectie kunnen worden overwogen om klachten te verminderen. Ze herstellen het veranderde gewricht niet automatisch; de medische voorgeschiedenis en de precieze behandelvraag bepalen wat passend is.

Pijnstillende medicijnen

Bij pijnstillers telt of je er merkbaar makkelijker door beweegt of slaapt. Over paracetamol verschillen de aanbevelingen: Thuisarts noemt het als eerste mogelijkheid bij handartrose; de Britse richtlijn NICE raadt routinematig gebruik bij artrose af, omdat overtuigend bewijs voor voordeel ontbreekt. Bespreek daarom welk middel bij jouw situatie past. [21, 19]

Een ontstekingsremmende gel kan een andere mogelijkheid zijn. Ontstekingsremmende tabletten vragen extra aandacht bij maag-, nier- of hartproblemen en bij andere medicijnen. Bespreek met huisarts of apotheker de laagste werkzame hoeveelheid, een zo kort mogelijke gebruiksduur en wanneer je stopt of opnieuw overlegt. [21, 19]

Een corticosteroïdinjectie

Een corticosteroïdinjectie kan bij geselecteerde gewrichtsklachten worden overwogen om symptomen te verminderen. De behandelaar moet eerst bepalen welk gewricht behandeld wordt en welk effect je daarvan mag verwachten.

Bespreek de verwachte duur van verlichting en het plan als de injectie onvoldoende helpt. Mogelijke nadelen zijn tijdelijk meer pijn, een verandering van de huidskleur en een kleine kans op infectie. Er is geen vaste werkingsduur voor iedere pols. [21, 19]

Een injectie met corticosteroïd is niet hetzelfde als een zuivere verdovingsproef om een pijnbron te lokaliseren. Tijdelijke verbetering na een injectie bewijst ook niet dat die plek alle klachten verklaart.

7.3 Behandeling afgestemd op het gewricht

Bij PT- en STT-artrose verschillen de pijnplek, bruikbare ondersteuning en eventuele operatieve keuzes. Begin daarom met vaststellen of juist dat gewricht de hinder voldoende verklaart.

Behandelen van PT-artrose

Bij klachten die duidelijk uit het PT-gewricht komen kun je beginnen met activiteiten aanpassen, gerichte ondersteuning en zo nodig pijnbehandeling. Een handtherapeut kan vooral kijken naar druk op het erwtvormige botje, steunen en kracht zetten.

Soms wordt een injectie besproken. Blijven ernstige beperkingen bestaan ondanks een passende niet-operatieve aanpak, dan kan een handchirurg beoordelen of verwijdering van het pisiform een redelijke optie is.

Behandelen van STT-artrose

Conservatieve behandeling van STT-artrose betekent behandeling zonder operatie. Denk aan uitleg, belasting aanpassen, passend bewegen, ondersteuning en zo nodig pijnbehandeling of een overwogen injectie.

Daarbij moeten STT, de duimbasis en de pezen van elkaar worden onderscheiden. Bij ernstige blijvende hinder kan een handchirurg verschillende ingrepen bespreken. De aanwezigheid van STT-artrose op een foto is op zichzelf geen operatie-indicatie.

7.4 Wanneer kan een operatie passen?

Artrose pols operatie

Een operatie kan passen als het aangedane gewricht de belangrijkste hinder overtuigend verklaart en andere passende zorg onvoldoende helpt. De keuze hangt af van de betrokken gewrichten, het resterende kraakbeen, stabiliteit en wat je met je hand wilt kunnen.

Bespreek ook wat je inlevert of riskeert: beweging, kracht, hersteltijd, complicaties en de mogelijkheid van aanhoudende pijn. Er is geen ingreep die voor iedere vorm van polsartrose de beste is.

PT-artrose: het erwtvormige botje verwijderen

Bij pisiformexcisie verwijdert de handchirurg het erwtvormige botje. De ingreep kan worden overwogen bij hardnekkige klachten die voldoende duidelijk uit het PT-gewricht komen.

Na verwijdering van het erwtvormige botje nam in een studie met negen patiënten de gemiddelde PRWE-score voor polspijn en beperkingen af van 47,1 vóór de operatie naar 21,1 na drie maanden en 12,7 na twaalf maanden. Op deze schaal is 0 geen pijn of beperking en 100 de zwaarste score. Acht deelnemers hadden PT-artrose en één vooral instabiliteit. Er was geen niet-geopereerde vergelijkingsgroep. [12]

De gemiddelde knijpkracht en bewegingsruimte waren na twaalf maanden niet duidelijk beter dan vóór de operatie. Bespreek dus niet alleen pijnverlichting, maar ook wat je kunt verwachten voor grip en handgebruik, en de kans op wond- of zenuwproblemen.

STT-artrose: keuzes tussen verschillende ingrepen

Bij geselecteerde STT-artrose zijn verschillende operaties mogelijk. Voorbeelden zijn het vastzetten van betrokken gewrichtsverbindingen of een ingreep waarbij bot wordt verwijderd en eventueel materiaal wordt tussengeplaatst. De precieze keuze vraagt beoordeling van stabiliteit en aangrenzende gewrichten.

In een vergelijking van 38 patiënten (40 behandelde duimen) meldden beide groepen na een STT-operatie minder pijn en betere functie en kracht. De groep met een Pyrocardan-implantaat kon de pols gemiddeld verder strekken (ongeveer 58° tegenover 38° bij fusie). Het betrof twee historische groepen die gemiddeld vijf respectievelijk acht jaar waren gevolgd, de patiënten waren niet door loting over de ingrepen verdeeld. [25]

Deze uitkomsten laten zien dat beide ingrepen kunnen helpen bij goed geselecteerde STT-artrose, maar wijzen geen universele winnaar aan. Er traden ook specifieke problemen op, waaronder niet-vastgroeien na fusie en stand- of materiaalproblemen na implantatie. Bespreek vooral pijn, kracht, beweeglijkheid en risico’s voor jouw pols.

Artrose aan de pinkzijde en van het DRU-gewricht

Een ingreep aan het PT-gewricht, het DRU-gewricht of het TFCC behandelt verschillende structuren. ‘Een operatie aan de pinkzijde’ is daarom te weinig informatie om de keuze of uitkomst te beoordelen.

Bij DRU-artrose zijn verschillende reconstructieve of andere operatieve mogelijkheden beschreven. Er is geen algemene beste procedure voor iedere patiënt. Vooral draaien, stabiliteit, de botstand en eerder letsel wegen mee in de afweging. [8]

Een deel van de pols vastzetten, botjes verwijderen of een prothese

Afhankelijk van het artrosepatroon kan de chirurg botjes verwijderen, een deel van de pols vastzetten, de hele pols vastzetten of in geselecteerde situaties een prothese overwegen. Deze ingrepen hebben verschillende gevolgen voor beweging en kracht.

Een proximale rijcarpectomie verwijdert een rij handwortelbeentjes. Bij een gedeeltelijke fusie worden bepaalde verbindingen vastgezet. De staat van de overblijvende gewrichten bepaalt mede welke optie mogelijk is.


Denervatie: gevoelszenuwtakjes uitschakelen

Bij denervatie worden bepaalde gevoelszenuwtakjes naar het polsgewricht onderbroken om pijn te verminderen. De artrose zelf verdwijnt daardoor niet. Andere behandeling kan later nodig blijven.

In een studie bij zestig patiënten waren pijn en beperkingen na twaalf maanden gemiddeld verminderd, maar de verbetering bleef onder de vooraf gekozen grens voor een klinisch belangrijk verschil. Knijpkracht, bewegingsruimte en kwaliteit van leven namen niet duidelijk toe. Zeventien patiënten hadden een vervolgoperatie nodig. [27]

Een latere vijfjaarsanalyse van dezelfde groep schatte het aandeel zonder vervolgoperatie op 57%. Bij de patiënten die geen nieuwe ingreep nodig hadden, waren pijn en beperkingen op vijf jaar afgenomen. Die gunstige klachtenuitkomsten gelden dus voor die overgebleven groep, niet voor alle zestig mensen die begonnen. [39]

Een andere studie volgde 112 patiënten met 114 behandelde polsen, met een mediane vervolgduur van vier jaar: de middelste waarde van de vervolgtermijnen. De gemiddelde pijn in rust daalde van 48 naar 26 op een schaal van 0–100; lager is minder pijn. De gemiddelde functiescore steeg van 55 naar 69 op een schaal van 0–100; hoger is beter functioneren. Bij 86% van de polsen was geen nieuwe artroseoperatie uitgevoerd en 60% van de patiënten was goed tot uitstekend tevreden. [28]

Minder pijn, tevredenheid en geen vervolgoperatie zijn verschillende uitkomsten: 86% betekent dus niet 86% pijnvrij. De vijfjaarsanalyse volgt dezelfde groep van zestig; de andere studie onderzocht een aparte groep. Er was geen vergelijking waarbij patiënten door loting een andere behandeling kregen. Het resultaat en de kans op een volgende ingreep verschillen dus per groep en termijn.

7.5 Welke vragen helpen bij samen beslissen?

Deze vragen helpen bij het gesprek met je behandelaar:

  • Welk gewricht en welk deel van mijn klachten moet deze behandeling verbeteren?
  • Wat kan ik verwachten voor pijn, bewegen, grijpen en werken?
  • Wat veranderde er in onderzoek, bij welke patiënten en na welke periode?
  • Welke nadelen, complicaties en andere mogelijkheden zijn er?
  • Wanneer beoordelen we het resultaat en wat doen we als het onvoldoende helpt?

Vraag bij een genoemd succespercentage altijd wat als succes telt: minder pijn, beter handgebruik, tevredenheid of geen nieuwe operatie.

8. Waarom blijven klachten soms bestaan na behandeling?

Klachten die na behandeling blijven bestaan vragen opnieuw aandacht voor het herstelverloop, de oorspronkelijke verklaring en eventuele nieuwe bevindingen. Soms blijft het gewricht een rol spelen; soms is een andere of aanvullende verklaring nodig.

8.1 Herstel, terugkerende klachten en een andere oorzaak

Kijk eerst naar wat er na de behandeling is veranderd. Drie situaties vragen elk een eigen beoordeling:

  • De oorspronkelijke klachten zijn niet duidelijk verminderd. Dan moet opnieuw worden bekeken of de behandeling de juiste klacht en structuur heeft aangepakt.
  • De klachten waren minder en keren terug. Kijk naar belasting, de behandelde structuur, eventueel resterende artrose en andere mogelijke onderhoudende factoren.
  • Er ontstaan nieuwe of anders aanvoelende klachten. Denk dan ook aan een complicatie, een zenuw- of peesprobleem of CRPS.

Pijn kan nog bij herstel passen, maar de ingreep, het tijdsverloop en nieuwe verschijnselen bepalen wat aannemelijk is. Aanhoudende pijn bewijst geen mislukte operatie en ook geen ontregeld zenuwstelsel.

8.2 CRPS na letsel of een ingreep

Bij CRPS kunnen na een letsel of ingreep hevige pijn, branderigheid, tintelingen, zwelling en veranderingen in kleur of temperatuur ontstaan. Daarbij kunnen ontstekingsreacties en veranderingen in de werking van het zenuwstelsel een rol spelen. Artrose op een foto verklaart deze klachten niet automatisch.

Clarke, Schechter en Schubiner beschrijven CRPS in hun Diagnostic Guide vanuit het PPD/TMS-model. Volgens deze expertvisie kan een ontregeld zenuwstelsel zulke klachten opwekken en onderhouden, ook wanneer het oorspronkelijke letsel is hersteld. De auteurs betrekken daarbij het autonome zenuwstelsel, dat onder meer de doorbloeding regelt.

Binnen hun verklaring kunnen daardoor ook zichtbare verschijnselen, zoals verkleuring en zwelling, voorkomen.

Een deskundige beoordeelt daarom zowel mogelijke ontstekings- of zenuwprocessen als aanwijzingen voor deze PPD-route. Wanneer het klachtenpatroon daarvoor positieve aanwijzingen geeft, kan behandeling gericht op pijnverwerking, angst en stress onderdeel zijn van de aanpak, naast andere zorg die nodig is. [11]

Hoe wordt CRPS beoordeeld?

Wat onderzoekt het? De arts gebruikt de klinische Budapestcriteria. Het gaat om aanhoudende pijn die niet in verhouding staat tot het letsel of het verwachte herstel. Daarbij worden vier soorten kenmerken beoordeeld: overgevoeligheid voor aanraking of pijn; verschil in kleur of temperatuur; zwelling of veranderd zweten; en problemen met bewegen of veranderingen van huid, haren of nagels. [30, 29]

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Hevige pijn alleen is onvoldoende voor CRPS. Als de vereiste combinatie ontbreekt, onderzoekt de arts andere verklaringen en zo nodig het verdere verloop. Eén normale foto of bloeduitslag sluit CRPS niet uit: deze diagnose berust op het klachtenpatroon en lichamelijk onderzoek. [30, 29]

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Voor de klinische diagnose moet je klachten uit minstens drie van de vier categorieën melden en moet de arts tijdens het onderzoek tekenen uit minstens twee categorieën vaststellen. Er mag geen andere diagnose zijn die het geheel beter verklaart. Bij verdenking op CRPS is tijdige beoordeling door een deskundige nodig; dit overzicht is geen zelftest. [30, 29]

8.3 Wanneer is een bredere verklaring nodig?

Als de gekozen behandeling onvoldoende helpt, toets dan opnieuw welk deel van de klachten uit het gewricht komt en of bijvoorbeeld een pees- of zenuwprobleem meespeelt.

Past de plaatselijke verklaring onvoldoende én verschilt dezelfde pijn herhaald sterk door verwachting, spanning, ontspanning of afleiding? Dan krijgt een ontregeld zenuwstelsel meer gewicht. Als meerdere kenmerken samenkomen en geen andere oorzaak beter past, kan dit de belangrijkste verklaring zijn voor de blijvende klachten. Hoofdstuk 11 werkt die afweging verder uit.

Lees verder over klachten die blijven terugkomen

Lees hoe een ontregeld zenuwstelsel een rol kan spelen bij klachten die blijven bestaan.

e-book-de-verborgen-oorzaak-van-chronische-klachten

Download het gratis e-book

9. Kunnen spieren en triggerpoints polspijn geven?

Spieren kunnen pijn geven rond de pols, ook als er daarnaast artrose zichtbaar is. De klinische triggerpointliteratuur beschrijft gevoelige spiergebieden die herkenbare pijn op een andere plek kunnen oproepen.

Een beschreven pijnpatroon is een aanwijzing om gericht te onderzoeken, geen diagnosekaart. De bijdrage van een spier moet passen bij jouw klachten en de reactie op gericht onderzoek. [31]

9.1 Welke spieren kunnen pijn rond de pols geven?

Deze zes onderarmspieren bewegen de pols en duim. Hieronder staan hun beschreven pijngebieden. In paragraaf 9.2 lees je hoe een behandelaar onderzoekt of zo’n spier daadwerkelijk bij jouw klacht betrokken is.

Triggerpoints polsklachten

Triggerpoints onderarm polsklachten

Lange radiale polsstrekker

De extensor carpi radialis longus ligt aan de strekzijde van de onderarm, richting de duimzijde. De triggerpointliteratuur beschrijft vanuit deze spier pijn rond de rugzijde en duimzijde van pols en hand.

Dit gebied ligt dicht bij strekpezen en het gewricht aan de duimzijde; die moeten in de afweging betrokken blijven.

Korte radiale polsstrekker

De extensor carpi radialis brevis ligt aan de strekzijde van de onderarm, naast en deels dieper dan de lange radiale polsstrekker. De triggerpointliteratuur beschrijft vanuit deze spier pijn rond de rugzijde van pols en hand.

Dit patroon kan overlappen met pijn uit het gewricht of een strekpees op de rugzijde.

Ulnaire polsstrekker

De extensor carpi ulnaris ligt aan de strekzijde van de onderarm aan de pinkkant. De triggerpointliteratuur beschrijft vanuit deze spier pijn rond de rugzijde van de pols aan de pinkkant.

Vergelijk de spier en haar pees met de gewrichten en het steunweefsel aan de pinkzijde van de pols (PT, DRU en TFCC).

Radiale polsbuiger

De flexor carpi radialis ligt aan de buigzijde van de onderarm aan de duimkant. De triggerpointliteratuur beschrijft vanuit deze spier pijn rond de handpalmzijde van de pols aan de duimkant.

De nabijgelegen duimzijdige gewrichten en pezen kunnen hetzelfde pijngebied geven.

Ulnaire polsbuiger

De flexor carpi ulnaris ligt aan de buigzijde van de onderarm aan de pinkkant, met een verbinding aan het pisiform. De triggerpointliteratuur beschrijft vanuit deze spier pijn rond de handpalmzijde van de pols aan de pinkkant.

Juist omdat deze spier aan het erwtvormige botje vastzit, is onderscheid met PT-artrose en peesklachten belangrijk.

Lange duimspreider

De abductor pollicis longus ligt aan de diepere strekzijde van de onderarm, met een pees richting duim. De triggerpointliteratuur beschrijft vanuit deze spier pijn rond de duimzijde van de pols en de duim.

Vergelijk dit pijngebied met De Quervain, STT-artrose en duimbasisartrose.

9.2 Hoe beoordeel je of een spier werkelijk bijdraagt?

Wat onderzoekt het? Een behandelaar beoordeelt of gerichte druk of belasting van een spier jouw bekende lokale of uitstralende pijn oproept. Het gaat om herkenning van je klacht, niet om zo hard mogelijk op een gevoelig punt drukken.

Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Als je bekende klacht niet wordt herkend, is er minder steun voor juist die spier als relevante bijdrage. Alleen een getekend uitstralingsgebied is onvoldoende.

Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Binnen de klinische triggerpointbenadering zijn het herhaald oproepen van jouw bekende pijn en duidelijke verbetering na gerichte behandeling sterke aanwijzingen voor een spierbijdrage. Ook tijdelijke verbetering telt mee; blijvende verbetering versterkt het verband verder. [31]

Dit blijft een klinische beoordeling, geen test die met zekerheid één oorzaak vaststelt. Het volledige getekende pijngebied hoeft niet bij iedereen door druk te worden opgeroepen. Laat gevoelsverlies of duidelijke krachtsuitval apart beoordelen. [31]

9.3 Wat als een behandeling van de spier tijdelijk helpt?

Wordt jouw bekende pijn door gericht onderzoek herkend en verbetert een dagelijkse handeling daarna herhaalbaar, dan kan de spier bijdragen. Helpt de aanpak maar kort of keert de pijn terug, kijk dan opnieuw naar pezen, gewrichten, belasting en het totale verloop.

Keren klachten steeds terug en wisselen ze sterk door spanning, ontspanning, afleiding of verwachting, dan verdient ook het zenuwstelsel aandacht. Tijdelijke verlichting na massage alleen is onvoldoende om die verklaring te stellen. Hoofdstuk 11 bespreekt de combinatie van aanwijzingen.

10. Komt polsartrose door werk of overbelasting?

Typen, tillen, wringen of op je hand steunen kan pijn uitlokken. Dat betekent niet automatisch dat die activiteit de artrose heeft veroorzaakt of je pols verder beschadigt. Houd vier vragen uit elkaar:

  • Vergroot een bepaalde belasting de kans op artrose in het gewricht?
  • Lokt de activiteit pijn uit die er al is?
  • Past de pijn werkelijk bij het gewricht waarin artrose is gevonden?
  • Wat houdt de klachten op dit moment in stand?

Een vroegere breuk kan bijvoorbeeld aan artrose hebben bijgedragen. De huidige pijn kan ondertussen ook worden beïnvloed door een pees, spieren of de reactie van het zenuwstelsel. Die vier vragen hebben dus niet automatisch hetzelfde antwoord.

10.1 Hoe groot is de rol van zware of herhaalde belasting bij polsartrose?

Een vroegere breuk of beschadigde gewrichtsband kan de stand en samenwerking van polsbotjes veranderen. Daardoor kan het gewricht anders worden belast en later artrose ontstaan. Dat is iets anders dan zeggen dat gewoon typen, tillen of veel handgebruik vanzelf artrose veroorzaakt. [1, 6]

Uit de gebruikte polsstudies is geen betrouwbaar cijfer af te leiden voor de kans op artrose door een bepaalde hoeveelheid typen, tillen of herhaalde bewegingen. Voor jou betekent dit: beoordeel eerder letsel en de concrete gewrichtsbevinding, maar beschouw je beroep of dagelijkse handgebruik niet op zichzelf als de verklaring voor je pijn. Paragraaf 1.4 gaat verder in op het ontstaan van polsartrose.

10.2 Wat zegt pijn bij typen, tillen of steunen over de oorzaak?

Typen, tillen en herhalen kunnen bestaande klachten uitlokken. Langdurig aanspannen kan ook vermoeiend of pijnlijk zijn. Dat is iets anders dan aantonen dat typen de artrose heeft veroorzaakt of dat iedere pijnlijke beweging extra gewrichtsschade geeft.

Een andere werkhouding, een dikker handvat of minder kracht kan een taak makkelijker maken. Dat is een bruikbaar effect, maar bewijst nog niet dat de eerdere houding of het handvat de artrose veroorzaakte. Vergelijk welke taak, kracht en duur verschil maken en of een aanpassing blijvend helpt. De praktische keuzes staan in paragraaf 6.4.

10.3 Helpt rust niet? Wanneer is overbelasting niet het hele verhaal?

Tijdelijk minder belasten kan helpen als een handeling veel klachten oproept. Maar rust laat artrose, een veranderde botstand of instabiliteit niet verdwijnen. Pijn die ondanks rust blijft bestaan sluit een gewrichtsbijdrage daarom niet uit.

Blijven klachten bestaan terwijl de veronderstelde overbelasting duidelijk is verminderd? Beoordeel dan opnieuw of de pijnplek, bewegingen en onderzoeken bij hetzelfde gewricht passen. Kijk ook naar andere verklaringen, zoals pezen, een zenuw of triggerpoints/spierknopen. Past de plaatselijke verklaring onvoldoende én wisselen klachten sterk door stress, ontspanning of afleiding, dan verdient het zenuwstelsel aandacht. Alleen niet verbeteren door rust is daarvoor geen bewijs. Hoofdstuk 9 en hoofdstuk 11 werken die andere bijdragen uit.

10.4 Zijn je handen en polsen kwetsbaar voor gewoon gebruik?

Je handen en polsen zijn gemaakt om te bewegen, te grijpen en kracht te leveren. Ze kunnen zich ook aan passende belasting aanpassen. Ze zijn niet onverwoestbaar: letsel, instabiliteit en een veranderd gewricht kunnen bepaalde handelingen moeilijk of pijnlijk maken.

Maar het andere uiterste klopt evenmin. Het beeld van een pols die door iedere gewone beweging alleen maar verder afslijt, is onvolledig. De vraag is niet alleen of belasting invloed heeft, maar of alleen veel of verkeerd gebruiken voldoende verklaart waarom klachten maanden of jaren blijven bestaan.

Wat zouden we verwachten als belasting op zichzelf voldoende was?

  • Hoeveelheid belasting: dat mensen die langdurig veel meer tillen, wringen of kracht zetten ook duidelijk vaker blijvende klachten krijgen, en dat meer van dezelfde belasting bij herhaling meer klachten geeft.
  • Houding en ergonomie: dat klachten duurzaam verminderen als de veronderstelde verkeerde houding of ongunstige taak wordt aangepast. Alleen kortdurende verlichting maakt die houding nog niet tot de volledige oorzaak.
  • Rust en herstel: dat klachten afnemen wanneer de veronderstelde tijdelijke overbelasting voldoende wordt verminderd. Bij bestaande artrose kunnen gewrichtsveranderingen blijven bestaan; daarom is rust niet voor iedere pols een volledige oplossing.
  • Verschillende bevolkingsgroepen: dat groepen die structureel zwaarder handwerk doen duidelijk vaker langdurige polspijn en uitval hebben dan vergelijkbare groepen met minder belasting. Leeftijd, eerder letsel en het soort werk moeten daarbij worden meegenomen.
  • Vroegere samenlevingen: dat het vele bouwen, dragen en werken met handgereedschap zonder moderne hulpmiddelen vanzelf tot grootschalige blijvende uitval zou hebben geleid. Dat roept de vraag op hoe goed het beeld van een kwetsbare pols past bij het dagelijks noodzakelijke handgebruik.

De historische en evolutionaire betekenis

Lichamelijke inspanning en het gebruik van onze handen waren ook vroeger nodig om te kunnen leven en werken. Het vermogen om te herstellen en zich aan belasting aan te passen past niet bij het idee dat gewoon gebruik ons lichaam alleen maar beschadigt.

Dit is een redenering over dat kwetsbare lichaamsbeeld, geen onderzoek waaruit blijkt dat vroegere mensen geen artrose of pijn hadden. De besproken polsstudies leveren evenmin geschikte cijfers om alle beroepsgroepen of vroegere samenlevingen te vergelijken. Ontbrekende cijfers betekenen dus niet dat zware belasting geen risico heeft.

Wat betekent dit voor jouw pols?

Neem een passend gewrichtsprobleem serieus, zonder iedere pijnlijke beweging als nieuwe schade te zien. Alleen “te veel doen”, “verkeerd belasten” of “de verkeerde houding” is geen volledige verklaring voor elke langdurige polsklacht. De pijnplek, het lichamelijk onderzoek en het verloop moeten die verklaring ondersteunen.

Helpen steeds meer rust of steeds nieuwe werkplekaanpassingen niet blijvend, dan is opnieuw beoordelen zinvoller dan uitsluitend verder ontzien. Zijn er daarnaast sterke wisselingen bij vergelijkbare taken of duidelijke veranderingen door stress, ontspanning of afleiding? Dan kan ook een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke rol spelen. Hoofdstuk 11 legt uit wanneer die verklaring past.

Meer uitleg over belasting en aanhoudende pijn

Lees in het gratis e-book hoe belasting, verwachtingen en een ontregeld zenuwstelsel bij aanhoudende klachten kunnen samenhangen.

e-book-de-verborgen-oorzaak-van-chronische-klachten

Download het gratis e-book

11. Wanneer wijzen polsklachten op een ontregeld zenuwstelsel?

Wanneer de gevonden gewrichtsafwijking je blijvende klachten maar gedeeltelijk verklaart én je meerdere positieve kenmerken herkent, kan een ontregeld zenuwstelsel pijn veroorzaken of versterken. Dat geldt ook wanneer er tegelijk echte artrose aanwezig is.

11.1 Wat is een ontregeld zenuwstelsel en wat is TMS?

Pijn en andere lichamelijke klachten hebben een beschermende functie. Bij een verwonding kan pijn bijvoorbeeld waarschuwen dat er iets beschadigd is. Maar de hoeveelheid pijn laat niet één-op-één zien hoeveel schade er in het lichaam aanwezig is.

Het brein en zenuwstelsel verwerken niet alleen signalen uit het lichaam. Ook eerdere ervaringen, verwachtingen en de situatie waarin je je bevindt spelen mee bij de beoordeling of iets veilig of bedreigend is.

Bij langdurige klachten kan dit alarmsysteem te gevoelig worden. Pijn, vermoeidheid, tintelingen, een branderig gevoel of spierspanning kunnen dan blijven ontstaan of sterker worden, terwijl voortdurende weefselschade of druk op een zenuw het klachtenbeeld niet voldoende verklaart.

De klachten zijn daarbij echt en ontstaan niet bewust. Met een ontregeld zenuwstelsel bedoelen we dat het brein en zenuwstelsel te snel of te sterk reageren op signalen die als bedreigend worden ingeschat.

Revalidatiearts John Sarno beschreef dit als Tension Myositis Syndrome (TMS). Onder anderen Howard Schubiner, David Schechter en Alan Gordon ontwikkelden deze benadering verder. Pijnonderzoeker Lorimer Moseley legt uit hoe pijn ons tegen gevaar beschermt.

In de medische en wetenschappelijke literatuur kom je ook termen tegen als nociplastische pijn, neuroplastische pijn en centrale sensitisatie. Deze begrippen betekenen niet precies hetzelfde, maar hebben gemeen dat veranderingen in de verwerking van signalen door het zenuwstelsel een belangrijke rol kunnen spelen.

PPD staat voor psychofysiologische aandoeningen: de term uit de genoemde Diagnostic Guide.

In dit artikel gebruiken we vooral de begrijpelijke term ontregeld zenuwstelsel.

Meer achtergrond vind je in onze uitleg over chronische pijn. [11, 32]

Bekijk de uitleg van Howard Schubiner over pijn en het zenuwstelsel.

De bouwvakker met de spijker door zijn schoen

Een Engelse bouwvakker sprong van een steiger en landde op een spijker die dwars door zijn schoen ging. Hij schreeuwde van de pijn en kreeg sterke pijnstilling. Toen de schoen werd verwijderd, bleek de spijker tussen zijn tenen door te zijn gegaan. Zijn voet was niet verwond.

Dit beschreven voorval laat zien hoe de inschatting van gevaar een hevige pijnreactie kan oproepen. De pijn was echt, terwijl de verwachte verwonding ontbrak. Het voorbeeld stelt geen diagnose bij iemand met polsartrose. [37]

spijker-in-de-schoen-geen-voetschade

De verwachte verwonding bleek niet aanwezig.

De rubberen-handillusie

Bij de rubberen-handillusie kan een kunsthand als onderdeel van het eigen lichaam aanvoelen. Een dreiging naar die hand kan vervolgens een schrik- of dreigingsreactie oproepen. Dat is op zichzelf geen bewijs dat de proefpersoon pijn voelde.

De demonstratie laat zien hoe het brein lichaamswaarneming en dreiging kan beïnvloeden. [38]

Bekijk de demonstratie met een rubberen arm

Verwachting kan pijn veranderen

Het zenuwstelsel weegt verwachtingen en eerdere ervaringen mee bij pijn. Als je bang bent dat een beweging schade geeft, kan die beweging bedreigender gaan voelen. Een overtuigende ervaring van veiligheid kan de reactie juist veranderen.

Dat maakt de pijn niet ingebeeld en betekent ook niet dat schade nooit belangrijk is. Bij polsartrose blijft de vraag welke klachten het gewricht verklaart en welke aanwijzingen er zijn voor een aanvullende reactie van het zenuwstelsel.

Verdiep je in de rol van het zenuwstelsel

Wil je uitgebreider lezen hoe een ontregeld zenuwstelsel klachten kan veroorzaken en in stand houden? In ons gratis e-book leggen we dit stap voor stap uit.

e-book-de-verborgen-oorzaak-van-chronische-klachten

Download het gratis e-book

11.2 Welke positieve aanwijzingen passen bij een ontregeld zenuwstelsel?

Een ontregeld zenuwstelsel is een mogelijke verklaring die positief onderbouwd moet worden. We kijken daarom niet alleen naar wat een foto of scan níét laat zien. De klinische gids van Clarke, Schechter en Schubiner beschrijft kenmerken in het klachtenpatroon die samen richting kunnen geven. [11]

  • Klachten wisselen sterk, verplaatsen of verspreiden zich zonder een vergelijkbare verandering in lichamelijke belasting.
  • Stress of emoties verergeren klachten, terwijl ontspanning of afleiding ze vermindert, bijvoorbeeld tijdens een hobby of een prettig gesprek.
  • Klachten beginnen al vóór een activiteit of verschillen sterk tussen situaties met ongeveer dezelfde belasting.
  • Veel controleren en voortdurend letten op wat je voelt gaat samen met meer klachten.
  • Angst voor verdere beschadiging leidt ertoe dat je steeds meer bewegingen vermijdt of je pols beschermt.
  • Klachten ontstaan of nemen toe tijdens of na een stressvolle periode. Eerdere langdurige klachten kunnen aanvullende context geven.
  • Behandelingen helpen telkens kort of veranderen niet wat op grond van de lokale verklaring verwacht werd. Dat vraagt herbeoordeling.
  • Een spierbijdrage wordt herkend en beïnvloed, maar spierspanning en klachten keren steeds terug.

Geen van deze kenmerken bewijst op zichzelf de oorzaak. Stress, vermijding en tijdelijke behandelwinst kunnen ook naast een pijnlijk gewricht voorkomen. Wordt de lokale verklaring onvoldoende en vormen meerdere kenmerken een samenhangend patroon, dan krijgt de zenuwstelselverklaring meer gewicht.

Past geen andere medische verklaring beter en komen meerdere positieve aanwijzingen samen? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel de belangrijkste verklaring voor de blijvende klachten zijn. Bij een gemengd beeld blijft tegelijk aandacht nodig voor het gewricht of een andere aantoonbare bijdrage.

Ontdek of een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten meespeelt

Met de gratis Artrose test krijg je een eerste indicatie van de mate waarin een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten meespeelt.

De vragen gaan over wisselingen in klachten en veranderingen door aandacht, spanning, ontspanning en afleiding. Je antwoorden helpen deze kenmerken te herkennen en met je klachtenverhaal te vergelijken.

De uitslag is geen medische diagnose en bepaalt niet welk deel van je pijn door artrose komt. Gebruik de uitslag naast je klachtenverhaal en medische beoordeling.

Doe de gratis Artrose test

11.3 Hoe kan een ontregeld zenuwstelsel klachten in stand houden?

Een zenuwstelsel kan leren om een beweging of situatie als bedreigend te herkennen. Zo kan bijvoorbeeld het openen van een pot of werken achter een toetsenbord al spanning en klachten oproepen voordat je veel hebt gedaan.

Dat gebeurt niet bewust. Verwachting, angst en eerdere pijnervaringen kunnen de beschermingsreactie versterken. Als de activiteit medisch verantwoord is, kan het opdoen van nieuwe, veilige ervaringen helpen om die aangeleerde reactie te veranderen.

De 9 F’s die herstel in de weg kunnen zitten

Ook je reactie op klachten kan het alarmsysteem onbedoeld actief houden. Denk aan steeds controleren, bang zijn voor schade, je lichaam herhaaldelijk testen of blijven zoeken naar een manier om iedere sensatie onmiddellijk weg te krijgen.

De 9 F’s zijn geen afzonderlijke oorzaken of diagnoses. Ze beschrijven gedachten, emoties en gedragingen die het gevoel van dreiging kunnen versterken.

de-9-fs

De 9 F’s beschrijven reacties die het gevoel van dreiging kunnen versterken.

Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan

Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan: klachten roepen onzekerheid op, waardoor je meer gaat opletten of beschermen. Voor het zenuwstelsel kan dat opnieuw een signaal van gevaar zijn. Een sterker alarmsignaal kan vervolgens de klachten versterken.

Je doet dit niet expres en het is geen kwestie van schuld. Het herkennen van de cirkel geeft aangrijpingspunten: minder controleren, een helpender reactie op pijn en geleidelijk meer vertrouwen in passende beweging.

de-vicieuze-cirkel-van-klachten-cts

Een mogelijke onderhoudende cirkel. Dit gebeurt niet bewust en is geen kwestie van schuld.


Hoe dit er in de praktijk uit kan zien

Mariëtte B beschrijft tien jaar langdurige pijn, vooral in haar rechterknie, en later klachten in de andere knie. Volgens haar verhaal noemden haar huisarts en fysiotherapeuten artrose als verklaring.

Zij vertelt dat zij na het BreinMedicijn-programma weer kon wandelen. Dit is haar persoonlijke ervaring met kniepijn, niet met polsartrose. Het verhaal laat zien wat herstel voor haar betekende, maar voorspelt geen resultaat van een polsbehandeling.

Ontdek hoe deze vicieuze cirkel werkt

In de gratis online training van BreinMedicijn leggen we uit hoe een ontregeld zenuwstelsel klachten kan blijven versterken. Je ontdekt welke onderdelen van deze vicieuze cirkel je bij jezelf kunt herkennen. Ook leggen we uit wat je kunt doen om dit patroon te gaan doorbreken.

Online training blijvend herstellen van chronische klachten

Bekijk de gratis online training

11.4 Wat laat onderzoek zien en wanneer past BreinMedicijn?

Onderzoek naar pijnverwerking stelt verschillende vragen. Sommige studies bekijken pijngevoeligheid bij artrose; andere onderzoeken een klinische verklaring of vergelijken behandelingen bij rugpijn. Hieronder lees je wat die uitkomsten wel zeggen over pijn en waar de grens voor jouw pols ligt.

Pijngevoeligheid bij handartrose

In een NorHand-onderzoek bij 206 mensen met handartrose hing meer gevoeligheid voor drukpijn samen met minder knijpkracht en meer moeite met dagelijkse handelingen. Meer gevoeligheid betekent hier dat minder druk nodig was voordat iemand pijn voelde. Dat laat zien dat naast de gewrichtsafwijkingen ook pijngevoeligheid samenhangt met hoe de hand functioneert. [35]

Een andere NorHand-analyse bij 291 mensen vond verbanden met het aantal pijnlijke gewrichten. Drukpijngevoeligheid op afstand, gemeten aan het onderbeen, hing samen met pijn op meer plekken in het lichaam. De twee analyses komen uit dezelfde onderzoeksgroep en de groepen overlappen. Ze tellen dus niet als twee geheel onafhankelijke bevestigingen. [36]

Deze verbanden bewijzen niet wat oorzaak en gevolg is. Ook hing niet elke gemeten pijnreactie samen met de klachten: de reactie op herhaalde pijnprikkels liet niet dezelfde verbanden zien. Het gaat om handartrose, niet om geïsoleerde PT- of STT-artrose, en niet om onderzoek naar het BreinMedicijn-programma of een percentage mensen met PPD. [35, 36]

Een ontregeld zenuwstelsel kan aan kenmerken worden herkend

In één klinische praktijk werden 222 mensen met langdurige rug- of nekpijn beoordeeld. Bij 97,7% was een afwijking op beeldvorming aanwezig. Toch beoordeelden de onderzoekers bij 88,3% primaire pijn als de best passende verklaring: pijn waarvoor de gevonden lichamelijke afwijkingen volgens hun beoordeling geen voldoende verklaring boden. [33]

De arts beoordeelde klachten, lichamelijk onderzoek en beschikbare scans, en zocht ook positieve kenmerken. In de groep met primaire pijn kwamen bijvoorbeeld gevoeligheid voor lichte aanraking, uitbreiding van pijn en invloed van stress vaker voor. Hoe betrouwbaar deze manier van beoordelen is, moet nog in verder onderzoek worden getoetst. [33]

Dit was geen behandelonderzoek. De percentages gelden voor deze geselecteerde rug- en nekpijngroep, niet voor polsartrose. Ook is de Artrose test er niet mee gevalideerd.

Ook langdurige pijn kan sterk verminderen

In de Boulder-studie werden 151 volwassenen met primaire langdurige rugpijn verdeeld over Pain Reprocessing Therapy (PRT), een behandeling waarvan de deelnemers wisten dat het een placebo was en gebruikelijke zorg. Bij PRT leren deelnemers onder meer pijn anders te begrijpen en minder bedreigend te ervaren. [34]

Na vier weken was het gemiddelde pijnniveau over de afgelopen week bij de onderstaande deelnemers 0 of 1 op een schaal van 0–10. Dat telde in het onderzoek als pijnvrij of vrijwel pijnvrij:

  • 66% van de PRT-groep (33 van de 50 deelnemers) pijnvrij of vrijwel pijnvrij;
  • 20% van de groep met de open placebobehandeling (10 van de 51 deelnemers) pijnvrij of vrijwel pijnvrij;
  • 10% van de groep met gebruikelijke zorg (5 van de 50 deelnemers) pijnvrij of vrijwel pijnvrij.

De verbetering bleef na één jaar grotendeels bestaan. Dit onderzoek ging over primaire langdurige rugpijn, niet over polsartrose of het BreinMedicijn-programma. De uitkomsten laten zien dat zo’n aanpak bij passend geselecteerde pijn kan helpen; ze zijn geen herstelpercentage voor jouw pols.

Pain Reprocessing Therapy (PRT)

Pijnvrij of vrijwel pijnvrij na vier weken bij deelnemers met primaire langdurige rugpijn.

Wanneer past BreinMedicijn?

BreinMedicijn kan passen wanneer je klachten medisch voldoende zijn onderzocht en meerdere aanwijzingen ondersteunen dat een ontregeld zenuwstelsel de klachten veroorzaakt of in stand houdt. De Artrose test helpt die kenmerken verkennen; paragraaf 11.2 licht ze toe.

Binnen het behandelprogramma leer je onder andere anders reageren op pijn, angst voor beschadiging verminderen, beschermgedrag loslaten en aangeleerde reacties op bewegingen doorbreken. Bij een gemengd beeld blijft ook passende zorg voor het gewricht of een zenuwprobleem nodig.

In hoofdstuk 12 lees je welke vervolgstap bij jouw situatie past: verdere medische zorg, de 360° Klachtenanalyse of een gerichte herstelroute.

12. Wat is een passende volgende stap?

De volgende stap hangt af van wat je polsklachten het beste verklaart en wat nog niet duidelijk is. Gebruik de vijf situaties hieronder om gericht verder te gaan.

12.1 Nieuwe of alarmerende klachten: eerst medische beoordeling

Laat een plotseling hete, sterk gezwollen pols, ernstig nieuw letsel of nieuw gevoels- of krachtsverlies met spoed medisch beoordelen. Ook nieuwe, toenemende of nog onverklaarde klachten vragen een passende beoordeling. De concrete signalen staan in paragraaf 2.4; een online test of programma vervangt die zorg niet.

12.2 Artrose past overtuigend: gerichte zorg voor het gewricht

Bij goed passende, stabiele polsartrose kun je met je behandelaar kiezen voor handtherapie, ondersteuning en zo nodig pijnbehandeling. Spreek af welke handeling moet verbeteren. Bij ernstige blijvende beperkingen kan een handchirurg beoordelen of een ingreep passend is; een foto alleen beslist dat niet.

12.3 Twijfel over de verklaring: de 360° Klachtenanalyse

Als je al medisch bent onderzocht maar uitslagen, klachten en behandelresultaten moeilijk met elkaar te rijmen zijn, kan de 360° Klachtenanalyse helpen om het geheel te ordenen. Je ontvangt een schriftelijke duiding en richting voor een vervolgstap. Het is geen medische diagnose of officiële second opinion.

Bekijk de 360° Klachtenanalyse

12.4 Meerdere aanwijzingen voor een ontregeld zenuwstelsel

Is er voldoende medische beoordeling geweest, verklaart het gewricht je klachten onvoldoende en passen meerdere kenmerken uit hoofdstuk 11? Dan kun je een aanpak gericht op het zenuwstelsel verkennen. De Artrose test helpt die kenmerken ordenen. Een programma kan aansluiten bij deze verklaring; bij een gemengd beeld blijft ook passende gewrichts- of zenuwzorg nodig.

12.5 De verklaring is duidelijk, maar herstel loopt vast

Wanneer een ontregeld zenuwstelsel al de waarschijnlijke verklaring is, maar je herstel blijft steken, heeft de Herstelanalyse een andere functie: onderzoeken wat dat herstel belemmert. Bij twijfel over de verklaring past juist de 360° Klachtenanalyse. Informatie over begeleiding en de herstelroute staat bij het behandelprogramma.

Past een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten? Bekijk het behandelprogramma. Op de programmapagina vind je ook de proefversie.

Bekijk het behandelprogramma van BreinMedicijn

Veelgestelde vragen

Dit zijn drie praktische vragen die vaak spelen bij de keuze voor ondersteuning of behandeling.

Wat zeggen ervaringen van anderen met PT-artrose?

Ervaringen kunnen laten zien welke problemen anderen tegenkomen bij steunen, knijpen of herstellen na een ingreep. Ze voorspellen niet hoe een behandeling bij jou uitpakt.

Let erop of het werkelijk om PT-artrose ging, welke behandeling is uitgevoerd en hoe lang iemand gevolgd is. Een positief verhaal is geen algemene slagingskans; een negatief verhaal betekent niet dat dezelfde aanpak voor niemand zinvol is.

Bij BreinMedicijn vind je cliëntverhalen en ervaringen bij artrose. Lees ze als persoonlijke ervaringen, niet als vergelijkend behandelonderzoek.

Is een powerball geschikt om mijn pols te trainen?

Een powerball geeft weerstand en vraagt controle van hand en pols. Het is geen standaardbehandeling voor PT- of STT-artrose. Of het past hangt af van je diagnose, belastbaarheid en het trainingsdoel.

Bespreek eerst welke beweging en weerstand geschikt zijn. Een rustige functionele opbouw kan geschikter zijn dan een apparaat dat al snel veel kracht vraagt. Pas aan bij duidelijke napijn.

Helpt glucosamine bij STT-artrose?

Er is geen overtuigend bewijs dat glucosamine specifiek STT-artrose herstelt of de beste behandeling voor STT-klachten is. Een supplement vervangt geen gerichte beoordeling, passende beweging of andere zorg.

Bespreek gebruik met huisarts of apotheker als je andere medicijnen gebruikt. Een merkclaim of ervaring van een andere gebruiker is geen bewijs dat het middel jouw polsgewricht herstelt. [19]

Bronnen en verantwoording

Dit artikel is geschreven vanuit BreinMedicijn. Wij bieden zelf een behandelprogramma, een gratis test en informatieproducten aan. De verwijzingen naar deze producten zijn daarom ook commerciële verwijzingen.

De medische uitleg combineert richtlijnen, onderzoek en duidelijk toegeschreven klinische expertkennis. Onderzoek naar andere gewrichten of rugpijn wordt niet als rechtstreeks behandelbewijs voor polsartrose gebruikt. De informatie helpt bij begrip en overleg; een persoonlijke beoordeling blijft nodig voor een diagnose of behandelkeuze.

Gebruikte bronnen

1. AAOS — Arthritis of the Wrist

2. BSSH — Basal thumb arthritis

3. OCON — Handwortelartrose STT

4. ASSH — Ulnar wrist pain

5. ASSH — Surgical anatomy ulnar-sided wrist disorders

6. AAOS — Scaphoid fracture

7. OLVG — Ziekte van Kienböck

8. Distal radioulnar joint OA — treatment options

9. NHS — Wrist pain

10. Thuisarts — Gewrichtsklachten

11. Clarke, Schechter en Schubiner (red.) — A Diagnostic Guide for Psychophysiologic Disorders. Psychophysiologic Disorders Association, 2022. Klinische expertbron; geen behandeltrial.

12. Peters et al. — Pisiform excision prospective study. DOI: 10.1055/s-0042-1758708

13. Wollstein et al. — STT and radiocarpal osteoarthritis

14. Larsson et al. — Wrist exercise RCT, 2024. DOI: 10.1186/s12891-023-07157-4

15. Thuisarts — Carpaletunnelsyndroom

16. Erasmus MC — De Quervain

17. Thuisarts — Ganglion

18. NVR — Inflammatiemarkers bij verdenking RA

19. NICE NG226 — Recommendations

20. NVR — RA diagnostiek, beeldvorming/erosies

21. Thuisarts — Artrose in mijn hand

22. Hammond et al. — A-GLOVES RCT

23. Compression gloves systematic review, 2015

24. Larsson et al. — Long-term wrist exercise follow-up. DOI: 10.1186/s12891-025-09463-5

25. STT arthrodesis versus Pyrocardan, 2024

26. Dean et al. — Wrist interventions review, 2018. DOI: 10.12688/f1000research.16218.2

27. Wrist denervation prospective cohort, 2022. DOI: 10.1177/17531934221088498

28. Durability of wrist denervation for osteoarthritis: a multicentre outcome study, 2026. DOI: 10.1177/17531934261468563

29. Harden et al. — CRPS guidelines, fifth edition

30. Richtlijnendatabase — Diagnostiek CRPS

31. Clair en Amber Davies — Handboek triggerpoint-therapie. Geraadpleegde spierpassages: gedrukte pagina’s 162–166 en 169–171 in het aangeleverde exemplaar. Klinische expertbron; geen behandeltrial.

32. Kosek — Nociplastic pain concept, 2024. DOI: 10.1097/j.pain.0000000000003305

33. Schubiner et al. — Clinical primary back/neck pain approach. DOI: 10.1016/j.jpain.2023.09.019

34. Ashar et al. — Pain Reprocessing Therapy RCT. DOI: 10.1001/jamapsychiatry.2021.2669

35. NorHand — Pain sensitization and hand function

36. NorHand — Sensitization, joint pain and widespread pain

37. Fisher, Hassan en O’Connor — Minerva: spijker door een werkschoen. BMJ 1995;310:70. Beschreven casus, geen behandelonderzoek.

38. Ehrsson et al. — Threatening a rubber hand that you feel is yours elicits a cortical anxiety response. PNAS, 2007. DOI: 10.1073/pnas.0610011104

39. Tandrup et al. — Revision rate and long-term outcome after partial wrist denervation in wrist osteoarthritis, 2026. DOI: 10.1177/17531934261425490

Aanvullende patiëntinformatie: PT-artrose bij Fysiomasters. Gebruikt voor lezersvragen en praktische context, niet voor een algemeen behandelpercentage.

Reactie plaatsen