Artrose

5. Kan artrose overgaan en hoe verloopt het?

Klachten kunnen verbeteren terwijl artrose zichtbaar blijft. Het verdere verloop verschilt: pijn kan afnemen, opvlammen of toenemen. Behandeling richt zich daarom op minder pijn en beter kunnen bewegen, niet alleen op wat een foto laat zien. Onderzoek naar oefentherapie.

5.1 Kunnen klachten verbeteren terwijl de scan hetzelfde blijft?

Je kunt weer gemakkelijker lopen, slapen of werken terwijl de gewrichtsveranderingen blijven bestaan. Verbetering van klachten en functioneren is daarom een zinvol behandeldoel. Daarvoor hoeft een foto niet eerst normaal te worden.

Blijvende gewrichtsveranderingen betekenen niet dat je altijd evenveel pijn zult houden. Een behandeling die pijn vermindert, hoeft het kraakbeen daarvoor niet te herstellen. Onderzoek naar bewegen bij artrose.

Kies een concreet doel, zoals gemakkelijker opstaan of weer een dagelijkse wandeling maken. Spreek af wanneer je beoordeelt of de behandeling dat oplevert.

5.2 Wat betekenen opvlammingen en plotselinge veranderingen?

Een periode met meer klachten wordt soms een opvlamming of flare genoemd. Belasting, slaap en ontstekingsactiviteit kunnen daarbij veranderen. Een goede of slechte dag betekent niet automatisch dat de artrose op de foto plots is verdwenen of sterk verergerd.

Een plots erg pijnlijk, warm of gezwollen gewricht, niet kunnen belasten of nieuwe uitval vraagt wél snelle beoordeling. Volg dan de contactadviezen in paragraaf 2.5.

6. Wat kun je zelf doen bij artrose?

Bewegen, goed slapen en praktische ondersteuning kunnen het dagelijks leven met artrose verbeteren. Begin bij wat je weer wilt kunnen en bouw van daaruit op. Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft de basisaanpak.

6.1 Hoe kun je wandelen, fietsen en bewegen opbouwen?

Wandelen en fietsen kunnen allebei passen. Kies een activiteit die haalbaar is en die je kunt volhouden. Bouw duur en intensiteit geleidelijk op en stem ze af op je reactie. Een fysiotherapeut kan helpen als je niet weet hoe je dat doet. (Farmacotherapeutisch Kompas: artrose; Cochrane-review (2024))

Kies bijvoorbeeld een kortere wandelroute of een fietsrit die prettig voelt. Maak de activiteit langer of zwaarder naarmate dat beter lukt. Zo werk je aan wat je nodig hebt in het dagelijks leven.

Meer pijn bij het starten met oefenen betekent niet automatisch nieuwe schade. Het is wel een reden om de belasting en het verloop te volgen en zo nodig aan te passen. Blijf bij een acute verandering of een concrete medische beperking niet op eigen houtje doortrainen. (NICE-richtlijn artrose)

6.2 Welke rol spelen voeding en gewicht?

Bij overgewicht kan afvallen in combinatie met bewegen helpen tegen klachten van knieartrose. Een volwaardig voedingspatroon ondersteunt ook je algemene gezondheid.

In de IDEA-studie hadden deelnemers na achttien maanden de minste pijn met dieet én bewegen. Hun gemiddelde pijnscore was 3,6, tegenover 4,8 met alleen dieet en 4,7 met alleen bewegen, op een schaal van 0 tot 20 waarbij lager beter is.

De studie volgde 454 mensen vanaf 55 jaar met knieartrose en overgewicht of obesitas. Met dieet én bewegen verloren zij gemiddeld 11,4% van hun gewicht. De combinatie gaf dus meer pijnverlichting dan elk onderdeel apart.

Het Nederlandse Plants for Joints-onderzoek onderzocht een combinatie van plantaardige voeding, bewegen en stressmanagement. Bij 66 mensen met heup- of knieartrose en metabool syndroom was de verbetering na zestien weken 11 punten groter dan met gebruikelijke zorg, op een schaal van 0 tot 96 voor pijn, stijfheid en dagelijks functioneren.

Metabool syndroom is een combinatie van ongunstige gewicht- en stofwisselingskenmerken. Het resultaat ging over het volledige leefstijlprogramma, niet over één voedingsmiddel.

Moet je koffie, yoghurt of andere producten vermijden? Er is geen goed onderbouwde algemene artroselijst die zulke producten verbiedt of juist als geneesmiddel aanwijst. Onderzoek naar voeding bij gewrichtsaandoeningen biedt daarvoor geen stevige basis.

Een persoonlijke voedingskeuze kan wel afhangen van bijvoorbeeld andere ziekten, allergieën of je totale voedingspatroon. Bespreek zo nodig met een diëtist wat in jouw situatie helpt.

6.3 Wat kun je doen aan slapen en herstelmomenten?

Slecht slapen is behandelbaar en verdient eigen aandacht. De huisarts kan helpen onderzoeken wat je slaap verstoort en welke aanpak past.

In onderzoek bij 100 mensen met knieartrose en slapeloosheid verbeterde gedragstherapie voor slapeloosheid de slaap meer dan een andere gedragsbehandeling. De pijn nam gedurende zes maanden in beide groepen ongeveer evenveel af. De winst van deze behandeling zat dus vooral in beter slapen.

Plan herstelmomenten waar ze helpen, maar maak van rust geen verplichting om steeds minder te doen. Een haalbare afwisseling tussen activiteit en herstel is iets anders dan langdurig alle beweging vermijden. Hoofdstuk 10 bespreekt wat het betekent wanneer rust de pijn niet wegneemt. (NICE-richtlijn artrose)

6.4 Wanneer kunnen hulpmiddelen helpen?

Een stok, brace, spalk of aangepaste handeling kan een concreet probleem verminderen. Denk aan gemakkelijker lopen of minder moeite met grijpen. Het passende hulpmiddel hangt af van het gewricht, stabiliteit, belasting en je dagelijkse doel.

Een brace of tape kan nuttig zijn bij een concrete beperking, bijvoorbeeld instabiliteit of moeite met bewegen. Volgens NICE wordt zo’n hulpmiddel vooral overwogen als oefenen zonder hulpmiddel onvoldoende lukt en het naar verwachting beter bewegen mogelijk maakt.

Spreek af welke taak gemakkelijker moet worden en kijk of het hulpmiddel dat ook doet. Geeft het geen voordeel of juist nieuwe klachten, laat het dan aanpassen of bespreek een andere aanpak.

6.5 Hoe pas je werk en dagelijkse taken aan?

Wat lukt op je werk minder goed: lang staan, knielen, tillen of grijpen? Bespreek met je werkgever en eventueel de bedrijfsarts, fysiotherapeut of ergotherapeut welke taken tijdelijk anders kunnen. Arboportaal beschrijft ondersteuning bij chronische klachten.

Denk aan kortere taakblokken, afwisseling, pauzes of een hulpmiddel. Kies een zichtbaar doel, bijvoorbeeld een taak weer kunnen volhouden. De vraag of het werk de klachten heeft veroorzaakt, bespreken we apart in hoofdstuk 10.

7. Welke behandelingen kunnen helpen bij artrose?

Hoeveel minder pijn kun je verwachten? Helpt de behandeling ook bij lopen, grijpen of slapen? En hoelang houdt het effect aan? Hieronder staan de belangrijkste resultaten en nadelen per behandeling.

7.1 Oefentherapie en fysiotherapie

Oefentherapie geeft bij knieartrose gemiddeld een bescheiden verbetering van pijn en bewegen. Een Cochrane-overzicht van 139 onderzoeken met 12.468 deelnemers vergeleek oefenprogramma’s met andere vormen van zorg.

Direct na het oefenprogramma was de pijn gemiddeld 9 punten lager op een schaal van 0 tot 100 dan bij aandacht of een placebobehandeling. Vergeleken met geen behandeling, gewone zorg of beperkte voorlichting was het voordeel ongeveer 13 punten op 100.

Ook dagelijkse activiteiten gingen gemiddeld beter: het verschil was ongeveer 11 punten op 100 tegenover aandacht of placebo en 13 punten op 100 tegenover geen of beperkte zorg. Het gaat dus vooral om een bescheiden kortetermijnvoordeel.

Een fysiotherapeut helpt oefeningen afstemmen op wat je wilt verbeteren, bijvoorbeeld lopen of opstaan. Spreek af hoe je opbouwt en hoe je merkt dat het helpt. NICE en het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijven oefenen als onderdeel van de basisbehandeling.

7.2 Pijnmedicatie en bijwerkingen

Pijnmedicatie is bedoeld om klachten te verminderen, bijvoorbeeld zodat bewegen beter lukt. Middelen op de huid en tabletten hebben verschillende voordelen en risico’s. De keuze hangt onder meer af van het gewricht, andere ziekten en de medicijnen die je al gebruikt.

Spreek af welk doel het middel heeft en wanneer je beoordeelt of het genoeg helpt. De arts of apotheker kijkt ook naar andere medicijnen, bijwerkingen en de juiste dosering.

7.2.1 Paracetamol

Paracetamol heeft bij artrose gemiddeld een klein pijnstillend effect. Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft het gebruik bij gewrichtsklachten. Panadol 500 bevat eveneens paracetamol; het is een merknaam voor dezelfde werkzame stof.

Mogelijke bijwerkingen zijn onder meer overgevoeligheidsreacties en leverproblemen. Te veel paracetamol of verschillende producten met paracetamol combineren kan ernstige leverschade veroorzaken. Bij een mogelijke overdosering is direct medische hulp nodig, ook als je nog geen klachten hebt.

7.2.2 NSAID’s en maagbescherming

NSAID’s verminderen pijn en ontstekingsverschijnselen. Ze zijn verkrijgbaar als gel of als tablet. Bij tabletten wegen vooral risico’s voor maag en darmen, nieren en hart en bloedvaten mee, evenals andere medicijnen die je gebruikt. Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft welke vorm per gewricht kan worden overwogen.

Esomeprazol remt maagzuur en kan als maagbescherming bij een NSAID worden voorgeschreven. Hoofdpijn en maag-darmklachten zijn bekende bijwerkingen; gewrichtspijn wordt zeldzaam gemeld. Het middel is maagbescherming, geen behandeling van artrose.

Bespreek vermoedelijke bijwerkingen met arts of apotheker, zodat het middel en de reden voor gebruik opnieuw kunnen worden beoordeeld.

7.2.3 Opioïden

OxyContin bevat oxycodon, een sterke opioïde pijnstiller. Mogelijke nadelen zijn sufheid, obstipatie, afhankelijkheid en ademhalingsproblemen. NICE raadt sterke opioïden bij artrose af, omdat de risico’s zwaarder wegen dan de baten. Gebruik en afbouw horen bij de voorschrijver.

Bij opioïden kan soms juist meer pijngevoeligheid ontstaan. Dat heet opioïdgeïnduceerde hyperalgesie. Bespreek toenemende pijn tijdens gebruik met de voorschrijver; ga niet zelf stoppen of afbouwen.

7.2.4 Orale corticosteroïden

Prednison of prednisolon als tablet wordt soms kortdurend door een specialist gebruikt bij bepaalde ontstoken vingergewrichten met handartrose. Het is geen standaardbehandeling voor alle artrose. Het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft deze specifieke toepassing buiten de officiële registratie.

Mogelijke nadelen zijn infecties, een hogere bloedsuiker en veranderingen in slaap of stemming. Bij langer gebruik spelen ook risico’s voor botten en bijnierschors mee. De voorschrijver bepaalt of starten zinvol is, hoelang de behandeling duurt en of afbouwen nodig is. (Farmacotherapeutisch Kompas: prednisolon)

7.3 Injecties: effect, duur en risico

Bij gewrichtsinjecties maakt vooral het middel verschil. Hieronder lees je wat corticosteroïden, hyaluronzuur en PRP bij artrose kunnen opleveren.

7.3.1 Corticosteroïdinjectie

Een corticosteroïdinjectie kan ongeveer twee tot tien weken pijnverlichting geven. NICE noemt deze mogelijkheid als andere medicatie onvoldoende helpt of niet geschikt is, of om oefenen weer mogelijk te maken.

Steeds herhalen is een andere afweging. In onderzoek bij 140 mensen met pijnlijke knieartrose en ontstekingskenmerken gaf een injectie iedere twaalf weken gedurende twee jaar geen extra pijnvoordeel boven zoutoplossing. Wel ging in de corticosteroïdgroep meer kraakbeen verloren.

De kraakbeendikte nam gemiddeld 0,21 millimeter af met corticosteroïden en 0,10 millimeter met zoutoplossing. Bespreek daarom vooral het verwachte tijdelijke voordeel en of herhaling zinvol is.

7.3.2 Hyaluronzuur

Hyaluronzuurinjecties geven bij knieartrose gemiddeld nauwelijks extra pijnverlichting boven een placebo-injectie. In 24 grote onderzoeken met 8.997 deelnemers was het verschil ongeveer 2 punten op een pijnschaal van 0 tot 100, bij metingen rond dertien weken na de laatste injectie.

Dat verschil was te klein om volgens de onderzoekers een belangrijk pijnvoordeel te geven. Er werden ook meer ernstige gezondheidsproblemen gemeld; niet bij elk daarvan stond vast dat de injectie de oorzaak was. De verhouding tussen dit kleine voordeel en mogelijke nadelen is daarom belangrijk bij de keuze.

7.3.3 PRP

Bij PRP wordt een concentraat van bloedplaatjes uit eigen bloed in het gewricht geïnjecteerd. De onderzoeksresultaten zijn verdeeld: een grote proef vond geen extra voordeel, terwijl een later overzicht van meerdere onderzoeken gunstiger uitviel.

In de RESTORE-studie kregen 288 mensen vanaf 50 jaar met milde tot matige knieartrose drie wekelijkse injecties met PRP of zoutoplossing. Na twaalf maanden was de pijn 2,1 punten afgenomen met PRP en 1,8 punten met placebo, op een schaal van 0 tot 10.

Dat kleine verschil toonde geen overtuigend extra pijnvoordeel van PRP aan. Ook het kraakbeenvolume verbeterde niet meer dan met placebo.

Een overzicht van 18 onderzoeken met 1.995 deelnemers, inclusief RESTORE, vond wél een merkbaar gemiddeld pijnvoordeel na drie en zes maanden en beter functioneren. De resultaten verschilden onder meer met de bereiding en concentratie van de bloedplaatjes.

PRP kan dus verlichting geven, maar de verschillende producten leveren geen eensluidend resultaat. Vraag bij een aanbod welk product wordt gebruikt, welk effect is onderzocht en wat de kosten en risico’s zijn. Herstel van kraakbeen is hiermee niet aangetoond.

7.4 Wanneer kan een operatie helpen?

Een operatie kan helpen wanneer duidelijke gewrichtsklachten veel beperkingen blijven geven ondanks passende behandeling. De keuze gaat over wat de ingreep kan verbeteren, de risico’s en het herstel dat ervoor nodig is.

Een kijkoperatie, een kunstgewricht, het vastzetten van een gewricht en gewrichtsdistractie hebben verschillende doelen en resultaten. Hieronder staan die afzonderlijk.

7.4.1 Kijkoperatie bij knieartrose

Een kijkoperatie waarbij de knie wordt gespoeld of weefsel wordt verwijderd, geeft bij knieartrose geen extra voordeel voor pijn en functioneren. Twee belangrijke onderzoeken laten dat zien.

In onderzoek van Moseley en collega’s kregen 180 mensen een spoeling, verwijdering van weefsel of een schijnoperatie met alleen nagebootste operatiestappen. Gedurende twee jaar waren pijn en functioneren na de echte ingrepen niet beter dan na de schijnoperatie.

Kirkley en collega’s vergeleken bij 188 mensen een kijkoperatie plus fysiotherapeutische en medische zorg met die zorg zonder operatie. Ook na twee jaar leverde de kijkoperatie geen extra voordeel op.

De uitkomst geldt voor deze kijkoperaties bij knieartrose. Een knieprothese vervangt het beschadigde gewrichtsoppervlak en heeft andere onderzoeksresultaten.

7.4.2 Knie- of heupprothese

Een knieprothese kan bij ernstige knieartrose aanzienlijk meer verbetering geven dan behandeling zonder operatie. Skou en collega’s onderzochten 100 mensen die voor een knieprothese in aanmerking kwamen. Beide groepen kregen ook niet-operatieve zorg.

Na twaalf maanden verbeterde de score voor pijn, klachten, dagelijks functioneren en kwaliteit van leven gemiddeld 32,5 punten met een prothese tegenover 16,0 punten zonder operatie, op een schaal van 0 tot 100. Een hogere score betekent minder klachten en beter functioneren.

De operatiegroep verbeterde dus meer, maar er werden ook meer ernstige gezondheidsproblemen gemeld. Die afweging hoort bij het besluit over een knieprothese.

Ook een heupprothese kan meer verbetering geven dan krachttraining alleen. In onderzoek uit 2024 deden 109 mensen vanaf 50 jaar mee met ernstige heupartrose die voor een prothese in aanmerking kwamen.

Na zes maanden verbeterde de score voor pijn en dagelijks functioneren 15,9 punten met een heupprothese tegenover 4,5 punten met krachttraining. De schaal loopt van 0 tot 48; hoger betekent minder pijn en beter functioneren.

Dat is 11,4 punten meer verbetering in de operatiegroep. Van de trainingsgroep kreeg 21% tijdens het onderzoek alsnog een prothese.

Een protheseoperatie vraagt revalidatie en heeft risico’s, zoals infectie of blijvende klachten. Bespreek wat je weer wilt kunnen, wat het herstel voor werk of sport betekent en welke complicaties bij de voorgestelde ingreep voorkomen.

7.4.3 Andere gewrichtsoperaties

Bij gewrichtsdistractie houdt een uitwendig frame het gewricht tijdelijk uit elkaar. In onderzoek bij 60 mensen van 65 jaar of jonger met vergevorderde knieartrose verbeterden na één jaar zowel de distractiegroep als de groep met een knieprothese.

De behandeling vraagt veel en kan complicaties geven: bij 12 van de 20 mensen met distractie ontstond een infectie rond de pinnen. Die nadelen zijn belangrijk in de vergelijking met een prothese.

Bij artrodese wordt een gewricht vastgezet. Andere operaties proberen het gewricht te behouden of te vervangen. De keuze verschilt sterk tussen bijvoorbeeld duim, pols, voet en knie. De regionale artikelen gaan verder in op die mogelijkheden.

7.5 Nieuwe middelen en regeneratieve behandelingen

Bij nieuwe middelen wil je vooral weten of ze pijn en beperkingen verminderen en welke nadelen zijn gevonden. Hieronder staat wat de aangehaalde onderzoeken daadwerkelijk opleverden.

7.5.1 Colchicine

Colchicine gaf bij pijnlijke handartrose geen belangrijk extra pijnvoordeel. In de COLOR-studie werden 100 mensen twaalf weken behandeld met colchicine of placebo. Bijwerkingen kwamen vaker voor met colchicine. Het middel wordt ook bij jicht gebruikt, maar dat is een andere aandoening.

7.5.2 Semaglutide en tirzepatide

Semaglutide gaf extra gewichtsverlies én meer pijnvermindering bij mensen met obesitas en knieartrose. In de STEP 9-studie met 407 deelnemers daalde de pijn na 68 weken gemiddeld 41,7 punten met semaglutide en 27,5 punten met placebo, op een schaal van 0 tot 100. Beide groepen kregen leefstijlbegeleiding.

Het gewicht nam gemiddeld 13,7% af met semaglutide en 3,2% met placebo. Stoppen door bijwerkingen kwam vaker voor: 6,7% tegenover 3,0%, vooral door maag-darmklachten.

Dit resultaat betreft de combinatie van obesitas en pijnlijke knieartrose. Of het middel medisch passend is en wordt vergoed, vraagt een afzonderlijke beoordeling. Mounjaro bevat tirzepatide, een andere werkzame stof; daarvoor gelden deze onderzoeksuitkomsten niet.

7.5.3 Synerkine

Voor artrose is de werking van SK-01 niet vastgesteld in de hier gebruikte bronnen. De ontwikkelaarsmededeling van Synerkine uit 2024 gaat over onderzoek en een weesgeneesmiddelaanwijzing voor CRPS. Zo’n aanwijzing ondersteunt geneesmiddelontwikkeling en is geen toestemming om het middel als artrosebehandeling te verkopen.

7.5.4 Stamcellen en andere regeneratieve behandelingen

Voor een aanbod van stamcellen of ‘regeneratie’ is eerst duidelijkheid over het exacte product nodig. Die naam omvat verschillende behandelingen. Vraag naar aangetoonde verbetering bij jouw gewricht, de risico’s en de toelating. De EMA waarschuwt voor ongereguleerde cel- en weefselbehandelingen. Ook een mechanisme zoals adiponectine is nog geen aangetoonde behandeling.

Vraag bij een commercieel aanbod om een gespecificeerde offerte: welk product, hoeveel behandelingen, welke nazorg en welke vergoeding? Een belofte van kraakbeenherstel moet door passend onderzoek worden onderbouwd.

7.5.5 Filgotinib en adalimumab

Filgotinib en adalimumab worden gebruikt bij bepaalde ontstekingsziekten, waaronder reumatoïde artritis. Zij zijn daarmee niet automatisch een behandeloptie voor artrose.

7.6 Supplementen en aanvullende behandelingen

De resultaten verschillen per middel. Hieronder staat welke verlichting is gevonden en welke belangrijke nadelen of onzekerheden bij de keuze horen.

7.6.1 Collageen, groenlipmossel en andere supplementen

Collageen. In elf onderzoeken met 870 mensen met knieartrose waren pijn en functioneren gemiddeld gunstiger dan met placebo. De producten en resultaten verschilden sterk. Een betrouwbaar effectcijfer voor één specifiek collageenproduct volgt daaruit niet.

Groenlipmossel. Een overzichtsonderzoek vond aanwijzingen voor pijnvermindering. In een latere proef bij 100 mensen met knieartrose was de pijn na twaalf weken gemiddeld 22,3 punten afgenomen met groenlipmosselpoeder en 3,1 punten met placebo, op een schaal van 0 tot 100. Dat is ongeveer 19 punten extra pijnvermindering.

Voor de totale score van pijn, stijfheid en functioneren was het voordeel minder duidelijk: bij alle 100 deelnemers samen was het verschil niet overtuigend, bij de 93 voltooiers wel. De studie geeft dus een aanwijzing voor pijnverlichting, met een minder duidelijke uitkomst voor het totale klachtenbeeld.

Glucosamine en chondroïtine. NICE adviseert glucosamine niet, omdat overtuigend voordeel ontbreekt. De Amerikaanse reumatologenvereniging ACR adviseert chondroïtine niet bij knie- of heupartrose, maar noemt het wel als mogelijke optie bij handartrose.

Voor andere supplementen, zoals magnesium, is het exacte middel en doel van belang. Neem het etiket mee naar arts of apotheker. Ook supplementen kunnen bijwerkingen geven of de werking van medicijnen beïnvloeden.

7.6.2 Warmte, infrarood en passieve therapieën

Warmte kan tijdelijk verlichting geven. De ACR-richtlijn noemt lokale warmte als mogelijke ondersteuning. Bij infraroodlampen hangt veilig gebruik af van het apparaat: te veel warmte of straling kan huid en ogen beschadigen. ICNIRP beschrijft de blootstellingsrisico’s.

Volg bij een warmte- of infraroodapparaat de instructies voor afstand en gebruiksduur. Bespreek twijfel over veilig gebruik met een behandelaar.

Voor acupunctuur verschillen de adviezen: ACR noemt het als mogelijke optie, terwijl NICE het bij artrose niet adviseert. NICE adviseert ook geen dry needling en geen routinematige TENS, elektrische prikkeling via de huid, wegens onvoldoende aangetoond voordeel.

Voor genezing van artrose met homeopathie ontbreekt passend bewijs. Bijengiftherapie kan bijwerkingen veroorzaken, waaronder allergische reacties; onderzoek naar die risico’s geeft geen onderbouwing voor artrosebehandeling.

7.6.3 CBD en cannabis

CBD gaf geen extra pijnverlichting boven placebo in onderzoek bij 86 mensen met knieartrose. Beide groepen gebruikten paracetamol; de pijn werd na acht weken vergeleken. Bij de onderzochte hoge dosis orale CBD werden vaker verhoogde leverwaarden gevonden.

Cannabisproducten kunnen onder meer het reactievermogen verminderen, hartkloppingen of angst geven. Bespreek het product en combinaties met andere medicijnen met arts of apotheker.

7.6.4 MRT en laaggedoseerde bestraling

MRT is een behandeling, geen MRI-onderzoek. In een proef bij milde tot matige knieartrose gaf een reeks van tien sessies Magnetic Resonance Therapy geen overtuigend voordeel boven een nagebootste behandeling.

Ook laaggedoseerde bestraling gaf in onderzoek bij 55 mensen vanaf 50 jaar met knieartrose na drie maanden geen overtuigend extra effect boven een nagebootste behandeling. Het ging om mensen met klachten ondanks eerdere behandeling.

7.6.5 Veiligheid van onbewezen middelen

Neem geen borax, colloïdaal zilver of herfsttijloos in om artrose te behandelen. Herfsttijloos is een giftige plant. Als met CDS chloordioxide wordt bedoeld, geldt ook daarvoor een ernstige veiligheidsgrens. Deze stoffen zijn geen geschikte middelen voor zelfbehandeling van artrose.

Heb je mogelijk een schadelijke stof ingenomen, neem dan direct contact op met een medische hulpverlener. Wacht niet tot er klachten ontstaan.

7.7 Waar kun je terecht en welke ondersteuning is mogelijk?

De huisarts kan de eerste beoordeling doen en zo nodig verwijzen. Een fysiotherapeut helpt bij bewegen en functie; een ergotherapeut kan meedenken over dagelijkse handelingen. Bij een vermoeden van ontstekingsziekte of een mogelijke operatie kan specialistische beoordeling passen. (Farmacotherapeutisch Kompas: artrose)

Bij heup- of knieartrose worden uit de basisverzekering maximaal twaalf behandelingen fysio- of oefentherapie in twaalf maanden vergoed. Die periode begint bij de eerste behandeling. De vergoeding valt onder het eigen risico; controleer ook de polis en of de behandelaar gecontracteerd is. Zorginstituut Nederland: vergoeding bij artrose.

Na twaalf maanden kan een nieuwe passende behandelindicatie opnieuw recht op een behandelperiode geven, ook voor hetzelfde gewricht. Het is dus geen automatisch tegoed dat ieder kalenderjaar opnieuw begint. De toelichting op de regeling beschrijft dit onderscheid.

Heb je hulp nodig bij zelfstandig wonen of meedoen, vraag dan de gemeente naar Wmo-ondersteuning. Dat kan bijvoorbeeld hulp in huis, vervoer of een woningaanpassing zijn. De gemeente beoordeelt wat je nodig hebt; soms geldt een eigen bijdrage. Meer over Wmo-ondersteuning.

Bepaalde noodzakelijke zorgkosten die je zelf betaalt, zijn onder voorwaarden aftrekbaar voor de belasting. Het eigen risico is niet aftrekbaar. Controleer welke zorgkosten meetellen.

Kun je door beperkingen minder werken, dan kijkt een WIA-beoordeling naar je mogelijkheden en wat je nog kunt verdienen. De diagnose artrose alleen bepaalt het uitkeringspercentage niet. UWV legt uit hoe dit wordt beoordeeld.

Deze regelingen gelden voor Nederland. In België gelden andere voorzieningen en vergoedingsregels.

8. Wat als klachten blijven, terugkomen of na behandeling veranderen?

Blijven klachten bestaan, dan moet duidelijk worden wat de behandeling wél veranderde en wat niet. Gaat het nog om dezelfde pijn, kwam de klacht na verbetering terug of is er iets nieuws ontstaan? Dat verschil helpt de volgende stap kiezen.

8.1 Zijn de klachten nooit verbeterd, teruggekomen of nieuw?

Maak bij de herbeoordeling onderscheid tussen drie situaties:

• Nooit duidelijk verbeterd: klopt de oorspronkelijke verklaring nog en was de gekozen behandeling passend uitgevoerd?
  
  
• Eerst verbeterd, daarna teruggekomen: wat is er veranderd in belasting, gezondheid, behandeling of het klachtenpatroon?
  
  
• Nieuw of anders: beoordeel de nieuwe klacht op haar eigen kenmerken, ook wanneer op de oude foto al artrose stond.

Vertel concreet wat je vóór, tijdens en na de behandeling voelde en kon doen. Daarmee kan de arts bepalen wat opnieuw onderzocht moet worden. Paragraaf 4.4 vergelijkt de mogelijke verklaringen.

8.2 Wat als je na een operatie pijn houdt?

Het patroon uit paragraaf 8.1 is ook na een operatie belangrijk. Vooral nieuwe pijn of pijn na een aanvankelijk goede periode kan om ander onderzoek vragen dan pijn die nooit veranderde.

De arts onderzoekt welke verklaring bij dat verloop past. Na bijvoorbeeld een heupprothese kunnen een infectie, loslating of ontwrichting klachten geven. Ook spieren, zenuwen of een andere pijnbron kunnen aandacht vragen. Toenemende pijn met roodheid, zwelling, koorts of wondvocht vraagt snel contact met het behandelteam of de huisarts. Bij plotselinge benauwdheid of pijn op de borst is spoedhulp nodig. Wacht dan niet op een algemene uitleg over pijnverwerking.

De arts kijkt naar de huidige pijnbron, naast het herstel van de operatie. Daarbij worden de werking van het gewricht, complicaties en pijn uit omliggende weefsels afzonderlijk beoordeeld.

Is de operatie medisch voldoende beoordeeld en blijven klachten onverklaard, terwijl stress, ontspanning, afleiding of verwachting herhaald veel verschil maken? Dan kan ook een ontregeld zenuwstelsel meespelen. De klinische gids van Clarke, Schechter en Schubiner beschrijft hoe zulke positieve kenmerken worden meegewogen.

8.3 Wanneer vraagt het beloop om een andere aanpak?

Een andere aanpak is zinvol als de oorspronkelijke verklaring onvoldoende bij de huidige klachten past en iets anders beter wordt ondersteund. Een complicatie vraagt gerichte medische zorg. Bij duidelijke positieve zenuwstelselkenmerken verdient ook een aanpak van het ontregelde zenuwstelsel aandacht.

Bijvoorbeeld wanneer je ongeveer dezelfde activiteit veel langer kunt doen tijdens afleiding of ontspanning, maar de pijn al voelt toenemen bij de verwachting van schade. Zulke terugkerende verschillen kunnen helpen verklaren waarom de klachten blijven.

Stress kan pijn versterken zonder de artrose zelf te veroorzaken. Paragraaf 11.4 bespreekt onderzoek bij knieartrose naar pijngevoeligheid en wat pijneducatie oplevert.

9. Kunnen spieren en triggerpoints meespelen?

Pijn rond een gewricht kan ook uit spieren of pezen komen. Bij onderzoek wordt gekeken of een specifieke spierplek, druk of beweging je bekende pijn oproept. Artrose en spierpijn kunnen naast elkaar bestaan.

9.1 Wanneer past een spierbijdrage?

Bij knie- of dijpijn kan een behandelaar onder meer de volgende spieren onderzoeken. De beschreven pijnpatronen uit het Handboek triggerpointtherapie helpen bepalen waar gericht onderzoek zinvol is:

• Quadriceps: de spieren aan de voorkant van je bovenbeen. De behandelaar onderzoekt of een gevoelige plek bijdraagt aan je herkenbare knie- of dijpijn.
  
  
• Hamstrings: de spieren aan de achterkant van je bovenbeen. Onderzoek van die spieren kan helpen bij pijn aan de achterzijde van bovenbeen of knie.
  
  
• Tensor fasciae latae: een spier aan de buitenzijde van de heup. De behandelaar vergelijkt drukgevoeligheid en het gebruik van die spier met je bekende klachten.

Roept druk op een passende spier je herkenbare klachten op? Dan kan die spier rechtstreeks meedoen. Daarvoor hoeft niet de volledige uitstraling te worden opgewekt. In paragraaf 9.2 lees je wat een reactie op gerichte behandeling kan betekenen.

In onderzoek bij 114 mensen met knieartrose werden triggerpoints in verschillende spiergroepen gevonden. De samenhang met pijn en beperkingen was meestal zwak. Voor jouw klacht is daarom vooral gericht spieronderzoek van belang.

9.2 Wat betekent tijdelijke verbetering en terugkeer?

Wordt juist je bekende pijn minder na behandeling van een passende spier, dan ondersteunt dat een bijdrage van die spier. Denk aan gemakkelijker opstaan of minder pijn bij dezelfde beweging. Dat geeft meer informatie dan alleen algemene ontspanning na een massage.

Keren de triggerpoints en klachten terug, kijk dan ook naar wat de spanning opnieuw aanjaagt: het gewricht, de dagelijkse belasting, beschermend aanspannen of andere factoren.

Maken stress, verwachting, afleiding of ontspanning daarbij herhaald veel verschil? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel de spierreacties en pijn mee in stand houden. De Artrose test helpt je zulke kenmerken herkennen; in hoofdstuk 11 volgt de uitleg.

10. Welke rol spelen werk, sport en overbelasting?

Zwaar werk of sport kan bijdragen aan het ontstaan van artrose. Een activiteit kan ook pijn uitlokken die er al is. Maar dat zijn andere vragen dan waarom je vandaag pijn hebt en waarom die pijn blijft bestaan. Dit hoofdstuk houdt die verschillen uit elkaar.

10.1 Welke belasting verhoogt het risico op artrose?

Na een loopbaan in het profvoetbal kwamen knieartrose en kniepijn vaker voor. In Brits onderzoek onder 1.207 mannelijke ex-profvoetballers en 4.085 andere mannen meldde 52,2% tegenover 26,9% kniepijn op de meeste dagen van de afgelopen maand.

Onder de deelnemers met röntgenfoto’s, 470 ex-voetballers en 491 andere mannen, had 64,0% tegenover 35,2% knieartrose. Eerder knieletsel speelde een belangrijke rol. Een jarenlange profsportloopbaan is dus een andere belasting dan recreatief wandelen of fietsen.

Ook onderzoek naar knielen en hurken op het werk vond een verband met pijnlijke knieartrose. De onderzoekers vergeleken 295 mannen met knieartrose met 327 mannen zonder die diagnose. Vooral zeer langdurige belasting, meer dan 10.800 uur over het werkzame leven, hing samen met vaker knieartrose. De gegevens over afzonderlijke beroepsgroepen zijn later gecorrigeerd.

De bruikbare conclusie is dat jarenlange zware belasting en knieletsel risicofactoren kunnen zijn. Een losse pijnlijke beweging of alleen de naam van je beroep vertelt veel minder over de oorzaak van je huidige klachten.

10.2 Betekent pijn bij een activiteit dat die schade veroorzaakt?

Pijn bij lopen, traplopen of knielen kan uit een gevoelig gewricht komen. Een beweging die pijn oproept, veroorzaakt niet automatisch nieuwe schade. Bij oefenen kan de pijn tijdelijk toenemen terwijl bewegen op langere termijn juist helpt. NICE beschrijft dit bij oefentherapie.

Gewoon wandelen hoeft bij knieartrose niet schadelijk te zijn. In onderzoek bij 1.212 mensen vanaf 50 jaar werd het ontstaan van frequente kniepijn over vier jaar vergeleken.

Bij knieën zonder frequente pijn aan het begin ontstond die pijn bij 26% van de wandelaars, tegenover 37% van de mensen die niet voor beweging wandelden.

De onderzoekers vergeleken bestaande wandelgewoonten. Wandelen met artrose ging in deze groep dus niet samen met méér vaak terugkerende pijn.

Kies voor een haalbare opbouw zoals in hoofdstuk 6. Bij plotselinge zwelling, niet kunnen belasten of een andere acute verandering volg je eerst de contactadviezen uit paragraaf 2.5.

10.3 Wat als rust of minder belasten niet helpt?

Heb je al minder belast, vaker gepauzeerd of taken aangepast, maar blijven de klachten? Dan verdient de verklaring opnieuw aandacht. Rust vermindert belasting, maar laat bestaande artrose niet verdwijnen. Kijk daarom ook of het gewricht de pijn nog steeds goed verklaart.

Blijven dezelfde pijnlijke bewegingen, zwelling en beperkingen bij het gewricht passen? Dan blijft gewrichtszorg relevant. Zijn er juist grote, terugkerende verschillen door stress, verwachting, ontspanning of afleiding bij ongeveer dezelfde belasting? Dan moet ook een ontregeld zenuwstelsel worden meegewogen.

De Artrose test helpt je die positieve kenmerken herkennen. Hoofdstuk 11 legt uit hoe een ontregeld zenuwstelsel klachten kan laten voortduren.

10.4 Wat kun je uit belasting, herstel en onderzoek concluderen?

Je lichaam kan zich aan belasting aanpassen. Met passende oefening kun je kracht en functioneren verbeteren, ook bij artrose. Het beeld van een gewricht dat door ieder gebruik alleen maar verder verslijt, is daarom onvolledig. Zwaar letsel en jarenlang zeer zware belasting blijven wel relevant. NICE: bewegen bij artrose.

De uitleg ‘het komt allemaal door overbelasting’ gaat verder dan zeggen dat belasting een risicofactor is. Als alleen veel of verkeerd belasten voldoende zou zijn om langdurige pijn te verklaren, wat zouden we dan verwachten? Deze vijf vragen helpen dat idee toetsen:

• Blootstelling: dat meer en zwaarder gebruik steeds duidelijk meer langdurige klachten geeft. Het voetbal- en werkonderzoek ondersteunt een verhoogd risico bij bepaalde zware kniebelastingen, maar vertelt niet dat ieder gebruik schadelijk is.
  
  
• Ergonomie: dat de klachten duurzaam afnemen als de veronderstelde verkeerde houding of taak wordt gecorrigeerd. Helpt zo’n aanpassing jou werkelijk, en blijft dat effect bestaan?
  
  
• Rust en herstel: dat de klachten voorspelbaar afnemen als de veronderstelde oorzaak, te veel belasten, wordt weggenomen. Bij artrose blijven gewrichtsveranderingen echter bestaan; rust alleen is daarom niet altijd voldoende.
  
  
• Bevolkingsgroepen: dat groepen met structureel zwaarder lichamelijk werk ook duidelijk meer langdurige pijn en uitval hebben. Bij zo’n vergelijking moeten leeftijd en eerder letsel worden meegenomen.
  
  
• Vroegere samenlevingen: dat het vele lopen, dragen, bouwen en werken zonder moderne hulpmiddelen gemakkelijk tot grootschalige blijvende uitval zou leiden. Die gedachte helpt het beeld van een lichaam dat slecht tegen gewoon gebruik kan kritisch bekijken; de besproken studies hebben zulke samenlevingen niet onderzocht.

De conclusie is niet dat belasting nooit een rol speelt. Wel dat ‘te veel doen’ geen volledige verklaring voor iedere langdurige pijnklacht is. Mensen zijn ook in staat om zich aan lichamelijke belasting aan te passen. Daarom kijken we bij artrose naar de concrete gewrichtsbevindingen én het klachtenpatroon. Past het gewricht onvoldoende en zijn er meerdere positieve zenuwstelselkenmerken, dan heeft steeds meer rust weinig zin als enige aanpak.

11. Wanneer wijzen artroseklachten op een ontregeld zenuwstelsel?

Soms verklaart artrose het totale klachtenbeeld niet voldoende. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer klachten niet goed bij artrose passen of ondanks een passende behandeling blijven bestaan.

Zijn er daarnaast positieve aanwijzingen, zoals sterk wisselende klachten of duidelijke veranderingen door stress, ontspanning of afleiding, en past geen andere medische verklaring beter? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke of zelfs de meest waarschijnlijke oorzaak zijn.

In dit hoofdstuk lees je wat een ontregeld zenuwstelsel is, welke aanwijzingen daarbij passen en wanneer deze verklaring relevant kan zijn.

11.1 Wat is een ontregeld zenuwstelsel en wat is TMS?

Pijn en andere lichamelijke klachten hebben een beschermende functie. Bij een verwonding kan pijn bijvoorbeeld waarschuwen dat er iets beschadigd is. Maar de hoeveelheid pijn laat niet één-op-één zien hoeveel schade er in het lichaam aanwezig is.

Het brein en zenuwstelsel verwerken niet alleen signalen uit het lichaam. Ook eerdere ervaringen, verwachtingen en de situatie waarin je je bevindt spelen mee bij de beoordeling of iets veilig of bedreigend is.

Bij langdurige klachten kan dit alarmsysteem te gevoelig worden. Pijn, vermoeidheid, tintelingen, een branderig gevoel of spierspanning kunnen dan blijven ontstaan of sterker worden, terwijl voortdurende weefselschade of druk op een zenuw het klachtenbeeld niet voldoende verklaart.

De klachten zijn daarbij echt en ontstaan niet bewust. Met een ontregeld zenuwstelsel bedoelen we dat het brein en zenuwstelsel te snel of te sterk reageren op signalen die als bedreigend worden ingeschat.

Revalidatiearts John Sarno beschreef dit als Tension Myositis Syndrome (TMS). Onder anderen Howard Schubiner, David Schechter en Alan Gordon ontwikkelden deze benadering verder. Pijnonderzoeker Lorimer Moseley legt uit hoe pijn ons tegen gevaar beschermt.

In de medische en wetenschappelijke literatuur kom je ook termen tegen als nociplastische pijn, neuroplastische pijn en centrale sensitisatie. Deze begrippen betekenen niet precies hetzelfde, maar hebben gemeen dat veranderingen in de verwerking van signalen door het zenuwstelsel een belangrijke rol kunnen spelen.

In dit artikel gebruiken we vooral de begrijpelijke term ontregeld zenuwstelsel.

De bouwvakker met de spijker door zijn schoen

Een Engelse bouwvakker sprong van een steiger en landde op een spijker die dwars door zijn schoen ging. Hij schreeuwde van de pijn en kreeg sterke pijnstilling. Toen de schoen werd verwijderd, bleek de spijker tussen zijn tenen door te zijn gegaan. Zijn voet was niet verwond.

De pijn was echt, maar de verwachte schade was er niet. Wat hij zag en dacht dat er was gebeurd, kon dus een hevige pijnreactie oproepen.

De spijker ging door de schoen, maar had de voet niet verwond.

Het rubberen-armexperiment

Bij de rubberen-handillusie kan een kunsthand als onderdeel van het eigen lichaam aanvoelen. Een dreiging naar die hand kan een schrik- of dreigingsreactie oproepen. Dat is op zichzelf geen bewijs dat de proefpersoon pijn voelde.

Verwachting kan pijn veranderen

Pijn en schade zijn dus niet hetzelfde. Dat betekent niet dat schade nooit belangrijk is, maar wel dat het brein ook verwachtingen en eerdere ervaringen meeweegt.

11.2 Welke aanwijzingen passen bij een ontregeld zenuwstelsel?

Dat een ontregeld zenuwstelsel klachten kan veroorzaken, betekent nog niet dat dit ook jouw klachten verklaart. Daarom kijken we niet alleen naar wat medisch onderzoek níét laat zien, maar vooral naar positieve aanwijzingen in het patroon van de klachten.

De klinische gids van Clarke, Schechter en Schubiner beschrijft hoe je dit klachtenpatroon aan positieve kenmerken kunt herkennen. De aanwijzingen worden sterker wanneer meerdere van de volgende patronen samenkomen:

• De klachten wisselen in intensiteit, verplaatsen of verspreiden zich. Soms zijn ze sterk aanwezig en op andere momenten veel minder, zonder duidelijke verandering in lichamelijke belasting.
  
  
• Stress of emoties verergeren je klachten. Wanneer je ontspannen of afgeleid bent, verminderen ze juist, bijvoorbeeld tijdens een hobby of een prettig gesprek.
  
  
• De klachten beginnen al vóór een activiteit of verschillen sterk tussen situaties met ongeveer dezelfde belasting. Verwachting of de situatie maakt dus verschil.
  
  
• Veel controleren of steeds letten op wat je qua klachten voelt, gaat samen met meer klachten.
  
  
• Je bent bang dat bewegen of belasten je gewricht verder beschadigt. Daardoor ga je bewegingen vermijden of je gewricht steeds meer beschermen.
  
  
• De klachten zijn ontstaan of toegenomen tijdens of na een stressvolle periode. Ook in het verleden had je soms langdurige klachten zonder duidelijke oorzaak.
  
  
• Eerdere behandelingen helpen steeds maar tijdelijk of het resultaat past niet bij de aangenomen lokale verklaring. Dat vraagt herbeoordeling en bewijst op zichzelf geen ontregeld zenuwstelsel.
  
  
• Triggerpoints roepen je herkenbare klachten op. Gerichte behandeling verandert de klachten, maar de triggerpoints en klachten blijven terugkomen.

Niet ieder kenmerk hoeft aanwezig te zijn. Past geen andere medische verklaring beter en komen meerdere positieve aanwijzingen samen? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel de meest waarschijnlijke oorzaak zijn.

Ontdek of een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten meespeelt

11.3 Hoe kan een ontregeld zenuwstelsel klachten in stand houden?

Wanneer het zenuwstelsel een beweging of situatie als bedreigend heeft leren herkennen, kan het daarop steeds sneller reageren. Zo kan bijvoorbeeld wandelen, traplopen of een bepaalde beweging klachten gaan oproepen, ook wanneer die activiteit op zichzelf geen schade veroorzaakt.

Dit gebeurt niet bewust. Het zenuwstelsel heeft als het ware geleerd: hier moet ik voor oppassen. Verwachting, angst en eerdere ervaringen kunnen die beschermingsreactie vervolgens versterken.

De 9 F’s die herstel in de weg kunnen zitten

Ook de manier waarop je op klachten reageert, kan het alarmsysteem onbedoeld actief houden. Denk aan voortdurend letten op de klachten, bang zijn dat je je gewricht verder beschadigt, steeds een nieuwe oplossing zoeken of de klachten proberen weg te krijgen.

De 9 F’s zijn geen aparte oorzaken of diagnoses. Ze laten zien welke gedachten, emoties en gedragingen het gevoel van dreiging kunnen blijven versterken.

Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan

Klachten kunnen onzekerheid of angst oproepen. Daardoor ga je er meer op letten, activiteiten vermijden, je lichaam testen of steeds zoeken naar een oplossing. Voor het zenuwstelsel kan dat opnieuw bevestigen dat er iets mis of gevaarlijk is.

Het alarmsysteem blijft daardoor actief en de klachten kunnen sterker worden. Dat zorgt weer voor meer onzekerheid en beschermgedrag. Zo kunnen klachten, onzekerheid, gedrag en het alarmsysteem van het zenuwstelsel elkaar blijven beïnvloeden.

De vicieuze cirkel van klachten.

Het herkennen van deze cirkel kan een belangrijke eerste stap zijn om hem te doorbreken.

Hoe dit er in de praktijk uit kan zien

Mariëtte B vertelt dat zij tien jaar pijn had, vooral in haar rechterknie. Lopen kon vervelend zijn en later kreeg zij ook klachten in haar andere knie. Haar huisarts en twee fysiotherapeuten hadden artrose als verklaring genoemd.

Zij vertelt dat zij na het doorlopen van het BreinMedicijn-programma weer kon wandelen. Dit is haar eigen gerapporteerde ervaring; die bewijst niet dat artrose geen rol speelde of dat een operatie voor iemand anders onnodig is.

Lees het volledige herstelverhaal van Mariëtte B

Ontdek hoe deze vicieuze cirkel werkt

Bekijk de gratis online training

11.4 Wat laat onderzoek zien en wanneer past BreinMedicijn?

Onderzoek laat zien dat artsen niet alleen hoeven te kijken naar wat de klachten níét verklaart. Ze kunnen ook letten op kenmerken die erop wijzen dat een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke rol speelt.

Onderzoek bij artrose. Bij 113 mensen met knieartrose was de groep met veel pijn en weinig röntgenafwijkingen gevoeliger voor pijnprikkels. Dat ondersteunt dat niet alleen het gewricht, maar ook de verwerking van pijnsignalen van belang kan zijn.

Wat levert uitleg over pijn op? Bij 68 mensen rond een knieprothese gaven twee educatiesessies na drie maanden geen extra pijnvermindering boven gebruikelijke zorg. Wel veranderde de aandacht voor pijn.

Een overzicht van onderzoek naar pijneducatie en bewegen bij knieartrose vond weinig tot geen extra effect op pijn en dagelijks functioneren. Angst voor bewegen en negatieve gedachten over pijn namen wel af, en het vertrouwen in het eigen kunnen nam toe. De onderzochte pijneducatie is niet hetzelfde als een volledig PRT- of BreinMedicijn-programma. Voor heupartrose vond dit overzicht geen interventieonderzoek.

Hieronder volgen twee onderzoeken bij rug- of nekpijn. Het eerste beschrijft een klinische beoordeling van patiënten uit één revalidatiepraktijk; het tweede onderzoekt een behandeling.

Een ontregeld zenuwstelsel kan aan kenmerken worden herkend

De Amerikaanse internist en onderzoeker Howard Schubiner en zijn collega’s onderzochten 222 mensen met langdurige rug- of nekpijn. Bij iedere deelnemer werd lichamelijk onderzoek gedaan en werden beschikbare scans beoordeeld. Bij 97,7% van de deelnemers was minstens één zichtbare afwijking aan de wervelkolom op de scans te zien.

Bij 88,3% vonden de onderzoekers de zichtbare afwijkingen niet de beste verklaring voor de pijn. Het klachtenpatroon - bijvoorbeeld wisselende of verspreidende pijn en verergering door stress - paste volgens hun klinische beoordeling beter bij een ontregeld zenuwstelsel.

Ook langdurige pijn kan sterk verminderen

Een onderzoek naar Pain Reprocessing Therapy (PRT) volgde 151 volwassenen met langdurige rugpijn waarbij geen lichamelijke oorzaak de pijn voldoende verklaarde. Bij PRT leren mensen om pijnsignalen minder als teken van schade of gevaar te zien en bewegingen weer als veilig te ervaren. De deelnemers hadden gemiddeld ongeveer tien jaar pijn.

Na vier weken was:

• 66% van de PRT-groep pijnvrij of vrijwel pijnvrij;
  
  
• 20% van de groep die wist dat zij een nepbehandeling (placebo) kreeg, pijnvrij of vrijwel pijnvrij;
  
  
• 10% van de groep met gebruikelijke zorg pijnvrij of vrijwel pijnvrij.

De verbetering bleef na één jaar grotendeels bestaan.

Pain Reprocessing Therapy: drie groepen in het onderzoek met 151 deelnemers.

Dit onderzoek ging niet over artrose. De percentages kunnen daarom niet rechtstreeks op artrose worden toegepast. Het laat wel zien dat langdurige klachten sterk kunnen verminderen wanneer een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke rol speelt en de aanpak daarop gericht is.

Dat sluit aan bij wat we in de praktijk zien bij mensen met aanhoudende artroseklachten.

Pain Reprocessing Therapy is namelijk één van de methoden die binnen het behandelprogramma van BreinMedicijn wordt gebruikt.

Wanneer past BreinMedicijn?

BreinMedicijn past vooral wanneer je klachten medisch voldoende zijn onderzocht en er aanwijzingen zijn dat een ontregeld zenuwstelsel de klachten veroorzaakt of in stand houdt.

De gratis Artrose test helpt je te onderzoeken of er bij jouw klachten aanwijzingen zijn voor een ontregeld zenuwstelsel.

Je leert binnen het behandelprogramma onder andere anders reageren op pijn en tintelingen, angst voor beschadiging verminderen, beschermgedrag loslaten en aangeleerde triggers doorbreken.

In hoofdstuk 12 lees je welke vervolgstap in jouw situatie het meest logisch is.

12. Wat is de verstandigste volgende stap?

De beste vervolgstap hangt vooral af van wat je klachten waarschijnlijk veroorzaakt. Daarbij is belangrijk hoe goed artrose je klachten verklaart en of er aanwijzingen zijn voor een andere oorzaak.

Gebruik de volgende situaties als praktische leidraad:

• Wordt een gewricht plots erg pijnlijk, warm of dik, of kun je het plots niet belasten? Neem dezelfde dag contact op met je huisarts of huisartsenpost. Ben je daarbij ernstig ziek, dan is onmiddellijke spoedbeoordeling nodig. Ernstige rug- of beenpijn met nieuwe blaas- of darmproblemen of gevoelsverlies rond kruis en billen, plots krachtsverlies of snel toenemende neurologische uitval vraagt onmiddellijke medische beoordeling. Laat ook andere nieuwe of toenemende gevoels- of krachtsuitval snel beoordelen.
  
  
• Passen je klachten duidelijk bij artrose en zijn ze mild of stabiel? Dan kunnen bewegen, oefentherapie en zo nodig passende pijnmedicatie passend zijn. Bij ernstige, aanhoudende artroseklachten ondanks passende behandeling kan een operatie een logische volgende stap zijn.
  
  
• Verklaart artrose maar een deel van je klachten of blijven de klachten na behandeling bestaan? Dan is het verstandig om opnieuw te kijken naar een gewrichtsprobleem of complicatie, omliggende spieren en pezen, een mogelijke zenuwoorzaak en triggerpoints. Zijn onderzoeken, diagnoses en behandelresultaten moeilijk met elkaar te rijmen? Dan kan onze 360° Klachtenanalyse helpen om de verschillende mogelijke verklaringen naast elkaar te zetten.
  
  
• Zijn er meerdere aanwijzingen voor een ontregeld zenuwstelsel? Dan is het belangrijk om ook deze verklaring serieus te nemen. De gratis Artrose test helpt je te onderzoeken of zulke aanwijzingen bij jouw klachten aanwezig zijn. Past dit patroon duidelijk, dan kan het behandelprogramma van BreinMedicijn een logische vervolgstap zijn.

Ben je al bezig met het herstellen van een ontregeld zenuwstelsel, maar blijft je herstel steken? Dan kan de BreinMedicijn Herstelanalyse helpen om te onderzoeken wat je herstel op dit moment belemmert.

Veelgestelde vragen over artrose

Bronnen