Belangrijk om te weten
Een ontregeld zenuwstelsel is meestal niet zichtbaar bij regulier medisch onderzoek. Daardoor kan het als mogelijke verklaring voor aanhoudende klachten over het hoofd worden gezien.
Gratis Artrose test
Bij langdurige of moeilijk verklaarbare klachten kan een ontregeld zenuwstelsel een aanvullende of zelfs de belangrijkste oorzaak zijn.
Wil je weten of dit bij jouw klachten een rol kan spelen? De gratis test brengt in kaart of je positieve aanwijzingen herkent die daarbij passen, zoals sterk wisselende klachten of klachten die duidelijk veranderen onder invloed van stress, ontspanning of afleiding.
Binnen enkele minuten krijg je een eerste indicatie van de mate waarin een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten meespeelt en of het zinvol is om deze mogelijke oorzaak gericht te behandelen.
Je hebt rugpijn en op de foto staat artrose. Dan lijkt de verklaring misschien duidelijk: je rug is versleten en daar komt de pijn vandaan. Toch vertelt zo’n bevinding niet het hele verhaal. Dezelfde gewrichtsveranderingen kunnen bij de één veel klachten geven en bij de ander nauwelijks.
Artrose kan bijdragen aan je pijn. Ook een zenuwprobleem, de heup of spieren kunnen een rol spelen. Als die verklaringen niet voldoende passen en er meerdere positieve aanwijzingen zijn, kan een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke of zelfs de belangrijkste verklaring zijn.
In dit artikel lees je hoe je deze mogelijkheden uit elkaar houdt, wat onderzoeken wel en niet vertellen en welke aanpak kan passen. Het doel is dat je begrijpt welke bevindingen bij jouw klachten belangrijk zijn en welke volgende stap zinvol kan zijn.
Zijn je klachten voldoende medisch onderzocht en past een ontregeld zenuwstelsel bij het patroon? Het behandelprogramma van BreinMedicijn richt zich op klachten die daardoor ontstaan of blijven bestaan. Je leest op de programmapagina hoe die aanpak werkt.
Artrose in de rug wordt ook facetartrose of een versleten rug genoemd. Meestal gaat het om veranderingen in de kleine gewrichten achter in de wervelkolom: de facetgewrichten. De term ‘slijtage’ is bekend, maar je rug is geen machine die alleen maar verder verslijt. Het gaat om veranderingen in een heel gewricht, waarbij kraakbeen, bot en omliggende weefsels betrokken kunnen zijn.
De facetgewrichten verbinden de achterzijde van opeenvolgende wervels. Samen met de tussenwervelschijven helpen ze bewegingen begeleiden en belasting verdelen. Het kraakbeen zorgt voor een glad gewrichtsoppervlak; rond het gewricht zit een kapsel.
Bij artrose kan het kraakbeen veranderen, kan de gewrichtsspleet smaller worden en kan botaanbouw ontstaan. Ook het kapsel en weefsel rond het gewricht kunnen betrokken zijn. Dat kan samengaan met pijn en stijfheid bij bijvoorbeeld draaien of uit een stoel komen. Hoeveel je merkt, verschilt per persoon.
In een radiologieverslag staan soms verschillende woorden naast elkaar. Die beschrijven niet allemaal hetzelfde:
Deze veranderingen kunnen samen voorkomen. Een osteofyt kan bijvoorbeeld bij een opening voor een zenuw liggen. Dan is de vraag of het botuitsteeksel die ruimte vernauwt en of je klachten en zenuwonderzoek daarbij passen.
Sclerose betekent dat het bot onder het gewrichtsoppervlak dichter is geworden. Subchondrale cysten zijn kleine holten in dat bot, vlak onder het kraakbeen. Beide kunnen bij artrose van de facetgewrichten horen. Staat er alleen “intervertebrale artrose”, vraag dan welke structuur wordt bedoeld: de facetgewrichten, de tussenwervelschijf of veranderingen rond beide. In hoofdstuk 4 lees je hoe je zo’n verslag naast je klachten legt.
Dit schema toont een lagere tussenwervelschijf en extra bot aan de wervelranden. Het gaat hier om discusveranderingen en spondylose; facetartrose zit in de kleine gewrichten achter de wervels.
De onderrug bestaat uit lendenwervels. De letter L staat voor lumbaal. L4–L5 is het niveau tussen de vierde en vijfde lendenwervel. L5–S1 is de overgang van de vijfde lendenwervel naar het heiligbeen. Ook L1–L2, L2–L3 en L3–L4 zijn rugniveaus. ‘Laag lumbaal’ betekent onder in de onderrug.
Artrose op L4–L5 of L5–S1 zegt waar een verandering zit. Het vertelt niet automatisch waar je pijn moet voelen, hoeveel je kunt tillen of een operatie nodig is. Kijk ook of het verslag de facetgewrichten, de discus of beide beschrijft.
Cervicaal betekent in de nek; thoracaal of dorsaal verwijst naar de borstrug. Het ruggenmerg zelf is zenuwweefsel en krijgt geen artrose. Een vernauwing rond zenuwweefsel kan dat weefsel wel beïnvloeden.
Woorden als beginnend, mild, matig en ernstig beschrijven vaak hoeveel gewrichtsverandering op een beeld zichtbaar is. Beoordelingssystemen kunnen onder meer kijken naar de gewrichtsspleet, botaanbouw en andere botveranderingen.
Ernstige zichtbare artrose is niet automatisch hetzelfde als ernstige pijn of invaliditeit. Omgekeerd kan veel pijn bestaan zonder uitgesproken artrose. Vraag bij een uitslag welke structuur en welke indeling zijn bedoeld, en hoe de bevinding aansluit bij wat je voelt en kunt.
Reuma in de rug is een brede benaming die ook naar andere aandoeningen kan verwijzen. Artrose kan plaatselijke ontstekingsactiviteit geven, maar is niet hetzelfde als reumatoïde artritis of axiale spondyloartritis. Die laatste aandoening kan ontsteking in de rug en SI-gewrichten geven en vraagt eigen diagnostiek. Langdurige ochtendstijfheid, nachtelijke klachten en andere ontstekingsverschijnselen kunnen aanleiding zijn om dit te bespreken; één zo’n klacht stelt de diagnose niet.
Ook de volgende termen betekenen iets anders dan facetartrose:
Een hernia, kanaalvernauwing, SI-klacht, stuitpijn of zwangerschapsgerelateerde bekkenpijn is evenmin een ander woord voor rugartrose. Zulke problemen kunnen wel naast artrose bestaan. Bij pijn vanuit de rug naar een been kijkt de arts bijvoorbeeld naar een zenuwwortel; bij liespijn en moeite met de heup draaien ook naar de heup. Welke uitleg past, volgt uit de klacht én het onderzoek.
Artrose ontstaat door een samenspel van factoren. Leeftijd, aanleg, eerder letsel, langdurige belasting, lichaamsbouw en lichaamsgewicht kunnen betrokken zijn. Die factoren helpen verklaren waarom een gewricht verandert. Welke klacht je daar nu van hebt, is een volgende vraag: dezelfde zichtbare artrose kan bij de ene persoon veel hinder geven en bij de andere weinig. Eén beroep, sport of houding verklaart daarom niet vanzelf jouw huidige rugpijn. Meer over dit onderscheid lees je in hoofdstuk 11 over belasting.
Ook bij jonge volwassenen zijn soms rugveranderingen zichtbaar. In MRI-onderzoek bij 558 jonge volwassenen, gemiddeld 21 jaar oud, had bijna de helft ten minste één tussenwervelschijf met degeneratieve veranderingen. Bij een kwart was een uitstulping van een tussenwervelschijf te zien, ook bulging genoemd. Dit laat zien dat veranderingen aan tussenwervelschijven al op jonge leeftijd voorkomen. Het zijn geen percentages jongeren met facetartrose of met pijn door facetartrose.
Erfelijke aanleg legt je verdere verloop niet vast. Is bij jou een erfelijke aandoening of een chromosoomafwijking vastgesteld, bespreek dan met je specialist welke betekenis die heeft voor jouw botten en gewrichten. Die betekenis verschilt per aandoening. Voor de verklaring van je rugpijn blijven ook de plek, het verloop en de bevindingen bij onderzoek van belang.
Welke symptomen bij slijtage van de onderrug passen, hangt af van wat er precies aan de hand is. Lokale pijn en stijfheid komen voor, maar een lijstje symptomen kan niet vaststellen dat de facetgewrichten de pijnbron zijn. Kijk daarom ook naar uitstraling, verandering van gevoel of kracht en het verloop van de klachten.
Je kunt een zeurende pijn in de onderrug voelen, aan één kant of aan beide kanten naast de wervelkolom. De rug kan stijf aanvoelen wanneer je opstaat of na lang dezelfde houding. Draaien, bukken, uit een stoel komen of lang staan kan lastiger zijn. Soms trekt de pijn naar de bil of het bovenbeen.
Vertel zo concreet mogelijk wat lastig is: kom je moeilijk overeind uit een stoel, neemt de pijn toe na een tijd staan of word je wakker bij omdraaien in bed? De arts onderzoekt welke beweging de vertrouwde klacht oproept en kijkt ook naar mogelijke bijdragen van spieren, heupen en zenuwen. Dat is nodig omdat deze klachten bij meer rugproblemen voorkomen. Een vast lijstje symptomen stelt de oorzaak niet vast; de richtlijn over facetpijn beschrijft die beperking van klachten en lichamelijk onderzoek.
Rugpijn kan naar de bil of het bovenbeen trekken zonder dat er aantoonbare zenuwschade is. Uitstraling naar het onderbeen of de voet, tintelingen, minder gevoel of krachtsverlies maakt onderzoek naar een zenuwwortelprobleem belangrijker. Een hernia of vernauwing kan bijvoorbeeld een zenuwwortel beïnvloeden. De gebieden overlappen; alleen de plek van de pijn beslist niet.
Bij een vernauwing van het wervelkanaal kunnen één of beide benen pijn doen, zwaar aanvoelen of tintelen bij staan en lopen. Zitten of vooroverbuigen geeft soms verlichting. Daardoor kan fietsen beter gaan dan lopen. Ook dit patroon moet samen met onderzoek worden beoordeeld.
Pijn in de heupstreek, lies, bil of rond het SI-gewricht kan eveneens uit de heup of spieren komen. Moeite met schoenen aantrekken, opstaan of lopen helpt de arts de klacht begrijpen, maar vertelt op zichzelf niet waar de pijn vandaan komt. Heb je sinds kort minder kracht, waardoor bijvoorbeeld je voet gaat slepen? Dat is iets anders dan alleen een vermoeid gevoel.
Nachtelijke pijn kan je slaap flink verstoren. Ze zegt op zichzelf niet welke structuur de pijn veroorzaakt. Bespreek aanhoudende of duidelijk veranderende nachtelijke pijn, zeker als je daarnaast lang stijf bent, koorts hebt of je ziek voelt.
Kraken of klikken komt vaak voor en bewijst op zichzelf niet dat je rug verder beschadigt. Kramp en vermoeidheid zijn geen specifieke artrosesignalen. Slaap, belasting, medicatie en andere verschijnselen kunnen relevant zijn. Blijven deze klachten bestaan of veranderen ze duidelijk, laat dan beoordelen wat erachter zit. Ga bij kramp niet vanzelf uit van een magnesiumtekort.
Bel direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost als je bij rugklachten één van deze nieuwe veranderingen merkt:
Hier kan een dringend te behandelen probleem achter zitten. Wacht niet op oefeningen, een online test of een pijnprogramma. Bij koorts waarbij je je heel ziek voelt is beoordeling dezelfde dag nodig.
Maak een afspraak bij nieuwe, duidelijk veranderende of aanhoudend beperkende rugklachten. Dat is ook verstandig na een val, bij kanker in de voorgeschiedenis, bij kleiner of krommer worden of als het herstel tegenvalt. Een arts beoordeelt welke betekenis die informatie samen met de overige klachten heeft.
Kijk bij verandering niet alleen naar hoeveel pijn je hebt. Minder ver kunnen lopen of blijvend minder gevoel is ook belangrijk om te bespreken. Krijg je nieuw krachtsverlies, bijvoorbeeld doordat je voet ineens gaat slepen of je niet meer goed op je hiel kunt staan? Bel dan direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost, zoals bij de alarmsignalen in paragraaf 2.4. Veel pijn en uitval door een zenuwprobleem zijn verschillende dingen.
Een eerdere artrosediagnose of geruststellende scan verklaart niet ieder later symptoom. Ook na een technisch geslaagde behandeling kan opnieuw onderzoek nodig zijn.
Rug- of bekkenpijn tijdens de zwangerschap is niet automatisch pijn door artrose. Bespreek beperkende klachten met de verloskundige of huisarts.
Heb je pijnstilling nodig, dan heeft paracetamol tijdens de zwangerschap de voorkeur. Gebruik het zo kort mogelijk en in de laagste dosis die helpt. Gebruik vanaf 20 weken zwangerschap geen ibuprofen, naproxen of diclofenac op eigen initiatief, ook geen gel. Laat arts of apotheker je concrete medicatiegebruik beoordelen.
Begrijp hoe pijn kan blijven bestaan. In de gratis online training leggen we uit hoe het zenuwstelsel klachten kan blijven oproepen en hoe je aan herstel kunt werken. Dat helpt je deze mogelijke verklaring beter begrijpen.
Bekijk de gratis online training
Bij onderzoek zijn twee vragen belangrijk: welke veranderingen zijn aanwezig, en welke daarvan verklaren je klachten? Een gesprek en lichamelijk onderzoek geven richting. Een scan of andere test wordt vooral toegevoegd als de uitkomst iets kan veranderen aan de aanpak.
De arts vraagt waar je pijn zit, hoe die begonnen is en wat er in de loop van de tijd verandert. Ook komen bijvoorbeeld lopen, zitten, slapen en werken aan bod. Zijn er tintelingen, minder gevoel of problemen met kracht? Wat gebeurt er bij bewegen, rust of een andere omgeving?
Daarna kijkt de arts onder meer naar bewegen en lopen. Pijn bij bukken, strekken of draaien is een bevinding, maar niet uniek voor facetpijn. Goed kunnen bewegen sluit pijn of artrose ook niet uit. Het gesprek en onderzoek helpen bepalen welke verklaring verder onderzocht moet worden en of verwijzing iets toevoegt. Niet iedereen met artrose op een foto heeft een reumatoloog, neuroloog of chirurg nodig.
Bij lichamelijk onderzoek bekijkt de arts verschillende mogelijke verklaringen voor je klachten. De arts kan links en rechts vergelijken hoe goed de zenuwen werken, herkenbare beenpijn proberen op te roepen en heupen of spieren onderzoeken. De bevindingen worden samen beoordeeld.
Wat onderzoekt het? De arts vergelijkt de kracht en het gevoel links en rechts en kan reflexen en lopen onderzoeken. Met de kniepeesreflex en bewegingen zoals je knie strekken, je voet optillen en op je tenen staan beoordeelt de arts hoe goed de betrokken zenuwen werken.
Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Een samenhangende verandering van kracht, gevoel of reflexen kan wijzen op een probleem met een zenuwwortel.
Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Normale bevindingen betekenen dat bij dit onderzoek geen duidelijke uitval is aangetoond; zenuwwortelpijn blijft mogelijk.
Pijn en inspanning kunnen een krachtmeting beïnvloeden. Met één normaal onderdeel van het onderzoek kun je druk op een zenuw daarom niet uitsluiten.
Wat onderzoekt het? Bij de proef van Lasègue lig je op je rug en tilt de arts een gestrekt been op. De vraag is of daarbij jouw herkenbare uitstralende beenpijn ontstaat. Bij de gekruiste Lasègue tilt de arts het andere been op en kijkt of dat de bekende pijn in het pijnlijke been oproept.
Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Een herkenbare reactie kan de verdenking op zenuwwortelprikkeling ondersteunen. Alleen spanning in de spieren aan de achterkant van je bovenbeen, de hamstrings, is een andere reactie.
Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Blijft de herkenbare pijn uit, dan worden sommige problemen met een zenuwwortel minder waarschijnlijk. Ze zijn daarmee niet allemaal uitgesloten.
De proef is geen test voor facetartrose en stelt op zichzelf geen diagnose. Bij een verdenking op een zenuwwortel hoger in de onderrug is ander gericht onderzoek nodig.
Wat onderzoekt het? Bij het heuponderzoek buigt en draait de arts je heup, meestal terwijl je ligt. Hij kijkt hoe ver die kan bewegen en of daarbij precies de pijn ontstaat waarvoor je komt, bijvoorbeeld in de lies of bil.
Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Een pijnlijke, beperkte heupbeweging geeft reden om de heup verder te beoordelen. De vraag is dan of behandeling van de heup beter aansluit bij die klacht dan behandeling van de rug.
Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Beweegt de heup soepel en ontstaat de bekende klacht niet, dan levert dit onderzoek minder aanwijzingen op dat de pijn uit de heup komt. De arts legt dit naast het lopen, de pijnplek en de andere bevindingen. Heupbewegingen hebben ook een plaats in de Nederlandse richtlijn voor onderzoek bij uitstralende beenpijn.
Wat onderzoekt het? Bij spieronderzoek voelt de behandelaar gericht aan rug- of bilspieren en kan hij je een herkenbare beweging laten uitvoeren. Roept druk op een bepaalde spier precies jouw vertrouwde pijn op?
Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Binnen de triggerpointbenadering van Davies en Davies telt dat mee als aanwijzing dat die spier aan je pijn bijdraagt. Alleen een gevoelige plek bij hard drukken zegt minder over de klacht waarvoor je komt.
Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Ontstaat de bekende pijn niet, dan zijn er bij dit onderzoek minder aanwijzingen dat juist die spier aan je pijn bijdraagt.
Bij een herkenbare reactie kan de behandelaar nagaan wat een gerichte aanpak verandert aan diezelfde dagelijkse handeling, zoals bukken of opstaan. In hoofdstuk 10 over spieren en triggerpoints lees je hoe zo’n reactie wordt beoordeeld en wat tijdelijke verlichting of terugkeer van de pijn kan betekenen.
Een foto, MRI en CT laten verschillende delen van de rug zien. Ze zijn vooral zinvol als er een gerichte vraag is en de uitslag de aanpak kan veranderen. Herhaald scannen om alleen de ‘slijtage bij te houden’ helpt doorgaans niet.
Wat onderzoekt het? Een röntgenfoto laat vooral de botten zien. De arts bekijkt bijvoorbeeld de stand van de wervels, ruimte tussen gewrichtsoppervlakken en botaanbouw. Bij een gerichte verdenking kan de foto ook informatie geven over een wervelbreuk of verschuiving.
Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Een smallere gewrichtsspleet of botaanbouw kan ondersteunen dat er artrose is. De foto laat dan zien wat er veranderd is. Om te beoordelen of die verandering jouw pijn verklaart, kijkt de arts ook naar de pijnplek en de bewegingen en activiteiten die klachten geven.
Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Op een normale foto zijn in de beoordeelde botten en gewrichten geen duidelijke afwijkingen te zien. Er zijn dan minder aanwijzingen voor de botafwijking waarnaar werd gezocht. De facetgewrichten zijn op een gewone foto niet in alle richtingen goed te beoordelen, en zenuwen en spieren zijn niet goed zichtbaar. Bij beenpijn met veranderd gevoel of minder kracht blijft daarom gericht zenuwonderzoek belangrijk. Of ander beeldonderzoek helpt, hangt af van de vraag die nog openstaat. Volgens de richtlijn voor beeldvorming bij rugpijn is verder onderzoek vooral zinvol als de uitslag de behandeling kan veranderen.
Wat onderzoekt het? Een MRI maakt doorsneden van de rug waarop onder meer tussenwervelschijven, het wervelkanaal, zenuwopeningen en omliggende weefsels te zien zijn. Bij een vermoeden van zenuwbeknelling kan de arts bijvoorbeeld laten beoordelen of een hernia of vernauwing een zenuwwortel raakt of verdrukt.
Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Druk op een zenuwwortel ondersteunt die verklaring als de aangedane zenuw, de kant van de klachten en het onderzoek van kracht, gevoel en reflexen op elkaar aansluiten. Dan bespreekt de arts wat dit betekent voor behandeling. Alleen artrose op de MRI geeft dat antwoord nog niet; de scan beslist ook niet zelfstandig of een operatie nodig is.
Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Is er geen passende zenuwdruk zichtbaar, dan krijgt juist die verklaring minder steun. Dat betekent niet dat de pijn niet echt is of dat daarmee een ontregeld zenuwstelsel is aangetoond. De arts kijkt welke bevindingen uit het klachtenverhaal en lichamelijk onderzoek wél richting geven. Lees meer over de betekenis van MRI bij vernauwing en in het hoofdstuk over scanbevindingen en pijn.
Wat onderzoekt het? Een CT gebruikt röntgenstraling om gedetailleerde doorsneden te maken. Daarmee kunnen de botten en facetgewrichten vanuit verschillende richtingen worden bekeken. De arts kan bijvoorbeeld willen weten of botaanbouw een zenuwopening vernauwt of hoe een bepaalde botverandering er precies uitziet.
Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Laat de CT zo’n vernauwing door bot zien, dan is duidelijker waar de ruimte kleiner is. De arts vergelijkt dat met de kant van de beenklachten en het zenuwonderzoek. Komt dit overeen, dan kan de uitslag helpen een behandeling te kiezen of voor te bereiden. Een gevonden botverandering zonder bijpassende klacht heeft een andere betekenis.
Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Is de gezochte botafwijking niet zichtbaar, dan wordt die verklaring minder waarschijnlijk. Een normale CT beantwoordt niet iedere vraag over een tussenwervelschijf, zenuw of spier. De keuze tussen onderzoeken hangt af van wat de arts wil beoordelen: CT geeft veel botdetail, terwijl MRI andere weefsels beter kan laten zien. Vanwege de straling wordt niet standaard na iedere röntgenfoto of MRI ook een CT gemaakt.
Wat onderzoekt het? Bloedonderzoek kan helpen als de arts een ontstekingsziekte of een andere aandoening vermoedt. Er wordt bloed afgenomen voor bepalingen die bij die vraag passen. CRP en BSE zijn bijvoorbeeld waarden die bij een ontsteking verhoogd kunnen zijn.
Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Zijn deze waarden verhoogd, dan kan dat steun geven aan de verdenking op ontsteking. De uitslag vertelt nog niet welke ziekte erachter zit of waar de rugpijn vandaan komt. De arts beoordeelt daarom ook bijvoorbeeld langdurige ochtendstijfheid, nachtelijke klachten en bevindingen bij onderzoek, en bespreekt of beoordeling door een reumatoloog nodig is.
Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Normale CRP- en BSE-waarden betekenen dat deze ontstekingswaarden niet verhoogd zijn. Axiale spondyloartritis is daarmee niet uitgesloten. Dat staat ook in de richtlijn over onderzoek naar spondyloartritis. Blijft het klachtenpatroon daarop wijzen, dan wordt de beoordeling dus niet alleen vanwege normaal bloedonderzoek afgesloten.
Er is geen bloedtest die bepaalt of een facetgewricht jouw actuele pijn veroorzaakt. Een algemeen pakket ontstekingswaarden, antistoffen of vitamines is daarom geen standaardonderzoek voor rugartrose; de arts kiest welke bloedwaarden worden onderzocht op basis van de aandoening die hij vermoedt.
Wat onderzoekt het? Bij een medial-branch-proefblokkade verdooft een pijnspecialist gericht kleine zenuwtakjes naar de facetgewrichten. Vooraf spreek je af bij welke bekende pijn je het effect van de verdoving beoordeelt en op welke momenten. Denk aan de pijn bij opstaan of een tijd staan. De vraag is of juist die pijn tijdens de werking van de verdoving duidelijk afneemt.
Wat betekent een afwijkende/positieve uitslag? Voldoende tijdelijke verlichting geeft steun aan een bijdrage van de facetgewrichten en kan helpen bepalen of een zenuwbehandeling een optie is.
Wat betekent een normale/negatieve uitslag? Blijft de herkenbare pijn onveranderd, dan krijgt die behandeling minder steun.
De specialist beoordeelt ook de uitvoering en omstandigheden: verdoving kan zich verspreiden en verwachtingen kunnen invloed hebben. De consensus over facetonderzoek beschrijft waarom een proefblokkade geen foutloos antwoord geeft op de vraag waar de pijn vandaan komt.
De Nederlandse richtlijn voor radiofrequente behandeling noemt onder meer minimaal 50% pijnvermindering na een correct uitgevoerd proefblok als voorwaarde om die behandeling te overwegen. Dit is een selectievoorwaarde voor die specifieke behandeling, geen garantie op resultaat en geen test die iedereen met rugartrose moet krijgen. In hoofdstuk 8 staan de behandelkeuzes en hun onderbouwing.
Een scan kan laten zien dat je artrose hebt. De volgende vraag is of die artrose jouw pijn en beperkingen verklaart. Daarvoor kijkt de arts naar de bekende klacht, dagelijkse activiteiten, lichamelijk onderzoek en het verloop. Een plaatselijke bijdrage van de facetgewrichten kan aannemelijk zijn, terwijl beenpijn of een breder pijnpatroon daarnaast een andere verklaring heeft.
De vijf situaties hieronder helpen die samenhang begrijpen. Het is een praktische uitleg, geen medische puntentest of indeling van lichte naar ernstige artrose. Hoe overtuigend een verklaring is, hoeveel van je klachten zij verklaart en hoe snel je hulp nodig hebt, zijn verschillende vragen.
Er is geen uniek klachtenpatroon of lichamelijk teken dat facetpijn betrouwbaar vaststelt. Alleen pijn bij drukken of draaien plus artrose op een scan geeft daarom geen zeer sterke aanwijzingen. Een zorgvuldige beoordeling van mogelijke facetpijn combineert de bevindingen en hun beperkingen. Ontbreekt belangrijk onderzoek, dan blijft de beoordeling onvolledig; dat valt niet onder weinig of nauwelijks aanwijzingen.
Je hebt een duidelijk afgebakende, steeds herkenbare pijn in de onderrug, bijvoorbeeld rechts naast de wervelkolom bij opstaan en lang staan. De arts kijkt wat er gebeurt bij opstaan, bukken en draaien en onderzoekt ook de heup en spieren. Ook kijkt de arts hoe goed de zenuwen werken. Een gemaakte scan laat facetartrose in die regio zien. Voor juist deze plaatselijke pijn is geen andere verklaring gevonden die beter past.
In dit voorbeeld heeft de pijnspecialist ook een proefblokkade gekozen, omdat de uitslag helpt bij een mogelijke behandelkeuze. Tijdens de verwachte werking van de verdoving wordt juist de bekende pijn duidelijk minder bij dezelfde afgesproken activiteit. De specialist beoordeelt of die reactie betekenisvol is en of de uitvoering en het tijdsverloop kloppen. Een proefblok is geen verplicht onderzoek voor iedereen met rugartrose.
In zo’n zorgvuldig beoordeelde situatie kan er veel steun zijn voor de facetgewrichten als bron van de plaatselijke rugpijn. Het gaat om de samenhang en eventuele aanvullende onderzoeksuitslagen, niet om de scan alleen. Ook duidelijke pijnvermindering na een proefblokkade geeft geen volledige zekerheid over de pijnbron en verklaart niet automatisch andere klachten, zoals minder gevoel in een voet.
Bespreek behandeling met een concreet doel, zoals gemakkelijker opstaan of langer kunnen staan. Passende beweging en begeleiding blijven belangrijke mogelijkheden. Een ingreep volgt niet vanzelf uit sterke aanwijzingen; de pijnspecialist weegt het eerdere herstel, de beperkingen en de voor- en nadelen van de behandeling mee. In hoofdstuk 8 over behandelingen lees je welke opties daarbij passen.
Plaatselijke pijn en stijfheid in de onderrug keren bij vergelijkbare activiteiten terug. Bijvoorbeeld bij overeind komen, een tijd rechtop staan of draaien. Tijdens het onderzoek treden diezelfde pijn en beperkingen op, en eventuele beeldvorming toont facetartrose in dezelfde regio. De arts onderzoekt ook de heupen en kijkt hoe goed de zenuwen werken; een andere oorzaak staat niet duidelijker op de voorgrond.
Er is nog geen overtuigende aanvullende bevestiging dat juist het facetgewricht de pijnbron is. Dat kan ook zo blijven: niet iedereen heeft voor een passende behandeling een CT, MRI of proefblokkade nodig. Vooral bewegen en druk op de rug kunnen meerdere weefsels tegelijk belasten.
Een bijdrage van de facetgewrichten is aannemelijk, maar de plaats van de pijnbron staat niet met zekerheid vast. “Sterke aanwijzingen” betekent hier dat de arts voldoende samenhang ziet om deze bijdrage bij de aanpak te betrekken. Het is geen diagnose die je uit een lijstje bewegingen of één positieve test kunt aflezen.
Kies samen een aanpak waarmee je de lastige activiteiten opbouwt en spreek af wat je volgt: pijn bij opstaan, looptijd of hoeveel je op een dag kunt doen. Beoordeel na de afgesproken periode wat verbeterde en wat niet. Bij onvoldoende herstel wordt de verklaring opnieuw bekeken. Hoofdstuk 7 geeft praktische mogelijkheden; hoofdstuk 9 helpt bij klachten die blijven of terugkomen.
Een plaatselijke rugklacht kan bij de onderzochte facetgewrichten passen, terwijl je daarnaast andere klachten hebt. Bijvoorbeeld pijn die tot in het onderbeen trekt, tintelingen en minder gevoel aan één voet. De arts onderzoekt voor die beenklacht afzonderlijk de kracht, het gevoel, de reflexen en zo nodig de ruimte voor een zenuwwortel.
Een ander voorbeeld is dat de beenpijn na een passende behandeling afneemt, maar pijn bij opstaan of draaien in bed blijft. Of dezelfde dagelijkse taak geeft sterk verschillende pijn: op een ontspannen moment lukt bukken, terwijl vergelijkbaar bukken bij spanning veel pijnlijker is. Die verschillen verdienen een eigen uitleg.
Een verklaring kan sterk zijn voor één klacht zonder alles te verklaren. Een zenuwwortelprobleem kan bijvoorbeeld de beenpijn verklaren; de resterende rugpijn vraagt dan nog beoordeling. Ook spieren of een ontregeld zenuwstelsel kunnen naast een gewrichts- of zenuwprobleem bijdragen. Voor iedere bijdrage zijn eigen aanwijzingen nodig: alleen artrose op de scan en veel stress maken nog geen gemengd klachtenbeeld.
Beschrijf per klacht wat veranderde en spreek af wat je wilt bereiken. Bijvoorbeeld verder lopen voor de beenklachten en gemakkelijker uit bed komen voor de rugklachten. Bespreek het onderzoek in hoofdstuk 3 en de spieruitleg in hoofdstuk 10 als die vragen nog openstaan. Bij meerdere duidelijke aanwijzingen voor een ontregeld zenuwstelsel kan daarnaast de aanpak uit hoofdstuk 12 passen.
Op een scan staat facetartrose, maar de klacht waarvoor je hulp zoekt sluit daar slecht bij aan. Je hebt bijvoorbeeld vooral liespijn bij schoenen aantrekken en in of uit de auto stappen. Bij onderzoek kan de heup minder ver bewegen en roept juist heupbeweging de vertrouwde liespijn op. Het onderzoek van de rug geeft minder richting voor deze klacht.
Er zijn weinig aanwijzingen dat de gevonden rugartrose de belangrijkste verklaring voor juist deze liesklacht is. Het onderzoek wijst eerder naar de heup. Eén normale rugtest is niet doorslaggevend; vooral de herkenbare klacht bij heupbeweging en de bijbehorende beperking geven richting.
Laat de heupklacht gericht beoordelen en bespreek of aanvullend onderzoek of behandeling van de heup nodig is. Vraag wat de uitkomst voor de aanpak verandert. Alleen de zichtbare facetartrose behandelen kan dan het belangrijkste probleem missen. Meer over heup- en rugonderzoek staat in hoofdstuk 3.
De artrosebevinding sluit na passende medische beoordeling nauwelijks aan bij de klachten die je nu hebt. De pijn zit bijvoorbeeld de ene keer links en de andere keer rechts of verspreidt zich over een veel groter gebied. Ze verschilt herhaald sterk bij ongeveer dezelfde lichamelijke activiteit. Soms begint de pijn al wanneer je aan de beweging denkt, terwijl die activiteit tijdens afleiding veel beter gaat.
Ook het onderzoek wijst niet sterker op een andere lichamelijke verklaring. Je merkt bovendien meerdere terugkerende veranderingen van de klachten bij spanning, aandacht, ontspanning of afleiding. Het gaat om een terugkerend patroon, niet alleen om de gewone afwisseling van een goede en een slechte dag.
De artrose is dan onwaarschijnlijk als hoofdverklaring voor dit brede of sterk wisselende klachtenpatroon. Zij kan op de scan aanwezig zijn zonder de huidige pijn goed te verklaren. Als de medische beoordeling en de genoemde terugkerende patronen samen overtuigend wijzen op een andere verwerking van pijnsignalen, kan een ontregeld zenuwstelsel de belangrijkste verklaring zijn. Een normale scan of een mislukte behandeling alleen geeft die conclusie niet.
Richt de aanpak op die beter passende verklaring. Met de gratis Artrose test kun je nagaan welke kenmerken van een ontregeld zenuwstelsel je herkent en deze bespreken. Hoofdstuk 12 legt uit hoe het zenuwstelsel klachten kan blijven oproepen en hoe herstel kan worden aangepakt. Hoofdstuk 13 helpt bij het kiezen van een passende volgende stap.
Ontbrekend belangrijk onderzoek is iets anders dan onderzoek dat weinig steun geeft aan artrose. Is bijvoorbeeld nog niet beoordeeld waarom een voet zwakker is geworden, dan kun je uit een eerdere scan met alleen artrose niet concluderen dat de oorzaak bekend is. Ook “er is niets ernstigs gezien” beantwoordt niet iedere vraag over je huidige klachten.
Bespreek welke concrete vraag nog openstaat en welk onderzoek de aanpak kan veranderen. Bij nieuw krachtsverlies of een voet die ineens gaat slepen bel je direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost. Voor andere onduidelijke klachten is het doel gericht aanvullen: niet ieder onderzoek herhalen, maar de ontbrekende verklaring uitzoeken.
Lees een verslag per onderdeel: welke structuur is veranderd, op welk niveau en aan welke kant? Wat is juist niet afwijkend? En welke van jouw klachten kan dat verklaren? Zo betekent “forse facetartrose L4–L5, geen zenuwwortelcompressie” dat duidelijke gewrichtsveranderingen zijn gezien, maar bij die beoordeling geen beknelde zenuwwortel. Daarmee is de artrose nog niet de bewezen verklaring voor alle rug- of beenpijn.
Staat er “kanaalstenose” of “foraminale stenose”, dan gaat het om vernauwing van het wervelkanaal of van een opening waar een zenuw naar buiten gaat. Artrose en botaanbouw kunnen daaraan bijdragen. Voor klachten door zo’n vernauwing kijkt de arts naar de benen: bijvoorbeeld herkenbare pijn of tintelingen bij staan en lopen die afnemen bij zitten of vooroverbuigen. Bij een probleem met een zenuwwortel kunnen veranderingen van kracht, gevoel of reflexen extra richting geven. De uitleg over kanaalvernauwing beschrijft dit herkenbare looppatroon.
Een passende zenuwbeknelling kan de beenklacht goed verklaren, ook wanneer de plaatselijke gewrichtspijn minder duidelijk is. Andersom kan zenuwwortelpijn bestaan zonder gemeten uitval. De arts beoordeelt daarom het patroon en de onderzoeken samen. De woorden in het verslag bepalen niet op zichzelf hoe ernstig de klachten zijn of dat een operatie nodig is.
Zijn er meerdere bevindingen, bekijk dan per klacht welke verklaring past en wat de behandeling moet verbeteren. Zo worden niet alle klachten aan één afwijking op de scan toegeschreven. Het hoofdstuk over scanbevindingen en pijn laat met onderzoek zien waarom dit onderscheid nodig is.
Begrijp hoe pijn kan blijven bestaan. In de gratis online training leggen we uit hoe het zenuwstelsel klachten kan blijven oproepen en hoe je aan herstel kunt werken. Dat helpt je deze mogelijke verklaring beter begrijpen.
Bekijk de gratis online training
Een röntgenfoto, MRI of CT-scan kan artrose in de rug laten zien, maar vertelt niet automatisch of juist die artrose jouw pijn veroorzaakt. Daarvoor moet de gevonden verandering aansluiten bij de plek en het patroon van je klachten.
In onderzoek van Kalichman en collega’s bij 188 mensen werden facetgewrichten op CT beoordeeld en werd gevraagd naar lage-rugpijn. Na correctie voor onder meer leeftijd vonden de onderzoekers geen duidelijk verband tussen de aanwezige facetartrose en rugpijn. Alleen artrose op de CT was in deze groep dus onvoldoende om de pijn te verklaren. Dat sluit niet uit dat facetgewrichten bij een individuele patiënt pijn kunnen doen.
Een ander onderzoek bij 252 oudere volwassenen, gemiddeld 67 jaar oud, vond wel een verband met ernstige facetartrose. Bij mensen die op de meeste of alle dagen van het afgelopen jaar rugpijn hadden, kwam ernstige facetartrose voor bij ongeveer 63 van de 100. Bij mensen zonder die rugpijn was dat ongeveer 47 van de 100. Ernstige facetartrose kwam in de pijngroep dus vaker voor, maar was ook in de groep zonder die rugpijn veel aanwezig.
Deze onderzoeken gebruikten niet precies dezelfde groepen en definities. Ze laten samen zien waarom zowel de gewrichtsbevinding als de klacht ertoe doet: artrose kan bijdragen, maar de zichtbare verandering vertelt niet op zichzelf of zij jouw pijn veroorzaakt.
Scans van mensen zonder pijn: zichtbare veranderingen komen ook voor zonder bijbehorende pijn.
In een overzicht van 63 onderzoeken werden MRI-bevindingen bekeken van 5.397 knieën bij 4.751 volwassenen zonder knieklachten of eerder knieletsel. Bij gemiddeld 24% waren veranderingen aan het kraakbeen zichtbaar. In onderzoeksgroepen met een gemiddelde leeftijd van 40 jaar of ouder was dat 43%. Mensen kunnen dus duidelijke veranderingen aan het kniegewricht hebben zonder kniepijn.
Zelfs de ernstigste graad van knieartrose op een röntgenfoto hoeft niet met pijn gepaard te gaan. Son en collega’s onderzochten mensen met graad 4, de hoogste röntgengraad van knieartrose. In drie onderzoeksgroepen gaf 5,9% tot 31,2% aan géén langdurige kniepijn te hebben volgens de gebruikte vragen. Zelfs vergevorderde gewrichtsveranderingen betekenden dus niet dat iedereen het onderzochte pijnpatroon had.
Ook bij de heup is dat verschil groot. In twee onderzoeken naar heupartrose had slechts 20,7% respectievelijk 23,8% van de heupen met artrose op de röntgenfoto regelmatig pijn. Bij de meeste heupen met zichtbare artrose ontbrak dus die frequente pijn.
Bij de wervelkolom zijn de namen soms verwarrend. Een brede uitbolling van een tussenwervelschijf (bulging disc) is op zichzelf geen hernia. Een protrusie is een plaatselijke hernia: schijfmateriaal komt op één plek buiten de normale rand. Een extrusie is ook een hernia, waarbij schijfmateriaal verder naar buiten is gekomen. Stenose betekent dat de ruimte in of rond het wervelkanaal, waar zenuwen lopen, is vernauwd.
Een overzicht van 33 onderzoeken met 3.110 mensen zonder rugpijn laat zien hoe vaak zulke bevindingen voorkomen. Bij zestigjarigen werd slijtage van een tussenwervelschijf geschat op 88%, een brede uitbolling op 69% en een plaatselijke hernia (protrusie) op 38%. Bij tachtigjarigen waren de schattingen voor slijtage en protrusie respectievelijk 96% en 43%. Deze mensen hadden geen rugpijn, ondanks de zichtbare afwijkingen.
Ook duidelijke veranderingen aan de wervelkolom komen voor zonder rugpijn (Brinjikji en collega’s, 2015).
In een MRI-onderzoek onder 98 mensen zonder rugpijn had 52% een brede uitbolling van minstens één tussenwervelschijf, 27% een protrusie en 1% een extrusie. Ook een beeld dat als hernia wordt aangeduid, kan dus voorkomen zonder rugpijn.
Een ander onderzoek onder 67 mensen die nooit rugpijn, ischias of loopklachten door zenuwbeknelling hadden gehad vond bij de deelnemers van 60 jaar en ouder zelfs bij 36% een hernia en bij 21% een wervelkanaalvernauwing op de MRI. Een medische naam op een scan zegt dus niet vanzelf dat die afwijking klachten veroorzaakt.
Het gaat bovendien niet alleen om wat op één moment zichtbaar is. In een vervolgonderzoek van zeven jaar voorspelden de oorspronkelijke MRI-afwijkingen niet betrouwbaar wie later rugpijn kreeg of hoe lang die pijn duurde. De mensen met de langdurigste rugpijn hadden aanvankelijk ook niet de ernstigste MRI-afwijkingen.
De conclusie is duidelijk: een afwijking op een röntgenfoto, MRI of CT-scan is niet automatisch de oorzaak van pijn. Zelfs forse slijtage, een hernia of een vernauwing kan zichtbaar zijn zonder dat iemand de bijbehorende pijn ervaart. Meer zichtbare veranderingen betekenen dus niet automatisch meer pijn.
Een afwijking kan wél degelijk klachten veroorzaken. Daarom kijkt een arts of de precieze pijnplek, de herkenbare symptomen, het lichamelijk onderzoek en het verloop aansluiten bij wat op de scan te zien is. De scan is één onderdeel van de verklaring, niet de verklaring op zichzelf.
Voor jouw rug betekent dit dat de arts de scan vergelijkt met je herkenbare rug- of beenklachten, het lichamelijk onderzoek en het verloop. De vijf aanwijzingensituaties helpen dat onderscheid te begrijpen. De besproken pijnonderzoeken verklaren op zichzelf geen gevoelsverlies of krachtsuitval; daarvoor blijft gericht zenuwonderzoek nodig.
Wil je uitgebreider lezen hoe zo’n zenuwstelsel klachten kan veroorzaken en in stand houden? In ons gratis e-book leggen we dit stap voor stap uit.
Download het gratis e-book over de verborgen oorzaak van chronische klachten
Zichtbare artroseveranderingen verdwijnen doorgaans niet door een oefening, supplement of pijnprogramma. Dat betekent niet dat de pijn en beperkingen blijvend hetzelfde moeten zijn. Wat je voelt en wat je weer kunt doen, kan wel degelijk verbeteren.
Herstel kan betekenen dat je weer makkelijker beweegt, langer kunt lopen, beter slaapt of werk hervat, terwijl dezelfde gewrichtsveranderingen op een scan blijven staan. Pijnherstel is dus iets anders dan aangroei van kraakbeen.
Het verloop verschilt per persoon. Er is geen vaste hersteltijd en ook geen zekerheid dat je rug ieder jaar slechter wordt. Beoordeel een aanpak op betekenisvolle veranderingen in jouw leven: lukt de activiteit weer, nemen beperkingen af en houdt de verbetering stand? Dat vertelt vaak meer over het resultaat dan een herhaalde scan. Een gezonde leefstijl en passend bewegen helpen je bij dagelijkse activiteiten, maar garanderen niet dat artrose uitblijft of stopt.
Een opvlamming is een periode waarin je meer klachten hebt. Die betekent niet automatisch dat er nieuwe gewrichtsschade is. Artroseveranderingen kunnen langdurig bestaan, terwijl pijn en stijfheid komen en gaan.
Kijk wat er tijdens een opvlamming verandert. Heb je bijvoorbeeld meer getild, slechter geslapen of minder tijd gehad om te ontspannen? Pas je activiteiten zo nodig tijdelijk aan. Nieuwe of duidelijk anders aanvoelende klachten vragen een eigen beoordeling. Volg dan het advies over medische hulp in hoofdstuk 2.
Begin bij wat je weer wilt kunnen: wandelen, slapen, tillen, werken of ontspannen bewegen. Kies een haalbare aanpak en kijk wat die oplevert. Een tijdelijke aanpassing kan helpen, maar volledig vermijden maakt het vaak moeilijker om dagelijkse activiteiten weer op te bouwen.
Wandelen, fietsen, zwemmen, krachttraining of een rustige bewegingsvorm kan passen. Er is geen sport die voor iedereen met facetartrose verboden is, en geen universeel beste oefenschema. Kies iets wat je kunt volhouden en stem duur en belasting af op je mogelijkheden.
Begin bijvoorbeeld met een afstand of activiteit die haalbaar is en bouw geleidelijk op. Wissel activiteiten zo nodig af. Een tijdelijke pijntoename is niet automatisch schade, maar voortdurend forceren is ook niet het doel. Loopt de pijn duidelijk op of blijven klachten lang hangen, pas de belasting aan en bespreek onverklaarde verslechtering. Een korte rustpauze kan prettig zijn; langdurig in bed blijven helpt bij gewone lage-rugpijn doorgaans niet.
Het doel van oefenen is dat je dagelijkse activiteiten weer makkelijker kunt uitvoeren. Hoeveel verbetering oefentherapie gemiddeld geeft en welke begeleiding daarbij is onderzocht, lees je bij de behandelingen.
Een fysiotherapeut kan helpen bij de opbouw en het vertrouwen in bewegen. Bij nieuwe tekenen van een zenuwprobleem, zoals veranderingen van gevoel of kracht, of bij ernstige loopproblemen, is alleen doortrainen niet verstandig. Laat die klachten medisch beoordelen; bij de alarmsignalen in hoofdstuk 2 lees je wanneer je direct moet bellen.
Wissel zitten, staan en bewegen af. Verdeel zwaar werk, pas zo nodig tijdelijk de taken aan en bouw weer op als dat lukt. Wat passend is, hangt af van je klachten en de taak. Er bestaat geen vaste zitduur, tilgrens of lijst met verboden beroepen die uit een artrosefoto volgt.
Ook bij schoonmaakwerk, zorgwerk of ander lichamelijk werk kun je samen kijken welke handelingen moeilijk gaan en wat tijdelijk anders kan. De bedrijfsarts kan meedenken over terugkeer naar je werk en wanneer je beoordeelt hoe het gaat. Leg concrete mogelijkheden vast, zoals hoe lang een taak lukt en welke afwisseling helpt.
Een artrosediagnose leidt niet automatisch tot afkeuring of een uitkering. Bij een WIA-beoordeling kijkt UWV naar beperkingen, mogelijkheden om te werken en wat je nog kunt verdienen. Dit artikel kan geen individuele uitkomst voorspellen.
Er is geen verplichte slaaphouding voor rugartrose. Kies een houding die prettig ligt en verander die als je daar behoefte aan hebt. Een kussen tussen de knieën of ter ondersteuning kan comfort geven, maar hoeft niet voor iedereen te helpen.
In een onderzoek hadden mensen op een middelhard matras vaker minder moeite met dagelijkse activiteiten dan mensen op een hard matras. De studie vergeleek beide matrassen bij 313 mensen met langdurige rugpijn zonder duidelijk aanwijsbare oorzaak. Zij hadden pijn in bed of bij het opstaan, zonder uitstralende pijn.
Na 90 dagen rapporteerden ongeveer 82 van de 100 mensen op het middelharde matras minder beperkingen, tegenover 68 van de 100 op het harde matras. Ook een kleine verbetering telde mee. In beide groepen rapporteerden veel deelnemers ook minder pijn in bed.
Het onderzoek ging niet specifiek over facetartrose en wijst geen beste matras voor iedereen aan. Let daarom op hoe je ligt en hoe je rug bij het opstaan voelt. Een mogelijkheid om een matras thuis te proberen is daarbij praktisch.
Aanhoudend slecht slapen verdient ook eigen aandacht. Bespreek het wanneer pijn, piekeren of vermoeidheid je slaap blijft verstoren.
Een gevarieerd voedingspatroon ondersteunt je algemene gezondheid. Bij overgewicht kan een haalbare aanpak helpen bij je gezondheid en wat je lichamelijk aankunt. Dat garandeert niet dat je rugpijn afneemt. Er is geen aangetoond dieet dat de facetgewrichten herstelt. Eén voedingsmiddel verbieden of zonder medische reden glutenvrij eten is daarvoor geen bewezen oplossing.
Warmte of koeling kan prettig voelen. Bescherm je huid en gebruik wat jou comfort geeft. Daarmee verandert de artrose zelf niet.
Een overzicht van 11 onderzoeken naar weer en pijnklachten vond in de samengevoegde gegevens geen verband tussen periodes met lage-rugpijn en temperatuur, luchtdruk, luchtvochtigheid of neerslag. Dat geeft geen steun voor een genezend klimaat. Voel je je op vakantie beter, dan is die verbetering wel relevant: ook je activiteiten, ontspanning en slaap kunnen daar anders zijn.
Een andere werkhoogte, een passende stoel of een tijdelijk hulpmiddel kan een activiteit makkelijker maken. Kies het op een concreet doel en kijk na gebruik of het werkelijk helpt.
Een rugbrace of korset is bij chronische primaire rugpijn geen standaardbehandeling. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gebruikt die term in haar richtlijn voor rugpijn die langer dan drie maanden aanhoudt of terugkomt en niet voldoende wordt verklaard door een andere aandoening of beschadiging. Er is onvoldoende bewijs dat standaardgebruik van een brace of korset helpt. Een speciaal voorschrift na een operatie of bij een andere aandoening is een afzonderlijke situatie.
Comfortabele schoenen kunnen lopen prettiger maken. Voetorthesen, zoals steunzolen, en afwikkelschoenen worden door NICE niet aangeraden als behandeling voor lage rugpijn. Een voetprobleem kan wel een aparte reden zijn om zo’n hulpmiddel te gebruiken. Een product dat comfort geeft, bewijst daarmee niet dat een verkeerde stand de rugpijn veroorzaakte.
Wil je uitgebreider lezen hoe zo’n zenuwstelsel klachten kan veroorzaken en in stand houden? In ons gratis e-book leggen we dit stap voor stap uit.
Download het gratis e-book over de verborgen oorzaak van chronische klachten
Een behandeling is vooral zinvol als het doel duidelijk is. Gaat het om weer meer kunnen bewegen, tijdelijke pijnverlichting, behandelen van een zenuwbeknelling die bij je klachten past of herstellen van een ontregeld zenuwstelsel? Die doelen vragen verschillende keuzes.
Begin doorgaans met uitleg en een passende actieve aanpak. Bespreek bij iedere aanvullende behandeling wat het verwachte voordeel is, hoe zeker dat voordeel is, welke nadelen kunnen optreden en wanneer je het resultaat beoordeelt. Een tijdelijke verandering van pijn is niet automatisch herstel van het gewricht.
Fysiotherapie of oefentherapie kan helpen om activiteiten op te bouwen en beter te functioneren. De begeleiding kan zich richten op kracht, beweegmogelijkheden, vertrouwen en het vinden van een werkbaar ritme. Kies vooraf een herkenbaar doel, zoals makkelijker uit een stoel komen, langer wandelen of werk hervatten.
Een Cochrane-overzicht van 249 onderzoeken naar oefentherapie liet gemiddeld minder pijn en beperkingen zien bij volwassenen met chronische aspecifieke lage-rugpijn. Dat is langdurige lage-rugpijn zonder vastgestelde specifieke oorzaak.
Bij de eerste vervolgmeting was de pijn gemiddeld 15,2 punten lager dan met geen behandeling, gebruikelijke zorg of een schijnbehandeling (placebo), op een schaal van 0 tot 100. De score voor beperkingen bij dagelijkse activiteiten was gemiddeld 6,8 punten lager op een schaal van 100. Een lagere score betekent minder pijn of minder moeite met dagelijkse activiteiten.
De eerste vervolgmeting vond niet in alle onderzoeken op hetzelfde moment plaats. Het gemiddelde voordeel voor dagelijks functioneren was beperkt. Deze resultaten gaan over langdurige aspecifieke rugpijn; ze tonen geen herstel van het kraakbeen in een facetgewricht aan.
Cognitive Functional Therapy, afgekort CFT, combineert begeleiding bij bewegen met het begrijpen van pijn en de reacties daarop. Een hiervoor geschoolde fysiotherapeut onderzoekt bijvoorbeeld welke bewegingen je vermijdt, wat je daarbij verwacht en hoe je dagelijkse activiteiten weer kunt opbouwen.
In de RESTORE-studie bij 492 mensen met langdurige, beperkende lage-rugpijn verminderde CFT de beperkingen meer dan gebruikelijke zorg. Deelnemers volgden CFT met of zonder bewegingssensoren, of kregen gebruikelijke zorg.
Na 13 weken lag de score voor beperkingen in beide CFT-groepen gemiddeld 4,6 punten lager dan bij gebruikelijke zorg, op een schaal van 24. Zij hadden dus minder moeite met dagelijkse activiteiten. Het voordeel was na 52 weken vergelijkbaar. Dit resultaat geldt voor het onderzochte CFT-programma en kan niet aan iedere losse oefening of fysiotherapiebehandeling worden toegeschreven.
Massage, mobilisatie of manuele behandeling kan bewegen tijdelijk prettiger maken. De WHO-richtlijn voor chronische primaire rugpijn en de NICE-richtlijn voor lage-rugpijn plaatsen zulke zorg binnen een bredere aanpak. Een behandelaar zet daarmee geen versleten gewricht terug. Beoordeel vooral of de bedoelde activiteit makkelijker wordt en of de verbetering aanhoudt. Bij spieronderzoek lees je wat een gerichte reactie over een spierbijdrage kan zeggen.
Pijnmedicatie kan symptomen tijdelijk verlichten. Ze verwijdert de artrose niet. De afweging hangt af van de klachten, andere aandoeningen, bijwerkingen en middelen die je al gebruikt. Bespreek met arts of apotheker welk doel de medicatie heeft en wanneer je het effect beoordeelt.
Ontstekingsremmende pijnstillers, de NSAID’s, geven bij chronische lage-rugpijn gemiddeld een kleine extra pijnvermindering. In een Cochrane-overzicht naar NSAID’s vergeleken zes onderzoeken met samen 1.354 deelnemers een NSAID met placebo. Het gemiddelde voordeel was 3,3 punten op een pijnschaal van 100. De vervolgduur verschilde; de middelste duur was 56 dagen, ongeveer acht weken.
Daar staan mogelijke maag-, nier- en hart-vaatproblemen tegenover. Zulke korte onderzoeken geven geen zekerheid over veiligheid bij langdurig gebruik. Bespreek met arts of apotheker welk middel bij jouw klachten en gezondheid past, wat je ervan verwacht en wanneer je het effect beoordeelt. Het Farmacotherapeutisch Kompas over pijnmedicatie beschrijft deze afwegingen.
Gebruik een middel niet langer of vaker omdat de scan nog artrose laat zien. De keuze en gebruiksduur horen bij de klachten en risico's. Laat arts of apotheker ook controleren of middelen samen gebruikt kunnen worden.
Opioïden zijn sterke pijnstillers. Ze worden niet standaard geadviseerd bij chronische primaire rugpijn. Bij langdurig gebruik bespreek je met de voorschrijver hoeveel ze helpen en welke bijwerkingen je merkt.
Je lichaam kan aan het middel gewend raken. Daardoor kan minderen of stoppen klachten geven, zoals misselijkheid, zweten of onrust. Dat heet lichamelijke afhankelijkheid. Stop of bouw bestaande medicatie niet zelfstandig af; maak daarvoor een plan met de voorschrijver.
Voor rugpijn bestaat geen algemene grens waarbij meer dan vijftien pijnstillers per maand de pijn aantoonbaar verergeren. Het getal vijftien komt onder meer uit de criteria voor bepaalde vormen van medicatieovergebruikshoofdpijn: gebruik op minstens vijftien dagen per maand, langer dan drie maanden. Dat gaat over gebruiksdagen bij hoofdpijn, niet over vijftien tabletten of een bewezen oorzaak van rugpijn. Veelvuldig pijnstillergebruik blijft wel een reden om het middel, het effect en de risico’s met je voorschrijver te bespreken.
Voor een lokale ontstekingsremmende gel is niet goed aangetoond dat die pijn door artrose in de diep gelegen facetgewrichten vermindert. Bespreek daarom voor welke klacht je het middel gebruikt en of je er werkelijk baat bij hebt. Ook een middel op de huid kan bijwerkingen geven.
Vraag bij CBD, cannabis, commerciële pijncrèmes of een nieuw geneesmiddel wat precies is onderzocht: bij welke patiënten, waarmee het is vergeleken, hoeveel verbetering werd gevonden en welke risico’s er zijn. Er is geen basis om deze middelen als algemene genezing van rugartrose aan te bevelen. Algemene informatie vind je bij het Farmacotherapeutisch Kompas over pijn en het NCCIH over aanvullende behandelingen bij artrose.
Een prik in de rug kan verschillende ingrepen betekenen. Vraag eerst waar de naald wordt geplaatst en welk probleem de behandeling moet aanpakken. Een proefblokkade helpt bij een behandelkeuze; een behandelinjectie is bedoeld om klachten te verminderen. De aanbevelingen over facetbehandelingen in de onderrug maken dit onderscheid.
Een corticosteroïd is een ontstekingsremmer. Het doel is klachten verminderen; er groeit geen nieuw kraakbeen door. Welke injectie wordt overwogen, hangt af van de klacht en de bevindingen bij onderzoek. Zie de NICE-aanbevelingen over injecties en lage-rugpijn.
Als de behandeling bij je klacht past, bespreekt de behandelaar de voorbereiding. De naald wordt gericht geplaatst, meestal met hulp van medische beelden. Bij een proefblokkade houd je in de afgesproken periode bij wat er met je bekende pijn gebeurt, soms in een pijndagboek. Vraag wat je thuis moet doen en of iemand je moet begeleiden. Verander antistolling of andere medicatie alleen volgens instructie. De patiëntenfolder van UMC Utrecht over een facetblokkade beschrijft de voorbereiding en uitvoering.
Een onderzoeksoverzicht in BMJ uit 2025 vond bij meerdere injecties voor langdurige rug- of nekpijn weinig of geen extra pijnverlichting boven een schijnbehandeling. Het overzicht combineerde 81 onderzoeken met 7.977 deelnemers. Bij injecties met een verdovingsmiddel en corticosteroïd in facet- of SI-gewrichten was de pijn gemiddeld 0,2 punt hoger dan na een schijnbehandeling, op een schaal van 0 tot 10. Een lagere score betekent minder pijn. Dat leverde dus geen merkbaar extra pijnvoordeel op.
Het ging om metingen tot drie maanden na de laatste injectie. De uitkomst verschilt per injectie en klacht; dit is geen afzonderlijk effectcijfer voor alleen artrose in de onderrug. Bij acute, ernstige ischias maakt de NICE-richtlijn een andere afweging.
Het toevoegen van een corticosteroïd aan een verdovende injectie gaf geen duidelijk extra voordeel in een onderzoek bij 400 mensen met wervelkanaalvernauwing. Deelnemers hadden duidelijke beenpijn en beperkingen. Ze kregen een epidurale injectie met lidocaïne, met of zonder corticosteroïd. Na zes weken was de score voor beperkingen in de groep met corticosteroïd gemiddeld 1 punt lager dan met alleen lidocaïne, op een schaal van 24. De beenpijn was 0,2 punt lager dan in diezelfde vergelijkingsgroep, op een schaal van 10.
Beide groepen kregen dus een injectie met verdoving. Het onderzoek vertelt wat het toevoegen van corticosteroïd opleverde; het vergelijkt injecteren niet met helemaal niets doen.
Hoelang eventuele verlichting aanhoudt, verschilt. Spreek vooraf af wat voor jou een zinvol resultaat zou zijn, bijvoorbeeld langer kunnen lopen of beter slapen, en wanneer je dat samen beoordeelt. Een vaste belofte dat een injectie maandenlang werkt, past niet bij de huidige onzekerheid.
Bespreek het doel, alternatieven en mogelijke bijwerkingen vóór de ingreep. Afhankelijk van de procedure kunnen onder meer napijn, een bloeduitstorting, infectie of tijdelijke gevoels- of krachtsverandering optreden. Meld allergieën, medicatiegebruik en relevante aandoeningen.
Herhalen is geen automatisme. Kijk hoeveel verbetering de vorige behandeling gaf, hoelang die aanhield en welke nadelen je merkte. Vraag ook welke klachten na de ingreep aanleiding zijn om contact op te nemen en bij wie je dan terechtkunt.
Bij radiofrequente denervatie, ook RFA genoemd, worden geselecteerde zenuwtakjes met warmte behandeld. De bedoeling is dat deze zenuwtakjes minder pijnsignalen uit dat gebied doorgeven.
De Nederlandse richtlijn voor radiofrequente behandeling van facetpijn uit 2026 beveelt RFA niet standaard aan. De behandeling kan onder voorwaarden worden overwogen als medicatie onvoldoende helpt en een beweegprogramma van ten minste drie maanden onvoldoende resultaat geeft, of als zo’n traject niet haalbaar is. Een proefblokkade moet minstens 50% tijdelijke pijnvermindering geven. De behandeling hoort binnen bredere zorg in een geregistreerd pijncentrum. De zekerheid over het effect is zeer laag.
De BMJ-richtlijn uit 2025 over ingrepen bij chronische wervelkolompijn adviseert tegen de onderzochte denervatiebehandelingen. De richtlijnen komen dus tot verschillende aanbevelingen. Dat verschil moet worden meegenomen wanneer je met een pijnspecialist de mogelijkheden bespreekt.
Een onderzoek uit 2026 naar cooled en conventionele RFA vergeleek twee technieken bij 74 geselecteerde patiënten die gunstig op proefblokkades hadden gereageerd. Van 61 deelnemers waren er gegevens na zes maanden. In de cooled-RFA-groep meldde ongeveer 74% minstens halvering van de pijn, tegenover ongeveer 65% bij conventionele RFA. Er werd geen duidelijk verschil tussen de technieken aangetoond.
Het onderzoek stopte eerder dan gepland doordat de financiering eindigde. Er was ook geen groep met een schijnbehandeling. De gemelde verbetering zegt daardoor niet hoeveel extra voordeel RFA boven zo’n schijnbehandeling geeft. Bespreek waarom je voor de behandeling in aanmerking zou komen, wat een realistisch doel is, welke belasting en risico’s erbij horen en welke alternatieven er zijn.
Een operatie bij artrose in de rug wordt pas overwogen als er een duidelijk probleem is dat met een operatie kan worden behandeld. Denk aan een zenuwbeknelling die bij de klachten past of bepaalde problemen met de stabiliteit van de wervels. Alleen het woord ‘artrose’ op de scan is geen reden voor een operatie.
De specialist beoordeelt of de gevonden afwijking jouw klachten voldoende verklaart en of de verwachte winst opweegt tegen de risico's. Ernstige of toenemende zenuwproblemen vragen een andere afweging dan langdurige rugpijn zonder een duidelijke oorzaak die met een operatie kan worden behandeld.
Een medische ingreep aan de onderrug.
Bij decompressie wordt ruimte gemaakt voor zenuwen. Bij een fusie worden wervels aan elkaar vastgezet. Het zijn verschillende ingrepen met verschillende doelen.
Decompressie alleen gaf na vijf jaar een vergelijkbare vermindering van beperkingen als decompressie met het vastzetten van wervels. Dat bleek uit de Nordsten-DS-studie met 267 mensen met wervelkanaalvernauwing én een degeneratieve verschuiving van een wervel. In beide groepen hadden ongeveer 63 van de 100 mensen minstens 30% minder beperkingen dan vóór de operatie. Het gaat om minder moeite met dagelijkse activiteiten, niet om het aantal mensen dat helemaal pijnvrij was.
De studie vergelijkt twee operaties bij deze specifieke groep. De uitkomst bepaalt niet voor ieder rugprobleem of opereren of vastzetten zinvol is. Dat hangt af van de gevonden afwijking en hoe die bij jouw klachten past.
Mogelijke risico's zijn onder meer infectie, bloeding, zenuwletsel, onvoldoende vastgroeien van de wervels en blijvende of terugkerende klachten. Herstel en tijdelijke beperkingen verschillen per ingreep en persoon. Volg het afgesproken revalidatieplan en de instructies over wanneer je contact moet opnemen.
Neem bij nieuw of toenemend krachtsverlies na een operatie direct contact op met je behandelaar. Ook koorts met een rode of donker verkleurde huid rond de wond vraagt na een herniaoperatie direct contact. Volg de afspraken die je van het ziekenhuis hebt gekregen. Zie de Thuisarts-informatie over een herniaoperatie. Bij blijvende pijn zonder zulke acute veranderingen is een gerichte controle nodig om te beoordelen wat die pijn verklaart; lees verder bij klachten na behandeling.
Supplementen en regeneratieve behandelingen worden vaak aangeboden met de belofte dat ze het gewricht herstellen. Voor zo'n belofte is onderzoek bij de juiste aandoening nodig. Een positieve ervaring of een studie bij knieartrose is nog geen bewijs voor herstel van de facetgewrichten.
Glucosamine hielp in een onderzoek bij 250 volwassenen niet beter tegen pijn en beperkingen dan placebo. De deelnemers hadden langdurige lage-rugpijn en degeneratieve artrose in de onderrug en gebruikten zes maanden glucosamine of placebo.
Na zes maanden was de gemiddelde beperkingsscore in beide groepen 5,0 op een schaal van 0 tot 24. Een lagere score betekent minder moeite met dagelijkse activiteiten. Bij de meting na twaalf maanden bleef een voordeel voor pijn of beperkingen uit. Glucosamine is daarmee geen onderbouwde standaardoplossing voor rugartrose.
Gebruik je het toch, bespreek dan met je arts of apotheker welke bijwerkingen het kan geven en of het samengaat met andere middelen die je gebruikt. Dit onderzoek ging over glucosamine; het onderzoekt niet automatisch ieder ander supplement.
Voor collageen, groenlipmossel, kurkuma, visolie en combinatiemiddelen is geen overtuigend direct bewijs gevonden dat ze rugartrose herstellen. Resultaten uit onderzoek aan handen, heupen of knieën kunnen niet zomaar worden overgenomen. Middelen verschillen bovendien in samenstelling. Ze kunnen bijwerkingen geven of de werking van andere middelen beïnvloeden.
Een vastgesteld voedingstekort behandelen is een andere situatie. Dat maakt extra vitamine D, calcium of magnesium zonder medische reden nog geen behandeling voor facetartrose. Hoge doseringen kunnen schadelijk zijn. Bespreek een vermoeden van een tekort met een zorgverlener.
Bij PRP wordt een preparaat van bloedplaatjes gebruikt; stamcelbehandelingen proberen herstelprocessen te beïnvloeden. De belofte klinkt aantrekkelijk, maar voor een standaardadvies bij rugartrose is onvoldoende rechtstreeks bewijs beschikbaar.
In een onderzoek bij 37 mensen met facetpijn rapporteerden deelnemers minder pijn na een behandeling met cellen uit hun eigen vetweefsel. De gemiddelde pijnscore daalde van 6,8 vóór de behandeling naar 1,5 na ongeveer één jaar en 1,4 na ongeveer vijf jaar, op een schaal van 0 tot 10. Nul betekent geen pijn en tien de hevigste pijn. Ook na één week rapporteerden de deelnemers minder pijn.
Er was geen vergelijkbare groep die deze behandeling niet kreeg. Daardoor blijft onduidelijk hoeveel van de verbetering door de behandeling kwam. Dit onderzoek toont geen aangroei van kraakbeen of bewezen genezing aan en is onvoldoende voor een standaardadvies om rugartrose zo te behandelen.
Aanvullende behandelingen hebben niet allemaal dezelfde onderbouwing. De WHO laat naaldtherapie, waaronder acupunctuur, als mogelijke optie toe bij chronische primaire rugpijn, met beperkte zekerheid over het effect. Standaardgebruik van TENS, elektrische prikkeling via de huid, of tractie, waarbij aan de wervelkolom wordt getrokken, wordt niet aanbevolen. Dat is algemene rugpijnzorg, geen specifiek bewijs van facetartroseherstel.
Voor homeopathie is geen overtuigend bewijs dat het middel zelf de klachten vermindert. Ook voor hypnose als behandeling van rug- of stuitartrose ontbreekt een voldoende directe basis voor een genezingsadvies. Bespreek wat de behandeling voor je comfort kan doen, wat zij kost en welke risico’s er zijn. Laat aanvullende zorg niet in de plaats komen van passend medisch onderzoek of actief werken aan herstel.
Begin bij je hulpvraag. Wil je veilig leren bewegen, werk hervatten, pijn verminderen of laten beoordelen of een zenuw bekneld zit? De huisarts of behandelend specialist kan meedenken over passende verwijzing. Vraag een behandelaar naar opleiding, het doel van de aanpak, de onderbouwing en het moment waarop jullie het resultaat beoordelen.
Vergoeding hangt onder meer af van de behandeling, de reden waarom je die krijgt en de voorwaarden van je verzekering. Volgens het Zorginstituutoverzicht van fysiotherapie en oefentherapie kunnen volwassenen met heup- of knieartrose maximaal twaalf behandelingen uit de basisverzekering vergoed krijgen binnen twaalf maanden. Deze periode begint bij de eerste behandeling. Die regeling geldt niet automatisch voor rugartrose. Controleer ook of je zorgverzekeraar een contract heeft met de behandelaar.
Het Zorginstituutstandpunt uit 2024 over aspecifieke lage-rugklachten gaat over volwassenen die hiervoor naar een eerstelijns fysio- of oefentherapeut gaan. Volgens dit standpunt wordt die behandeling als afzonderlijke aanpak niet uit de basisverzekering vergoed. Aspecifiek betekent hier dat er geen specifieke lichamelijke oorzaak is aangetoond. Hernia, wervelkanaalstenose en de situatie na een rugoperatie zijn in dit standpunt niet beoordeeld. Voor jouw vergoeding moet daarom duidelijk zijn voor welke klacht en behandeling je zorg krijgt.
Volgens het Zorginstituutstandpunt uit 2015 over RF-denervatie valt deze behandeling bij bepaalde chronische aspecifieke rugpijn niet onder het basispakket. Het gaat om pijn die wordt toegeschreven aan de facetgewrichten, het SI-gewricht, een tussenwervelschijf of een combinatie daarvan.
Die uitspraak geldt niet automatisch voor andere injecties of andere neurologische aandoeningen. Vraag vooraf schriftelijk welke kosten en vergoeding voor jouw behandeling gelden. Een klinische richtlijn die een behandeling onder voorwaarden mogelijk acht, betekent op zichzelf geen gewijzigde vergoeding.
Wil je uitgebreider lezen hoe zo’n zenuwstelsel klachten kan veroorzaken en in stand houden? In ons gratis e-book leggen we dit stap voor stap uit.
Download het gratis e-book over de verborgen oorzaak van chronische klachten
Aanhoudende pijn na behandeling vraagt om een nieuwe blik op wat er precies is veranderd. Noteer welke oorspronkelijke klacht je nog hebt, welke activiteit beter of slechter gaat en wanneer de verandering begon. Het maakt verschil of de pijn nooit afnam, na verbetering terugkwam of nu anders aanvoelt.
Je hebt nog dezelfde vertrouwde pijn bij dezelfde activiteit, bijvoorbeeld rugpijn bij opstaan of beenpijn tijdens het lopen. Bespreek welke klacht de behandeling moest verminderen en of het resultaat op het afgesproken moment is beoordeeld. Als juist die klacht niet veranderde, moet opnieuw worden bekeken of de behandelde plek en de gekozen aanpak voldoende bij het probleem passen.
Een foto met artrose blijft daarbij één onderdeel van de beoordeling. De pijnplek, het lichamelijk onderzoek en het verloop moeten samen duidelijk maken welke bijdrage het gewricht, een zenuw of spieren kunnen leveren. Bij de verklaring van je klachten lees je hoe die samenhang wordt beoordeeld.
Beschrijf wat eerst beter ging en hoelang dat duurde. Kon je bijvoorbeeld weer langer lopen, terwijl dezelfde pijn nu bij een kortere afstand terugkomt? Kijk samen naar de belasting, veranderingen in je dagelijks leven en de eerder behandelde plek. Een eerdere verbetering is relevante informatie, maar verklaart nog niet waarom de klacht terugkeert. Herhalen van dezelfde behandeling is pas zinvol als doel en verwachte opbrengst opnieuw duidelijk zijn.
Een nieuwe pijnplek, een ander soort uitstraling of veranderd gevoel vraagt een nieuwe beoordeling. Het kan gaan om een ander probleem of, na een ingreep, een complicatie. Vertel daarom wat werkelijk nieuw is. Neem bij nieuw of toenemend krachtsverlies direct contact op met je arts; volg ook het advies over medische hulp.
Soms wisselt de pijn sterk terwijl je ongeveer dezelfde activiteit uitvoert. De ene keer kun je bijvoorbeeld goed bukken of zitten, de andere keer doet hetzelfde veel pijn. Als zulke verschillen duidelijk samenhangen met spanning, ontspanning, afleiding of de verwachting van pijn, kan het zinvol zijn ook de pijnverwerking te beoordelen. Daarvoor zijn meerdere passende kenmerken nodig; een tegenvallende behandeling alleen is onvoldoende om die verklaring vast te stellen. Lees verder over spierbijdragen en een ontregeld zenuwstelsel.
Een operatie kan het beoogde probleem verhelpen terwijl een ander deel van de pijn blijft bestaan. De zenuw kan bijvoorbeeld meer ruimte hebben gekregen, maar er kunnen daarnaast nog gewrichts-, zenuw- of spierklachten spelen. Ook het herstel na de ingreep en een nieuwe of teruggekeerde afwijking moeten zo nodig worden beoordeeld. De uitleg van AAOS over wervelfusie en de Thuisarts-informatie over een herniaoperatie beschrijven het doel, herstel en mogelijke problemen van zulke ingrepen.
Vertel bij de controle welke klacht verbeterde en welke niet. Is de beenpijn afgenomen maar blijft de rugpijn? Dan heeft die resterende rugpijn een eigen verklaring nodig. Geef ook aan wat je nu weer kunt en welke handeling je nog moeilijk kunt uitvoeren. Nieuwe zwakte vraagt direct contact met de behandelaar. Blijvende pijn zonder nieuwe uitval is op zichzelf geen bewijs dat de operatie is mislukt.
Wordt artrose of pijn na een herniaoperatie of epidurale behandeling opgemerkt, dan is de volgorde in de tijd belangrijke informatie. Ze bewijst op zichzelf niet dat de ingreep de artrose heeft veroorzaakt. De behandelaar kijkt onder meer naar eerdere klachten en beelden, wat er tijdens de ingreep is gedaan, wanneer de nieuwe klachten begonnen en wat het huidige onderzoek laat zien.
Bespreek nieuwe of aanhoudende klachten daarom met de behandelaar. Maak duidelijk of de bekende pijn nooit verbeterde, na een goede periode terugkwam of vervangen is door een andere klacht. Zo kan het vervolgonderzoek worden gericht op het probleem dat er nu is.
Triggerpoints zijn drukgevoelige plekken in spieren die herkenbare pijn kunnen oproepen, op de plek zelf of op enige afstand. Daardoor kunnen spierklachten overlappen met pijn die aan rugartrose wordt toegeschreven. Gericht onderzoek kan helpen beoordelen of een spier bij jouw bekende klacht betrokken is.
Het Handboek triggerpoint-therapie van Davies en Davies beschrijft onder meer de volgende patronen. De plaats van de spier en de activiteit waarbij je klachten krijgt, helpen bepalen welke spier gericht kan worden onderzocht.
Een getekend pijngebied helpt bij gericht onderzoek, maar bepaalt niet welke spier bij jou klachten geeft. Een onderzoeksoverzicht naar het herkennen van triggerpoints liet zien dat de betrouwbaarheid van die beoordeling wisselt. Daarom worden de bekende klacht, het spieronderzoek en de reactie op een gerichte aanpak samen bekeken. Gevoelsverlies of duidelijke krachtsuitval vraagt daarnaast onderzoek van de zenuwen.
De behandelaar drukt gericht op een spier of laat je een beweging uitvoeren. De behandelaar vraagt of je daarbij precies jouw vertrouwde lokale of uitstralende pijn herkent. Alleen een gevoelig plekje vinden is onvoldoende. Het gaat ook niet om zo hard mogelijk drukken of pijn forceren.
Als de bekende klacht bij gericht onderzoek niet wordt herkend, zijn er minder aanwijzingen dat juist die spier een belangrijke rol speelt bij je klachten. Een passend ingekleurd gebied op een pijnkaart verandert dat niet. De behandelaar kijkt dan welke andere spieren, gewrichten of zenuwen het klachtenpatroon beter kunnen verklaren.
Binnen de klinische triggerpointbenadering zijn het herhaald oproepen van de bekende pijn en duidelijke verbetering na een gerichte behandeling sterke aanwijzingen voor een spierbijdrage. Ook tijdelijke verbetering telt mee. Houdt de verbetering aan, dan versterkt dat het verband. Een korte toename van precies de vertrouwde pijn bij gerichte druk of behandeling kan binnen deze benadering eveneens een sterke aanwijzing zijn dat de spier bijdraagt.
Maak de verandering concreet. Stel dat opstaan uit een stoel steeds dezelfde rug- of bilpijn oproept. Een behandelaar onderzoekt en behandelt een passende spier. Wordt juist dat opstaan daarna makkelijker, en gebeurt dat opnieuw bij een volgende behandeling? Dan geeft dit meer gerichte informatie dan alleen een ontspannen gevoel na massage.
Dit blijft een klinische beoordeling op basis van meerdere bevindingen. Het is geen test die met een vast percentage één oorzaak bewijst of alle andere oorzaken uitsluit.
Als een gerichte aanpak tijdelijk helpt maar de klachten steeds terugkeren, kijk dan wat ze blijft uitlokken. Past de belasting bij wat je aankunt? Is er nog een gewrichts- of zenuwprobleem dat aandacht vraagt? En verandert de pijn bij ongeveer dezelfde lichamelijke taak?
Grote verschillen bij dezelfde buk- of zitbelasting, of duidelijke veranderingen door spanning, ontspanning, afleiding en verwachting, kunnen aanleiding zijn om ook de pijnverwerking te beoordelen. De klinische gids voor psychofysiologische aandoeningen beschrijft hoe zulke kenmerken in samenhang worden bekeken. Terugkeer van triggerpoints alleen stelt die verklaring niet vast. In het hoofdstuk over een ontregeld zenuwstelsel lees je welke combinatie van aanwijzingen relevant is.
Wil je uitgebreider lezen hoe zo’n zenuwstelsel klachten kan veroorzaken en in stand houden? In ons gratis e-book leggen we dit stap voor stap uit.
Download het gratis e-book over de verborgen oorzaak van chronische klachten
Werk, sport en dagelijkse beweging kunnen invloed hebben op je rug en je klachten. Een pijnlijke beweging, een gewrichtsverandering op de scan en de reden waarom pijn blijft bestaan, hoeven echter niet dezelfde verklaring te hebben. Houd vier vragen uit elkaar:
Bukken kan bijvoorbeeld je pijn oproepen. Daarmee is nog niet vastgesteld dat bukken de artrose heeft veroorzaakt, of dat juist de artrose die pijn verklaart. De antwoorden op deze vier vragen helpen kiezen welke aanpak nu zinvol is.
Leeftijd, aanleg, eerder letsel en belasting kunnen bij het ontstaan van artrose betrokken zijn. Het overzicht over artrose van de facetgewrichten bespreekt deze verschillende bijdragen. Deze factoren zeggen iets over de kans op artrose. Voor de huidige pijn moet apart worden beoordeeld welke gevonden verandering bij de klacht past.
Bij werk is daarom van belang wat je concreet doet en wat je nu aankunt. Denk aan herhaald tillen, lang in dezelfde houding werken of weinig gelegenheid om taken af te wisselen. Een aanpassing kan het werk haalbaarder maken. Of die helpt, beoordeel je aan het effect op de taak en de klachten. De NVAB-richtlijn over lage-rugpijn en werk beschrijft begeleiding bij zulke werkvragen. Uit het beroep of een artrosefoto alleen volgt geen vast percentage schade door werk.
Pijn bij bukken, tillen, zitten of sporten betekent niet automatisch dat op dat moment nieuwe schade ontstaat. Een activiteit kan gevoelig zijn terwijl de rug die lichamelijk wel aankan. Een ongeval, nieuwe zenuwuitval of een duidelijke andere aandoening kan juist een reden zijn om belasting gericht te begrenzen. Medische herstelafspraken blijven dan leidend.
Werk aan een haalbare opbouw, met activiteiten die je kunt herhalen en geleidelijk uitbreiden. Dat past bij de Thuisarts-uitleg over lage-rugpijn en de WHO-richtlijn voor langdurige primaire rugpijn. Een andere stoel, houding of tiltechniek mag je gebruiken als die helpt. Het effect op comfort en functioneren zegt meer voor de dagelijkse keuze dan het zoeken naar één perfecte houding.
Kijk eerst wat je met rust of een aanpassing wilde bereiken. Moest een tijdelijk overbelaste spier tot rust komen? Of verwachtte je dat een andere werkhouding alle rugpijn zou oplossen? Beoordeel daarna of juist de bedoelde klacht afneemt en of die verbetering blijft bestaan wanneer je activiteiten hervat.
Blijft de pijn ondanks voldoende aanpassing bestaan? Laat dan opnieuw beoordelen wat de pijn veroorzaakt of in stand houdt. Een blijvende gewrichtsverandering verdwijnt niet door rust. Er kunnen ook een zenuwprobleem, spierklachten of veranderingen in de pijnverwerking meespelen. Steeds minder doen zonder te kijken of dat helpt, geeft dan weinig houvast voor je herstel. Bij blijvende of teruggekeerde klachten lees je hoe je de veranderingen in kaart brengt.
Zware belasting kan een risico zijn. Dat betekent nog niet dat te veel of verkeerd bewegen alle langdurige pijn verklaart. Als overbelasting de hele verklaring zou zijn, zou je een herkenbaar verband tussen belasting, klachten en herstel verwachten. Deze vijf verwachtingen helpen die gedachte te onderzoeken.
Je zou verwachten dat mensen die hun rug langdurig meer of zwaarder belasten, ook vaker langdurige klachten krijgen. Bij dezelfde persoon zou meer van dezelfde taak dan herhaaldelijk meer klachten geven. Daarbij tellen onder meer leeftijd, eerder letsel en de gelegenheid tot herstel mee. Niet iedereen die zwaar werk doet, hoeft dezelfde klachten te krijgen. De vraag is of de veronderstelde overbelasting het werkelijke patroon voldoende verklaart.
Als een bepaalde werkhouding of taak de belangrijkste oorzaak is, zou een gerichte verbetering daarvan de klachten duurzaam moeten verminderen. Helpt een andere werkhoogte bijvoorbeeld juist tijdens het werk waarvoor je die hebt aangepast, en blijft dat zo? Kortdurende verlichting is bruikbaar, maar stelt niet vast dat de oude houding de volledige oorzaak van de pijn was.
Wanneer te veel belasten een tijdelijk probleem veroorzaakt, zou een passende vermindering ruimte voor herstel moeten geven. Kijk of de klachten afnemen en of je daarna weer kunt opbouwen. Bij artrose kunnen gewrichtsveranderingen blijven bestaan; rust verwijdert die niet. Als steeds langer ontzien geen blijvende verbetering geeft, moet opnieuw worden bekeken wat de pijn in stand houdt.
Als lichamelijke belasting de volledige verklaring is, zou je ook tussen groepen een duidelijk verschil in langdurige rugpijn en uitval verwachten. Daarvoor moeten vergelijkbare groepen worden onderzocht: leeftijd, eerder letsel en het soort werk kunnen de uitkomst beïnvloeden. De genoemde onderzoeken geven geen geschikte rugartrosecijfers voor zo’n vergelijking tussen bevolkingsgroepen. Daaruit volgt dus geen conclusie dat een zwaar werkende bevolking wel of geen extra risico heeft.
Als gewoon gebruik de rug op zichzelf voortdurend zou beschadigen, zou je ook bij het vele lopen, dragen en bouwen vroeger veel blijvende beperkingen verwachten. Lichamelijk gebruik was toen nodig om te kunnen leven en werken. Het vermogen om te herstellen en zich aan belasting aan te passen hoort daarom bij de uitleg van hoe een rug functioneert.
Dit is een redenering over het beeld van een kwetsbare rug. Het is geen historisch onderzoek dat aantoont dat mensen vroeger geen artrose, pijn of uitval hadden. De beschikbare rugartrosegegevens laten zo’n vergelijking niet toe. Ontbrekende cijfers maken zware belasting evenmin tot iets zonder risico.
Neem een passend gewrichts- of zenuwprobleem serieus en beoordeel het effect van een aanpassing op een concrete taak. Helpen steeds meer rust en steeds nieuwe aanpassingen niet blijvend, laat dan opnieuw bekijken welke bevindingen de pijn verklaren. De pijnplek, het onderzoek, de reactie op een gerichte aanpak en het verdere verloop moeten samen richting geven.
Zijn er daarnaast grote wisselingen bij ongeveer dezelfde activiteit of duidelijke veranderingen door spanning, ontspanning of afleiding? Dan verdient ook de pijnverwerking aandacht. In het hoofdstuk over een ontregeld zenuwstelsel lees je wat deze combinatie van aanwijzingen kan betekenen. Alleen het uitblijven van herstel na rust is daarvoor onvoldoende.
Soms verklaart artrose in de rug het totale klachtenbeeld niet voldoende. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer klachten niet goed bij de rugbevindingen passen of ondanks een passende behandeling blijven bestaan.
Zijn er daarnaast positieve aanwijzingen, zoals sterk wisselende klachten of duidelijke veranderingen door stress, ontspanning of afleiding, en past geen andere medische verklaring beter? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke of zelfs de meest waarschijnlijke oorzaak zijn.
In dit hoofdstuk lees je wat een ontregeld zenuwstelsel is, welke aanwijzingen daarbij passen en wanneer deze verklaring relevant kan zijn.
Pijn en andere lichamelijke klachten hebben een beschermende functie. Bij een verwonding kan pijn bijvoorbeeld waarschuwen dat er iets beschadigd is. Maar de hoeveelheid pijn laat niet één-op-één zien hoeveel schade er in het lichaam aanwezig is.
Het brein en zenuwstelsel verwerken niet alleen signalen uit het lichaam. Ook eerdere ervaringen, verwachtingen en de situatie waarin je je bevindt spelen mee bij de beoordeling of iets veilig of bedreigend is.
Bij langdurige klachten kan dit alarmsysteem te gevoelig worden. Pijn, vermoeidheid, tintelingen, een branderig gevoel of spierspanning kunnen dan blijven ontstaan of sterker worden, terwijl voortdurende weefselschade of druk op een zenuw het klachtenbeeld niet voldoende verklaart.
De klachten zijn daarbij echt en ontstaan niet bewust. Met een ontregeld zenuwstelsel bedoelen we dat het brein en zenuwstelsel te snel of te sterk reageren op signalen die als bedreigend worden ingeschat.
Revalidatiearts John Sarno beschreef dit als Tension Myositis Syndrome (TMS). Onder anderen Howard Schubiner, David Schechter en Alan Gordon ontwikkelden deze benadering verder. Pijnonderzoeker Lorimer Moseley legt uit hoe pijn ons tegen gevaar beschermt.
In de medische en wetenschappelijke literatuur kom je ook termen tegen als nociplastische pijn, neuroplastische pijn en centrale sensitisatie. Deze begrippen betekenen niet precies hetzelfde, maar hebben gemeen dat veranderingen in de verwerking van signalen door het zenuwstelsel een belangrijke rol kunnen spelen.
In dit artikel gebruiken we vooral de begrijpelijke term ontregeld zenuwstelsel.
Bekijk de uitleg van Howard Schubiner
Een Engelse bouwvakker sprong van een steiger en landde op een spijker die dwars door zijn schoen ging. Hij schreeuwde van de pijn en kreeg sterke pijnstilling. Toen de schoen werd verwijderd, bleek de spijker tussen zijn tenen door te zijn gegaan. Zijn voet was niet verwond.
De pijn was echt, maar de verwachte schade was er niet. Wat hij zag en dacht dat er was gebeurd, kon dus een hevige pijnreactie oproepen.
De spijker ging door de schoen, maar had de voet niet verwond.
Een rubberen hand kan als een eigen lichaamsdeel gaan voelen. De demonstratie laat zien hoe lichaamswaarneming en dreiging een reactie kunnen oproepen.
Bekijk de demonstratie met een rubberen arm
Pijn en schade zijn dus niet hetzelfde. Dat betekent niet dat schade nooit belangrijk is, maar wel dat het brein ook verwachtingen en eerdere ervaringen meeweegt.
Wil je uitgebreider lezen hoe zo’n zenuwstelsel klachten kan veroorzaken en in stand houden? In ons gratis e-book leggen we dit stap voor stap uit.
Dat een ontregeld zenuwstelsel klachten kan veroorzaken, betekent nog niet dat dit ook jouw klachten verklaart. Daarom kijken we niet alleen naar wat medisch onderzoek níét laat zien, maar vooral naar positieve aanwijzingen in het patroon van de klachten.
De klinische gids van Clarke, Schechter en Schubiner beschrijft hoe je dit klachtenpatroon aan positieve kenmerken kunt herkennen. De aanwijzingen worden sterker wanneer meerdere van de volgende patronen samenkomen:
Niet ieder kenmerk hoeft aanwezig te zijn. Past geen andere medische verklaring beter en komen meerdere positieve aanwijzingen samen? Dan kan een ontregeld zenuwstelsel de meest waarschijnlijke oorzaak zijn.
Ontdek of een ontregeld zenuwstelsel bij jouw klachten meespeelt
Met de gratis Artrose test kun je nagaan welke aanwijzingen je in jouw klachtenpatroon herkent. De uitslag is een eerste oriëntatie en stelt geen diagnose.
Wanneer het zenuwstelsel een beweging of situatie als bedreigend heeft leren herkennen, kan het daarop steeds sneller reageren. Zo kan bijvoorbeeld bukken, tillen, autorijden of een bepaalde beweging klachten gaan oproepen, ook wanneer die activiteit op zichzelf geen schade veroorzaakt.
Dit gebeurt niet bewust. Het zenuwstelsel heeft als het ware geleerd: hier moet ik voor oppassen. Verwachting, angst en eerdere ervaringen kunnen die beschermingsreactie vervolgens versterken.
Ook de manier waarop je op klachten reageert, kan het alarmsysteem onbedoeld actief houden. Denk aan voortdurend letten op de klachten, bang zijn dat je je rug verder beschadigt, steeds een nieuwe oplossing zoeken of de klachten proberen weg te krijgen.
De 9 F’s zijn geen aparte oorzaken of diagnoses. Ze laten zien welke gedachten, emoties en gedragingen het gevoel van dreiging kunnen blijven versterken.
Klachten kunnen onzekerheid of angst oproepen. Daardoor ga je er meer op letten, activiteiten vermijden, je lichaam testen of steeds zoeken naar een oplossing. Voor het zenuwstelsel kan dat opnieuw bevestigen dat er iets mis of gevaarlijk is.
Het alarmsysteem blijft daardoor actief en de klachten kunnen sterker worden. Dat zorgt weer voor meer onzekerheid en beschermgedrag. Zo kunnen klachten, onzekerheid, gedrag en het alarmsysteem van het zenuwstelsel elkaar blijven beïnvloeden.
De vicieuze cirkel van klachten.
Het herkennen van deze cirkel kan een belangrijke eerste stap zijn om hem te doorbreken.
Bart beschrijft rugpijn en noemt daarbij verschillende afwijkingen aan zijn tussenwervelschijven, waaronder discusbulging, discartrose en een hernia. Tijdens het programma kreeg hij meer vertrouwen in bewegen en lukte het hem weer ongeveer negen kilometer te hardlopen.
Zijn herstel verliep met terugval: irritaties en zwaar werk gingen in zijn verhaal samen met terugkeer van klachten. Aan het eind beschreef hij opnieuw een rustige loop, met wat druk in de rug. Minder zelfopgelegde druk en meer ruimte voor herstel hielpen hem vooruit. Dit is zijn persoonlijke rugervaring, geen specifiek facetartrose-onderzoek of voorspelling van jouw resultaat.
Lees het volledige herstelverhaal van Bart
Ontdek hoe deze vicieuze cirkel werkt
In de gratis online training van BreinMedicijn leggen we uit hoe een ontregeld zenuwstelsel klachten kan blijven versterken. Je ontdekt welke onderdelen van deze vicieuze cirkel je bij jezelf kunt herkennen. Ook leggen we uit wat je kunt doen om dit patroon te gaan doorbreken.
Bekijk de gratis online training
Onderzoek laat zien dat artsen niet alleen hoeven te kijken naar wat de klachten níét verklaart. Ze kunnen ook letten op kenmerken die erop wijzen dat een ontregeld zenuwstelsel een belangrijke rol speelt.
De Amerikaanse internist en onderzoeker Howard Schubiner en zijn collega’s onderzochten 222 mensen met langdurige rug- of nekpijn in één kliniek. Bij iedere deelnemer werd lichamelijk onderzoek gedaan en werden beschikbare scans beoordeeld. Volgens de auteurs was bij 97,7% minstens één zichtbare afwijking aan de wervelkolom op de scans te zien.
De beoordelaar classificeerde 196 van de 222 deelnemers (88,3%) als mensen met primaire of neuroplastische pijn. Kenmerken van het klachtenpatroon pasten daarbij volgens de onderzoekers beter dan de scanafwijkingen. Dit percentage geldt voor deze geselecteerde kliniekgroep. Het is geen schatting voor alle mensen met rugartrose; een onafhankelijke test om te bevestigen dat deze indeling juist was, ontbrak.
Een onderzoek naar Pain Reprocessing Therapy (PRT) volgde 151 volwassenen met langdurige rugpijn waarbij geen lichamelijke oorzaak de pijn voldoende verklaarde. Bij PRT leren mensen om pijnsignalen minder als teken van schade of gevaar te zien en bewegingen weer als veilig te ervaren. De deelnemers hadden gemiddeld ongeveer tien jaar pijn.
Pijnvrij of vrijwel pijnvrij betekende in dit onderzoek een pijnscore van 0 of 1 op 10.
Na vier weken was:
De verbetering bleef na één jaar grotendeels bestaan.
Pain Reprocessing Therapy: drie groepen in het onderzoek met 151 deelnemers.
Dit onderzoek ging over geselecteerde chronische primaire lage-rugpijn. Het was geen onderzoek uitsluitend bij facetartrose en ook geen onderzoek naar het programma van BreinMedicijn. Het laat wel zien dat langdurige pijn sterk kan verminderen wanneer de pijnverwerking een belangrijke rol speelt en de aanpak daarop gericht is.
Bij aanhoudende rugpijn is daarom de vraag of deze verklaring bij het eigen klachtenpatroon past.
Pain Reprocessing Therapy is namelijk één van de methoden die binnen het behandelprogramma van BreinMedicijn wordt gebruikt.
BreinMedicijn past vooral wanneer je klachten medisch voldoende zijn onderzocht en er aanwijzingen zijn dat een ontregeld zenuwstelsel de klachten veroorzaakt of in stand houdt.
De gratis Artrose test helpt je te onderzoeken of er bij jouw klachten aanwijzingen zijn voor een ontregeld zenuwstelsel. De uitslag is een eerste oriëntatie en stelt geen diagnose.
Je leert binnen het behandelprogramma onder andere anders reageren op pijn en tintelingen, angst voor beschadiging verminderen, beschermgedrag loslaten en aangeleerde triggers doorbreken.
In hoofdstuk 13 lees je welke vervolgstap in jouw situatie het meest logisch is.
De beste vervolgstap hangt vooral af van wat je klachten waarschijnlijk veroorzaakt. Daarbij is belangrijk hoe goed artrose in de rug je klachten verklaart en of er aanwijzingen zijn voor een andere oorzaak.
Gebruik de volgende situaties als praktische leidraad:
Zijn onderzoeken, diagnoses en behandelresultaten moeilijk met elkaar te rijmen? Met onze 360° Klachtenanalyse kun je de verschillende mogelijke verklaringen laten ordenen en nagaan welke vervolgstap daarbij past.
Ben je al bezig met het herstellen van een ontregeld zenuwstelsel, maar blijft je herstel steken? Dan kan de BreinMedicijn Herstelanalyse helpen om te onderzoeken wat je herstel op dit moment belemmert.
Blijven je klachten bestaan en past een ontregeld zenuwstelsel bij jouw situatie?
Dan heeft het weinig zin om uitsluitend de ruggewrichten te blijven behandelen. Het behandelprogramma van BreinMedicijn richt zich op klachten die door een ontregeld zenuwstelsel worden veroorzaakt of in stand gehouden.
Op de programmapagina vind je ook de mogelijkheid om met de proefversie te starten.
Hieronder vind je korte antwoorden op vragen die vaak bij rugartrose spelen.
De zichtbare gewrichtsveranderingen verdwijnen doorgaans niet door een behandeling. Pijn en beperkingen kunnen wel afnemen, ook als een scan gelijk blijft. Herstel kan betekenen dat je weer beter loopt, werkt of slaapt. Er is geen vaste hersteltijd of garantie op een pijnvrij resultaat.
Ja, wandelen en fietsen kunnen passen bij rugartrose. Bouw op vanuit wat haalbaar is en pas duur of belasting aan als dat nodig is. Pijnvrij zijn is geen verplicht startpunt. Nieuwe zwakte, gevoelsuitval of ernstige loopproblemen vragen eerst een passende medische beoordeling. Bij wervelkanaalvernauwing kan de houding verschil maken; bespreek welke opbouw haalbaar is.
Pijn kan vanuit de rug naar de bil of het bovenbeen trekken. Beenpijn met tintelingen, minder gevoel of krachtsverlies kan ook bij een zenuwwortelprobleem passen. Alleen artrose op de scan vertelt niet welke verklaring klopt. Laat nieuwe of toenemende uitval direct beoordelen.
L4–L5 is het niveau tussen de vierde en vijfde lendenwervel; L5–S1 is de overgang naar het heiligbeen. Deze namen geven aan waar in de rug een verandering zit. Ze zeggen niet hoeveel pijn je hebt, waar je die precies voelt of welke behandeling nodig is. Vraag ook of het bijvoorbeeld gaat om een facetgewricht, een tussenwervelschijf of beide.
Artrose in de rug betekent niet automatisch invaliditeit of arbeidsongeschiktheid. Van belang is wat je door je klachten wel en niet kunt en welk werk nog mogelijk is. Bespreek beperkingen met de bedrijfsarts. Bij een WIA-beoordeling kijkt UWV naar gezondheid, functioneren en mogelijkheden om inkomen te verdienen; een foto alleen bepaalt de uitkomst niet.
In een onderzoek bij mensen met langdurige rugpijn en artrose in de onderrug hielp glucosamine niet beter tegen pijn en beperkingen in het dagelijks leven dan een nepmiddel (placebo). Voor andere supplementen is geen overtuigend direct bewijs gevonden dat ze rugartrose herstellen. Een vastgesteld tekort behandelen is een andere situatie. Bespreek met je arts of apotheker welke bijwerkingen een supplement kan geven en of het samengaat met andere middelen die je gebruikt.
Deze tekst is een redactioneel concept van BreinMedicijn, de aanbieder van het beschreven behandelprogramma. De informatie helpt je bij het begrijpen van rugklachten en het voorbereiden van een gesprek met een zorgverlener. Ze vervangt geen individuele medische beoordeling.
De onderzoeksresultaten hieronder hebben ieder hun eigen doelgroep en betekenis. Studies over pijnverwerking zijn geen effectonderzoek naar het volledige BreinMedicijn-programma. Het verhaal van Bart is een persoonlijke ervaring.
